برگردان به زبان ساده
وه که بیدار دلان خواب از افسانه شدند
آشنایان طریقت همه بیگانه شدند
هوش مصنوعی: آه که دلهای بیدار از خواب افسانهای بیدار شدهاند، اما آشنایان راه حقیقت همه ناآشنا و بیگانه شدهاند.
یارب آنان که زند دی دم عقل و حکمت
تا چه افتاد که از راه بافسانه شدند
هوش مصنوعی: ای خدا، آنان که در زمان حیاتشان عقل و دانش را بکار گرفتند، چه بلایی بر سرشان آمده که از حقیقت دور شده و به داستانهای خیالی گرایش پیدا کردهاند؟
زاهدان کاین همه پیمانه می بشکستند
باز پیمان شکن اندر سر پیمانه شدند
هوش مصنوعی: زاهدانی که تا دیروز پیمانههای شراب را میشکستند، اکنون خودشان به پیمانشکنی در مورد شراب رو آوردهاند.
بفلک خیل ملک آمده از ذکر خموش
تا خبردار از آن نعره مستانه شدند
هوش مصنوعی: گروهی از فرشتگان به آسمان رفتهاند و از سکوتی که حاکم است آگاه شده و به خاطر صدای شاد و مستانهای که بلند شده، متوجه شدهاند.
دل دیوانه زبس بسته در آن سلسله موی
میتوان گفت که یک سلسله دیوانه شدند
هوش مصنوعی: دل دیوانه به خاطر اینکه خیلی به یک رشته موی معشوق وابسته شده، به وضوح میتوان گفت که تعداد زیادی دیوانه شدهاند.
نافه خون میخورد و عود در آتش چو عبیر
تا که آگه زسیه کاریت ای شانه شدند
هوش مصنوعی: گلی که در حال پرپر شدن است، در آتش عود میسوزد و عطر آن با خون خود آغشته شده است. این وضعیت، به نوعی میخواهد به تو بفهماند که از بدیها و کارهای زشت خود آگاه باشی، زیرا ممکن است عواقب ناگواری داشته باشد.
عاقلان راه بآن زلف پریشان بردند
چون کنم با من دیوانه چو همخانه شدند
هوش مصنوعی: عاقلان با زلف پریشان و بینظمی آن رفتار زندگیشان را سامان دادند. حالا من چگونه باید با این دیوانه که هم اتاقیام شده، کنار بیایم؟
شیخ و زاهد که مقیمند بکعبه همه عمر
بنگر همچو مغان عابد بتخانه شدند
هوش مصنوعی: افراد مذهبی و زاهدانی که تمام عمرشان را در کعبه میگذرانند، به شیوهای مشابه با مغان، در واقع به عبادت در معابد بتپرستی مشغول شدهاند.
جان پروانه و شمع است سبیل ره عشق
جان خود باخته تا محرم جانانه شدند
هوش مصنوعی: پروانه و شمع نمادی از عشق و فداکاری هستند. در این بیت، اشاره به این است که پروانه جان خود را در عشق به شمع تقدیم کرده و با شمع به محفل محبوب خود نزدیک شده است. این بیانگر عمق احساس و فدای جان در راه عشق است.
رنگ سالوس و دغل جز سوی مسجد نبرند
پاکبازان بصفا محرم میخانه شدند
هوش مصنوعی: افراد پاک و پرهیزگار به مکانهای ناپاک و فریبنده نمیروند و تنها به سمت عبادتگاهها میروند، در حالی که برخی دیگر با صداقت و بدون نفاق به میخانهها نیز راه پیدا کردهاند.
پیر ما گفت می عشق فزاید دلکش
میکشان واقف از این پند حکیمانه شدند
هوش مصنوعی: پیر ما گفت که نوشیدن عشق باعث افزایش زیبایی و دلربایی میشود و میکشان (مردان شراب) از این نکتهی حکیمانه آگاه هستند.
همچو آشفته گدایان بدر پیر مغان
همه مستغنی از آن همت مردانه شدند
هوش مصنوعی: به مانند گدایان پریشان، همه کسانی که در محفل پیر مغان حضور دارند، از تلاش و همت قوی و مردانه بینیاز شدهاند.
پیر آتشکده عشق علی صاحب سر
آن که هندوی درش کعبه و بتخانه شدند
هوش مصنوعی: پیر آتشکده عشق، علی صاحب سر است که هندوها در خانه کعبه و بتخانه شدند.
پیروانش همگی محرم اسرار یقین
سرکشان رهش از دین همه بیگانه شدند
هوش مصنوعی: همه پیروان او از اسرار حقیقت باخبرند، اما کسانی که از مسیر او منحرف شدند، از دین و آموزههای او دور افتادند.
