برگردان به زبان ساده
در ساغر اگر بادهٔ گلنار بخندد
نبود عجب ار مست به هشیار بخندد
هوش مصنوعی: اگر در جام، شراب خوشرنگ و زیبا وجود داشته باشد، تعجبی نیست اگر فرد مستی، به هشیار بخندد.
آن رند که در سلسلهٔ عشق نهد پای
شک نیست که بر سبحه و زنّار بخندد
هوش مصنوعی: آن شخص غیرمعمول و آزاداندیش که وارد دنیای عشق میشود، تردیدی در این ندارد که به اصول و قوانین معمولی بیاعتنا باشد و بدون نگرانی به مسائلی که برای دیگران مهم است، لبخند بزند.
دیوانه و عریان سر کوی نکویان
هر جا نگرد خرقه و دستار بخندد
هوش مصنوعی: دیوانهای که هیچ چیز بر تن ندارد و در کوچههای آدمهای خوب گردش میکند، هر جا که برود، لباس و کلاهش به او لبخند میزنند.
آن را که توکل به خدا همچو خلیل است
بر صولت نمرودی و بر نار بخندد
هوش مصنوعی: کسی که به خداوند توکل دارد، مانند حضرت ابراهیم (خلیل) است که بر قدرت نمرود و آتش میخندد.
ای عاشق دلداده تو از گریه بپرهیز
بگذار ملامتگر بیکار بخندد
هوش مصنوعی: ای عاشق، از گریه کردن پرهیز کن و بگذار کسانی که میخواهند تو را سرزنش کنند، آزادانه بخندند.
هرگه که تبسم کند آن لعل شکرخند
در حقهٔ مرجان در شهوار بخندد
هوش مصنوعی: هر بار که آن لب مرواریدی با تبسم میخندد، گویا در دنیای زیبایی و لذت غوطهور است و همه چیز را تحت تأثیر شادی خود قرار میدهد.
تا مشک شمیم سر زلف تو شنیده
بر آهوی چین نافهٔ تاتار بخندد
هوش مصنوعی: عطر موهای تو آنقدر دلانگیز است که حتی آهوهای چین نیز از آن شگفتزده میشوند و به آن میخندند.
درویش اگر کسوت فقر تو بپوشد
بر تاج کی و جامهٔ زرتار بخندد
هوش مصنوعی: اگر یک درویش لباس فقر را به تن کند، بر تاج و لباس زرتشتیان هم خواهد خندید.
در ماتم پروانه اگر شمع بگرید
بر سوختن خویش به ناچار بخندد
هوش مصنوعی: اگر پروانه به خاطر سوختن خود در برابر شمع غمگین شود، شمع هم ناگزیر میخندد.
شوق حشم لیلیاش از بس که به سر هست
مجنون تو در وادی خونخوار بخندد
هوش مصنوعی: آرزو و اشتیاق مجنون به لیلی آنقدر شدید است که حتی در شرایط سخت و خطرناک، او همچنان میتواند بخندد و به زندگی ادامه دهد. این نشاندهنده عمق عشق و فداکاری اوست.
چون آینهاش کاشف اسرار یقین شد
منصور عجب نیست که بر دار بخندد
هوش مصنوعی: زمانی که حقیقت و واقعیت به وضوح نمایان میشود، طبیعی است که منصور با وجود خطراتی که او را تهدید میکند، با شجاعت و آرامش بر دار گردن بگذارد و بخندد.
یعقوب کند گریه به یوسف همه عمر
یوسف به خود اندر سر بازار بخندد
هوش مصنوعی: یعقوب تا پایان عمر به خاطر یوسف گریه میکند، در حالی که یوسف در بازار به زندگی و دور و بر خود میخندد.
با گریهٔ ابر و اثر نالهٔ بلبل
نبود عجب ار غنچه به گلزار بخندد
هوش مصنوعی: وقتی ابر با بارانش میگرید و بلبل با نالهاش غمگین است، قابل درک است که گلها با سرخوشی در باغ بخندند و شاداب باشند.
خرسند شده زاهد از تولیت وقف
کر کس چو رسد بر سر مردار بخندد
هوش مصنوعی: زاهد از مدیریت وقف خوشحال است، اما وقتی کسی به تکهای از مردار میرسد، میخندد.
آشفته ثناخوان تو شد ای شه مردان
بر حالت او دشمن مگذار بخندد
هوش مصنوعی: ای پادشاه مردان، آشفته و پریشان حال کسی که تو را مدح میگوید، نگذار دشمنان به حال او بخندند.