برگردان به زبان ساده
کشت عاشق که دهد داد گیاه خشکش
موی چینیست رگ ابر سیاه خشکش
هوش مصنوعی: عاشق را در مزرعهای میکارند که گیاهش خشکیده و به تبع آن، موهایش چنان در هم پیچیدهاند که مانند رگهای ابر سیاه خشکیده به نظر میرسند.
بیسخا گردن منعم چه کمال افرازد
سر خشکیست که آتش به کلاه خشکش
هوش مصنوعی: این مصرع به این معناست که فرد بخیلی که در کنارش هست، هیچ چیزی به من نمیدهد و فقط خود را بزرگ میکند. در واقع، کسی که در دلش مهربانی و سخاوت نیست، مانند سر کسی است که کلاه خشکی به سر دارد و آتش در کلاه او اثر نمیکند. در نتیجه، وجود چنین فردی هیچ تأثیری بر من ندارد و من نمیتوانم از آن بهرهمند شوم.
سر به غفلت مفرازید ز آه مظلوم
برق خفتهست به فوارهٔ آه خشکش
هوش مصنوعی: برخی اوقات، در شرایطی که فردی مظلوم ناله میکند، ممکن است از بیخبر بودن خود غافل شویم. غفلت در این موارد میتواند باعث شود که عواقب آن نالههای خاموش در آینده به شکل غمانگیزی خود را نشان دهد. بنابراین باید آگاه باشیم که ممکن است هر سکوتی، پشتوانهای از درد و رنج داشته باشد که در نهایت خود را بروز خواهد داد.
شاه اگر دامن انعام به خسّت چیند
نیست جز مهرهٔ شطرنج سپاه خشکش
هوش مصنوعی: اگر پادشاه بدون بخشش و عطا باشد، در حقیقت فقط مانند یک مهره در بازی شطرنج است که در اختیار سپاه او قرار دارد و هیچ ارزشی فراتر از آن ندارد.
غفلت بیدل ما تا به کجا گرد کند
ابر رحمت نشود تر به گناه خشکش
هوش مصنوعی: به کجا میرسد غفلت ما، که ابر رحمت هرگز به خاطر گناهانمان نمیبارد و روز به روز در حال خشکی است.
