برگردان به زبان ساده
آتشین روی تو را زلف نگویم دود است
بلکه آن شعله طور است که مشک آلود است
هوش مصنوعی: موی آتشین تو را نمیتوان به دود تشبیه کرد، بلکه آن شعلهای است که در میان عطر مشک جلوهگر است.
خط بر آن آتش رخساره نه دود عود است
یا ریاحین خلیل و شرر نمرود است
هوش مصنوعی: خطوطی که بر روی چهرهاش نقش بسته، نه از دودی ناشی از عود است و نه از رایحههای خوش بوی گلهای خلیل، بلکه اشعههایی مانند شرر آتش نمرود دارد.
عیب مستان چکنی زاهد پیمانه شکن
عهد ما با می و مطرب زازل معهود است
هوش مصنوعی: ای عیبجویی که مستی را نکوهش میکنی، بدان که ما دمی که با شراب و ساز زندگی کردیم، پیمان بستهایم و این مسأله برای ما عادی و طبیعی است.
خویشتن بین نیم ای شیخ نکن سرزنشم
عکس ساقیست که در جام و قدح مشهوداست
هوش مصنوعی: ای شیخ، به خودت نگاه کن و از من سرزنش نکن! من مانند عکسی هستم که در جام و قدح نمایان است.
بند پیر مغان شو در دیگر چه زنی
که دو کونش چو یکی جام بکف موجود است
هوش مصنوعی: به جمع پیروان مذهب مغان بپیوند و دیگر چه سخن بگویید، چرا که در جهان هر دو جهان (فانی و باقی) در یک جام وجود دارد.
گفتیم از حرم کعبه فروریخت بتان
بلکه از خلقت کعبه بت ما مقصود است
هوش مصنوعی: ما گفتیم که بتها از حرم کعبه فروافتادند، اما در واقع مقصود ما از خلقت کعبه، خود بت ماست.
نه رجیم است همی دیود که یک سجده نکرد
هر که در حلقه عشاق نشد مردود است
هوش مصنوعی: هیچکس که در حلقه عاشقان قرار بگیرد و حتی یک بار سجده نکند، نمیتواند قبول شود و مورد پذیرش واقع شود.
صاف نوشان خم عشق چه مستی کردند
شور آشفته ازین ماده دردآلود است
هوش مصنوعی: عاشقان که به عشق مینوشند، چه حال و هوای شگفتانگیزی دارند. شور و شوق آنها از این درد عاطفی ناشی میشود که در دل دارند.
هر که بینی بجهان نقش عبادت دارد
پیر ما بود که هم عابد و هم معبود است
هوش مصنوعی: هر کسی را که در دنیا ببینی، نشانی از عبادت در او وجود دارد. پیر ما کسی است که هم خود عابد است و هم معبود دیگران.
جزدر میکده عشق که دایم باز است
هر دری هست گهی باز و گهی مسدود است
هوش مصنوعی: به جز میکده عشق که همیشه باز است، سایر درها به طور ناپایدار باز و بسته میشوند.
چه در است آن در شاهنشه آفاق علیست
که در میکده همت و بحر جود است
هوش مصنوعی: در اینجا شاعر به دروازه یا ورودیای اشاره میکند که خاص و مهم است، یعنی در حقیقت دروازهای که به دنیای بزرگی و عزت اشاره دارد. این دروازه فقط به مکانهای مادی مرتبط نیست، بلکه به فضایل و خوبیهایی چون سخاوت و اراده اشاره دارد که در میکدهها نیز نمایان است. در واقع، این در نشاندهنده ارتباط عمیق بین معنویت و دنیای مادی است.