برگردان به زبان ساده
گره چو غنچه نباید زدن به تار نفس
فکندنی است ز سر چون حباب بار نفس
هوش مصنوعی: اگر گرهای وجود دارد، نباید همانند غنچه بسته شود، زیرا به مانند حباب، نفس را به سر میکشاند و متلاشی میکند.
زمانه صد سحر از هر کنار میخندد
به ضبط کار تو و وضع استوار نفس
هوش مصنوعی: دنیا از هر سو با جادو و فریب به تو میخندد و از تو میخواهد که به وضعت استوار بمانی و بر کارهایت تسلط داشته باشی.
خوش آن زمان که شوی در غبار کسوت عجز
چو شعله بر رگ گردن بلند بار نفس
هوش مصنوعی: زمانی خوش است که در عجز و ناتوانی خود را به واسطه کسوتی بیارایی و مانند شعلهای بر گردن خود احساس سنگینی نفس را تجربه کنی.
اشارهایست به اهل یقین ز چشم حباب
که دیده وانشود تا بود غبار نفس
هوش مصنوعی: این بیت به افرادی اشاره دارد که از درک و یقین بالایی برخوردارند. آنها مانند حبابهای چشم، نگاهی عمیق و ژرف دارند و درک آنها از واقعیتها نه تنها محدود به ظاهر نیست، بلکه از غبار و جهل نفس خود رهایی یافتهاند. بنابراین، آنها قادرند به حقیقتی عمیقتر دست یابند و دچار تردید نمیشوند.
به سوی خویش کشد صید را خموشی دام
سخن ز فیض تامل شود شکار نفس
هوش مصنوعی: خاموشی و سکوت، شکارچی را به سمت خود جذب میکند و در سایهی این سکوت، انسان میتواند به تأمل بپردازد و نفس خود را تسخیر کند.
ز موج بحر مجویید جهد خودداری
چه ممکن است درآمد شد اختیار نفس
هوش مصنوعی: از امواج دریا پرهیز کنید و از تلاش بیفایده خودداری کنید، زیرا ممکن است نتوانید بر نفس خود تسلط پیدا کنید.
متن چو صبح در انکار هستی ای موهوم
گرفته است جهان را هوا سوار نفس
هوش مصنوعی: متن به تشبیه صبح اشاره دارد که در حال انکار وجود خود است، و به نوعی نشان میدهد که در این دنیای خیالانگیز، فضا تحت تأثیر نفس و تمایلات انسانی قرار گرفته است. العالم به نوعی غرق در این وضعیت شده و از واقعیت فاصله گرفته است.
در این محیط که هر قطره صد جنون تپش است
شناخت موج گهر قیمت وقار نفس
هوش مصنوعی: در این فضا که هر قطرهای از آب نشاندهندهی شدیدترین شور و شوق است، اهمیت آرامش و وقار انسان به خوبی درک میشود.
شب فراق توام زندگی چه امکان است
مگر چو شمع کند سعی اشک، کار نفس
هوش مصنوعی: شب جدایی توست و زندگی چه معنایی دارد، مگر اینکه مانند شمع، اشک و زاری من تلاش کند و نفس در تنگی باشد.
به چاک پیرهن عمر بخیه ممکن نیست
متاب رشتهٔ وهم امل به تار نفس
هوش مصنوعی: نمیتوان عمر را به راحتی اصلاح کرد و چاکهای آن را دوخت. باید از خیالات و آرزوهای ناواقعی که به نفس ما لطمه میزنند، دوری کنیم.
فلک به ساغر خمیازه سرخوشم دارد
چو صبح میکشم از زندگی خمار نفس
هوش مصنوعی: آسمان با نوشیدنیاش به من حالی خوش میدهد، مانند صبحی که خستگیام را با نوشیدن زندگی برطرف میکنم.
تأملی نکشیدهست دامنت ورنه
برون هر دو جهانی به یک فشار نفس
هوش مصنوعی: اگر اندکی تامل کردهباشی، میفهمی که با یک نفس میتوانی هر دو جهان را در دامن خود جای دهی.
فروغ دل طلبی خامشی گزین بیدل
که شمع صرفه ندارد به رهگذار نفس
هوش مصنوعی: دلتنگی و آرزوی چیزی را در خود کنترل کن، ای بیدل، چون شمع تنها در مسیر نفس خود سوزانده میشود و فایدهای ندارد.
