برگردان به زبان ساده
جراءت پیریم این بس که به چندین تک وتاز
قدم عجز رساندم به سر عمر دراز
هوش مصنوعی: من به خاطر شجاعتی که در پیری دارم، با وجود تمام تلاشها و سختیهایی که کشیدهام، به انتهای عمر طولانیام رسیدهام.
کاش بیفکر سحر قطع شود فرصت شمع
وهم انجامگدازیست به طبع آغاز
هوش مصنوعی: کاش فرصت سحر بیفکری تمام شود، چون شمع در حال سوختن است و شروع به ذوب شدن میکند.
فرصت از کف ندهی تا نشوی داغ فسوس
قاصد ملک عدم نامه نمیآرد باز
هوش مصنوعی: اگر فرصتی را از دست ندهی، دیگر به حسرت و افسوس نخواهی ماند، چرا که پیامآور عالم عدم، نامهای برای بازگشت نخواهد آورد.
رحمت از شوخی ابرام تقاضاست بری
آن در باز که بر روی کسی نیست فراز
هوش مصنوعی: رحمت و لطف از طرف خداوند، بهگونهای است که کسی در موقعیت خاصی منتظر آن است؛ اما در واقع، آن رحمت برای کسی نیست که در جایگاه بالا و مهمی قرار دارد.
نفسکافر نشد آگاه ز اقبال سجود
کلهٔ ناز خمی داشت به محراب نماز
هوش مصنوعی: نفس ناپاک از رحمت و توفیق عبادت ناآگاه است، در حالی که پیشانی نازک و باوقار به سجده در محراب نماز داشت.
بر که نالیم ز محرومی و بیباکی طبع
همه بودیم ز توفیق ادب محرم راز
هوش مصنوعی: بر که شکایت کنیم از کمبود و بیپروا بودن طبیعتمان، در حالی که همه ما از لطف ادب محرومیم و رازها را نمیدانیم.
شور اغراض جهان برد خموشی ز عدم
سرمه در کوه نماند از تک و تاز آواز
هوش مصنوعی: آشفتگی و فشاری که در جهان وجود دارد، باعث شده است که سکوتی عمیق در فضا حاکم شود. دیگر هیچ اثری از سر و صدا و تحرک در بلندیهای کوه دیده نمیشود.
حسن و عشق انجمن رونق اسرار همند
بینیاز است، نیاز آور و بر خویش بناز
هوش مصنوعی: زیبایی و عشق، محفل را پر رونق میکنند و به هیچ چیز احتیاجی ندارند. اما کسی که به نیازهای خود میپردازد، میتواند به خود ببالد.
پیش از ایجاد ز تشویش تعین رستیم
در دل بیضه شکستیم دماغ پرواز
هوش مصنوعی: قبل از آنکه به وجود بیاییم، از نگرانی و تردید رهایی یافتیم و در دل یک فرصت جدید، به پرواز درآمدیم.
نشئهٔ فیض رباضت نتوان سهل شمرد
ای بسا سنگ که مینا شد از اقبال گداز
هوش مصنوعی: نعمتهای روحانی و معنوی که از عبادت و تزکیه به دست میآید، نمیتوان به سادگی از آن گذشت. ممکن است سنگی در اثر شانس و حوادث به طلا تبدیل شود، اما این تحول به خودی خود اتفاق نمیافتد و نیاز به زمینه و شرایط خاصی دارد.
فکر جمعیت دل کوتهی همّت بود
عقده تا باز نشد رشته نگردید دراز
هوش مصنوعی: اندیشهی جمعیت و کمخوری در همت، همچون گرهای است که وقتی باز نشود، طولانیتر خواهد شد.
نشدم محرم انجام رعونت بیدل
شمع هرچند به منگفت:که گردن مفراز
هوش مصنوعی: من نتوانستم به حالتهای متکبرانه نزدیک شوم و درخشان باشم، هرچند که او به من گفت که سر را بالا نگهدار.