برگردان به زبان ساده
جز ستم بر دل ناکام نکردهست نفس
خون شد آیینه و آرام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: نفس انسان جز درد و رنج بر دل ناامید کاری نکرده است؛ خون در دل شده و آرامش را از او گرفته است.
یک نگینوار در این کوه چه سنگ و چه عقیق
نتوان یافت که بدنام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: در این کوه، هیچ گوهر یا سنگ قیمتی وجود ندارد که نتواند آبرو و اعتبار خود را با نفس و رفتار انسانها خراب کند.
زندگی سیر بهارست چه پست و چه بلند
این هوا وقف لب بام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: زندگی مانند بهاری است که شامل لحظات خوب و بد میشود. در این هوا، حتی تنفس هم در کنار روزی که به پایان میرسد، بیوقفه ادامه دارد.
زین قدر هستی مینا شکن وهم حباب
بادهای نیست که در جام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: در این دنیا، هیچ چیز به اندازه مینا و حباب باده ارزش ندارد؛ هیچ نوشیدنی ای وجود ندارد که نفس، در آن جام نشده باشد.
فرصت چیدن و واچیدن خلق اینهمه نیست
کار ما بیخبران خام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: این دنیا فرصتی برای برداشت و استفاده از فرصتهای زندگی است، اما ما که نمیدانیم و به غفلت گذراندهایم، نتوانستهایم از این فرصتها به خوبی بهرهبرداری کنیم.
تابع ضبط عنان نیست جنونتازی شوق
تا می از شیشه گران وام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: عشق و شور و شوق به قدری قوی است که نمیتوان آن را کنترل کرد؛ تا زمانی که نفس و حیات خود را از چیزهای گرانقیمت و ارزشمند نگرفتهام، نمیتوانم از این حالت خارج شوم.
رفت آیینه و هنگامهٔ زنگار بجاست
صبح ما را چقدر شام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: آیینه رفت و حال زنگار به جای خود باقی مانده است. صبح ما چقدر تحت تأثیر شب قرار گرفته و نفس ما را از روزمرگیها دور کرده است.
غیر فرصت که در این بزم نوای عنقاست
مژدهای نیست که پیغام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: در این جمع خوش و شاداب، جز فرصتی برای الطاف و زیباییها چیز دیگری نیست و نفس هیچ پیغامی نداد که بخواهد خبر خوشی را بیاورد.
که شود غیر عدم ضامن جمعیت ما
خویش را نیز به خود رام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: غیر از عدم، هیچ چیزی نمیتواند از ما حمایت کند و نفس ما نیز نتوانسته است خود را به دست آورد و آرام کند.
معنی اینجا همه لفظ است، مضامین همه خط
آن چه عنقاست که در دام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: در اینجا تنها کلمات و واژهها وجود دارند و معانی عمیق آنها در حقیقت در ورای لفظ نهان است. مانند پرندهای افسانهای که هرگز به دام نیفتاده و آزاد است؛ در حالی که ما تنها سطح کلمات را میبینیم و از عمق مفاهیم غافل میمانیم.
هر دو عالم به غبار در دل یافتهاند
بیدل اینجا عبث ابرام نکردهست نفس
هوش مصنوعی: هر دو جهان در دل خود غبار را احساس کردهاند، بیدل. در اینجا نفس، بیهوده فریاد و اصرار نکرده است.