برگردان به زبان ساده
طبیبا مرا کشت درد نهانی
بهل نبض و بنگر دل ار میتوانی
هوش مصنوعی: ای پزشک، مرا این درد نهانی کشته است، نبض مرا بگیر و اگر میتوانی، به دل من نگاهی بینداز.
گر از دفتر عشق یک نکته خوانی
حکیما بزن لاف از نکته دانی
هوش مصنوعی: اگر اندکی از حقیقت عشق را درک کنی، ای حکیم، از دانایی خود هرگز فخر مکن.
کجا همزبانی که با او بگویم
غم پیری و سرگذشت جوانی
هوش مصنوعی: کجا کسی را پیدا کنم که بتوانم با او از دردهای پیری و داستانهای جوانیام سخن بگویم؟
رفیقان زهجر تو در آتش اما
رقیبان زوصل تو در کامرانی
هوش مصنوعی: دوستان من از دوری تو در عذاب و رنج هستند، اما رقبای تو از نزدیکی و زندگی همراه تو لذت میبرند.
شب هجر اگر نشنوی ناله من
شکیبائیم باشد از ناتوانی
هوش مصنوعی: اگر در شب جدایی نالههای من را نشنوی، باید بدان که صبر من به خاطر ناتوانیام است.
حذر کن از آن ترک تیر افکن ایدل
که با مرغ بسمل کند شح کمانی
هوش مصنوعی: احتیاط کن از دختری که با زیباییاش همچون تیر شلیک میکند و همچون کماندار به قلب دیگران ضربه میزند، چرا که او میتواند با بیرحمی بر دلهای بیپناه اثر بگذارد.
مرا مرغ طبع است بر تو نواخوان
بگل بلبلی گر کند نغمه خوانی
هوش مصنوعی: من مانند یک پرنده هستم که در طبیعت به آواز خوانی میپردازد و اگر بلبل به گل بپردازد و آواز بخواند، من هم بر تو نغمه سرایی میکنم.
مرا مرغ روح است بر تو پرافشان
تذرو ار بسروی کند پرفشانی
هوش مصنوعی: روح من مانند پرندهای است که به خاطر تو در حال پرواز و آوازخوانی است، اگر هم به درختی نشسته باشد، همچنان زیبایی و شگفتی خود را به نمایش میگذارد.
تو را سرو و مه خواندم عقل گفتا
که گوئی بصیرت ندارد فلانی
هوش مصنوعی: من تو را به زیباییهای سرو و ماه تشبیه کردم، اما عقل به من گفت که او بینش لازم را ندارد و نمیتواند این را درک کند.
نه مه را نباشد دهان پیش آن لب
نه سرو چمن را نباشد روانی
هوش مصنوعی: این بیت بیان میکند که زیبایی و جذابیت چیزهای بزرگ و زیبا، مانند ماه و سرو، نیازمند وجود چیزهای کوچکتر و ظریفتر است. به این معنا که اگر لبهای یک شخص زیبا نباشند، ماه هم نمیتواند از زیباییاش بهرهمند شود و همچنین سرد چمن نمیتواند به زیبایی خود ادامه دهد. در واقع، این بیت بر اهمیت زیباییهای کوچک و ظریف در مقایسه با بزرگی و عظمت تأکید دارد.
اگر دامن ساقی افتد بچنگت
نثارش کن این باقی عمر فانی
هوش مصنوعی: اگر دامن ساقی به دستان تو بیفتد، آن را با جان و دل بپذیر و به عنوان هدیه در طول عمر کوتاهات تقدیمش کن.
علی مظهر حق و ساقی کوثر
که از حکم ایزد جهان راست بانی
هوش مصنوعی: علی نمایانگر حقیقت و پخشکنندهی نعمتهای بهشتی است که بر اساس فرمان خداوند جهان را پایهگذاری کرده است.
جهان بی وجود وی آشفته عاطل
که بی حاصل آمد صور بی معانی
هوش مصنوعی: جهان بدون وجود او در هم و برهم و بی نظم است، مانند تصاویری که بیمعنا و بیفایدهاند.