برگردان به زبان ساده
این بحر را یک آینه دشت سراب گیر
گر تشنهای چو آبله از خویش آب گیر
هوش مصنوعی: این دریا را مانند آینهای در نظر بگیر که تصویر سراب را نشان میدهد. اگر تشنهای مثل آبله، از وجود خودت نیز بهرهمند شو و به دنبال آب باش.
بنیاد چشم در گذر سیل نیستیست
خواهی عمارتش کن و خواهی خراب گیر
هوش مصنوعی: چشم و دیدن انسان در واقع بر اساس هستی او بنا شده است و این هستی همچون سیلی جاری است. اگر خواهان ساختن و آبادانی چشمش هستی، باید با آگاهی از گذر زمان و ناپایداری آن، این کار را انجام دهی و در صورت دلخواه میتوانی آن را تخریب کنی.
گر زندگی همین نظری بازکردنست
رو بر در عدم زن و چشمی به خواب گیر
هوش مصنوعی: اگر زندگی فقط به دیدن لحظهها خلاصه میشود، درب عدم را بزن و چشمانت را ببند و به خواب برو.
این استقامتی که تو بر خویش چیدهای
چون اشک بر سر مژه پا در رکاب گیر
هوش مصنوعی: اینجا اشاره شده که استقامت و پایداری که تو بر زندگیات بنا نهادهای، به مانند اشکی که بر مژه قرار دارد، نازک و شکننده است. بنابراین، با دقت و احتیاط باید در مسیر زندگی پیش بروی.
گلچینی خیال به امید واگذار
چون یأس از گداز دو عالم گلاب گیر
هوش مصنوعی: خود را به انتخاب زیباییهای خیال بسپار و امیدوار باش، چرا که ناامیدی میتواند از درد و رنج جهان، زیبایی را به دست بیاورد.
ممنون چرخ سفله شدن سخت خجلت است
تا از اثر تهیست دعا مستجابگیر
هوش مصنوعی: در زندگی، اگر به پایین آمدن و سقوط پی ببریم، باید از آن خجالت بکشیم، زیرا دعا و نیکیهای ما به صورت تهی و بیاثر باقی میمانند.
کیفیتی به نشئهٔ عرفان نمیرسد
چشمی به خویش واکن و جام شراب گیر
هوش مصنوعی: هیچ کیفیتی به اندازهٔ حالت عرفانی عالی نیست، پس چشمهایت را به خودت باز کن و جام شراب را بگیر.
در خاک هم ز معنی خود بیخبر مباش
از هر نشان پا نقط انتخاب گیر
هوش مصنوعی: در زندگی، هرگز از حقیقت و معنای وجود خود غافل نباش. حتی اگر در شرایط دشوار و ناچیز قرار گرفتی، به دنبال نشانهها و گزینههایی باش که به تو میل و انتخاب میدهند.
سیلاب خوش عمارت ویرانه میکند
ای چشم تر تو هم گل ما را در آب گیر
هوش مصنوعی: چشمان نازنین تو با اشکهایشان میتواند زیبایی و نعمتهای زندگی ما را از بین ببرد. بنابراین، زهی از تو میخواهم که آن زیباییها را در دل خود حفظ کنی و اجازه ندهی که از بین بروند.
جز چاک دل، نشیمن عنقای عشق نیست
چون صبح سازکن قفس و آفتابگیر
هوش مصنوعی: مکانی برای عشق وجود ندارد جز دل شکسته. بنابراین، مانند گنجشکی که در صبح قفس را باز میکند، باید فضا را برای نور و محبت فراهم کنیم.
عالم تمام، خانهٔ زین اعتبار کن
یعنی قدم به هرچهگذاری رکابگیر
هوش مصنوعی: این عالم بینهایت است و تو باید در این فضا با اعتبار و اهمیت بیشتری قدم برداری. هر جا که میروی، با دقت و آگاهی حرکت کن.
خاموشیت نظر به یقین بازکردنست
آیینهای به ضبط نفس چون حبابگیر
هوش مصنوعی: سکوت تو نشاندهندهی عمق یقین و یقینداشتن است، مانند آینهای که در خود تصویر احساسات و نفس را ثبت میکند، همانند حبابی که هوا را در خود محصور کرده است.
قاصد، سوادنامهٔ عشاق نیستیست
بردار مشت خاک ز راه و جوابگیر
هوش مصنوعی: ای پیغامآور، تو فقط یک حامل نامهٔ عاشقان نیستی، پس خاک را از راه بردار و پاسخ را بگیر.
بی دردی از خیانت اعمال رنگ کیست
از هر نفسکه ناله ندارد حسابگیر
هوش مصنوعی: بیدردی نشاندهندهی خیانت است و عملی که بدون احساس درد انجام شود، رنگ و بویی ندارد. هر کسی که از دل برمیخیزد و ناله یا شکایتی ندارد، باید به حساب آورده شود.
از نسیه فیض نقد نبردهست هیچکس
بیدل تو می خور و دل زاهد کباب گیر
هوش مصنوعی: هیچکس از فوائد و نعمتهای نسیه (عاریهای یا بدون پرداخت) بهرهمند نشده است، بیدل! تو از این خوشیها بهره ببر و دل زاهد را آتش بزن.
