برگردان به زبان ساده
ای عاقلهٔ چرخ به نام تو مباهی
نام تو بهین وصف سپیدی و سیاهی
هوش مصنوعی: ای خردمند زمان، به خاطر تو افتخار میکنم. نام تو بهترین توصیف سیاه و سفیدی است.
ای چهرهٔ ملک از قلم کاهربایت
لعلی که چو یاقوت نترسد ز تباهی
هوش مصنوعی: ای چهرهٔ ملکه، تو مانند لعل زینتی هستی که با وجود تمام خطرات و تباهیها، از ارزش و زیباییات کاسته نمیشود.
تا جاه عریض تو بود عارض این ملک
گردون بودش عرصه و سیاره سپاهی
هوش مصنوعی: تا زمانی که مقام و اعتبار تو گسترده باشد، این زمین و آسمان عرصه و میدان قدرت تو خواهد بود.
مسعودی و در دادن اقطاع سعادت
چون طالع مسعود تویی آمر و ناهی
هوش مصنوعی: مسعودی در اعطای زمینهای سعادت به دیگران مانند طالع خوش تو، همواره فرمانروایی و نهیگری میکند.
گر عرصهٔ شطرنج به عرض تو درآید
دانی که پیاده چکند دعوی شاهی
هوش مصنوعی: اگر در میدان شطرنج تو را ببینند، میدانی که سرباز (پیاده) هم میتواند ادعای سلطنت کند.
ور نام جنینی مثلا در قلم آری
ای لوح و قلم هر دو به نام تو مباهی
هوش مصنوعی: اگر نام یک جنین را به قلم بنویسیم، ای لوح و قلم، هر دو در برابر نام تو خجالتزدهاند.
در عرض جهان دور نباشد که ز مادر
با خود خروس آید و با جوشن ماهی
هوش مصنوعی: در تمام جهان، هیچ چیز مانند این نیست که انسان از مادر به دنیا بیاید و در کنار آن، ویژگیهایی مانند هشیاری و قدرت داشته باشد که نمادهای خاصی از حیات و نیرو را به همراه دارد.
رای تو که از ملک شب فتنه برون برد
با صبح قدر خاسته از روی پگاهی
هوش مصنوعی: رایی که تو داری، مانند صبحی است که از تاریکی شب بیرون میآید و به روشنی روز میرسد.
جاه تو که در دائرهٔ دور نگنجد
ایمن شده از طعنهٔ آسیب تباهی
هوش مصنوعی: مقام و جایگاه تو آنقدر بلند است که هیچ چیز نمیتواند به تو آسیبی برساند و تو از همهی طعنهها و آسیبها در امان هستی.
با کلک تو منشی فلک را سخنی رفت
کلک تو مصیب آمد و او مخطی و ساهی
هوش مصنوعی: با نیرنگ تو، نامهای به آسمان فرستاده شد. این نامه با قلم تو به فاجعهای دچار شد، و آسمان خطا کرد و غفلت ورزید.
آن کاهربائیست که خاصیت جذبش
بر چرخ دهد سبنله را صورت کاهی
هوش مصنوعی: آنچه حاکی از قدرت جذب در این کاه است، باعث میشود که سبنله (نوعی دانه) را به خود بکشاند و آن را به شکل کاه درآورد.
یک عزم تو از عهدهٔ تایید برون نیست
تایید کند هرچه کند فضل الهی
هوش مصنوعی: هر اراده و تصمیمی که تو داشته باشی، نمیتواند بدون پشتیبانی و تأیید الهی به تحقق برسد. هر چیزی که انجام گیرد، صرفاً حاصل لطف و فضل خداوند است.
هر پیک تمنا که روان شد ز در آز
ره سوی تو داند چکند مقصد راهی
هوش مصنوعی: هر پیام آرزومندی که از در خارج میشود، خوب میداند که راه رسیدن به تو چیست و چگونه باید برود.
قدر تو به اندازهٔ بینایی من نیست
خود دیدن اشیا که توانست کماهی
هوش مصنوعی: مقدار ارزشی که تو داری به اندازهٔ دید من نیست؛ خود فریفتگی در مشاهدهٔ چیزها همانا تواناییای است مانند یک ماهی.
این دانم اگر صورت جسمیش دهندی
گردونش قبایی کندی مهر کلاهی
هوش مصنوعی: اگر گردون به او شکل جسمی بخشد، بر او قبای زیبایی میافکند و مهری بر سرش مینهد.
ای پشت جهانی قوی از قوت جاهت
یارب که جهان را چه قوی پشت و پناهی
هوش مصنوعی: ای یاوری که بر اساس قدرت اعتبار و جایگاهت، نقش پشتیبان قوی برای جهان را ایفا میکنی، خداوند، چه حمایت و پشت و پناهی برای دنیا وجود دارد!
من بنده در این خدمت میمون که به عونش
خضرای دمن کسب کند مهرگیاهی
هوش مصنوعی: من در این خدمت خوشحالم که به کمک او، گیاه خوشبویی را به دست میآورم.
دارم همه انواع بزرگی و فراغت
خود میدهد این شعر بدین شکر گواهی
هوش مصنوعی: این شعر به من احساس بزرگی و آزادی میدهد و شکرگزار آن هستم.
آن چیست ز انعام که در حق منت نیست
هر ساعت و هر لحظه چه مالی و چه جاهی
هوش مصنوعی: این چه چیزی است که به عنوان پاداش و نعمت به ما داده شده که در واقع در برابر آن هیچ گونه یادی از منت یا لطف نیست؟ هر لحظه و هر ساعت چه ثروتی و چه مقام و جایگاهی داریم.
با کار من آن کرد قبول تو کزین پیش
با چشم پدر پیرهن یوسف چاهی
هوش مصنوعی: با کار من، تو چنان عمل کردی که گویی پدر یوسف، پیرهن او را به چاهی انداخت.
در تربیت مادح و در مالش دشمن
گویی اثر طاعت و پاداش گناهی
هوش مصنوعی: در تربیت و پرورش افراد، اگرچه ممکن است کسی به نیکی رفتار کند، اما در حقیقت ممکن است اثرات منفی مثل دشمنی و گناه نیز در کارهای او وجود داشته باشد.
تا کار جهان جمله چنان نیست که خواهند
کارت به جهان در همه آن باد که خواهی
هوش مصنوعی: تمامی امور دنیا به آن شکلی نیست که ما میخواهیم، پس در تمام کارها به آنچه که خود میخواهی، توجه کن.
در مرتبت و خاصیت آن باد مدامت
کز سعد بیفزایی وز نحس بکاهی
هوش مصنوعی: اُمیدواری که ویژگی و تأثیر آن باد دائمی باشد، طوری که خوشبختی را افزایش دهد و بدبختی را کاهش دهد.
در خدمت تو تیر ز نواب ملازم
در مجلس تو زهره ز اصحاب ملاهی
هوش مصنوعی: در کنار تو، تیرهایی از بهترینها حاضرند و در محفل تو، زنی زیبا از دوستان خوشگذارانی نیز حضور دارد.