برگردان به زبان ساده
به فال فرخ و روز مبارک از بغداد
شه ملوک سوی دارملک روی نهاد
هوش مصنوعی: در روزی خوش و با فال نیک، پادشاه بغداد به سمت دارالمُلك حرکت کرد.
ز رای و همت عالی به مدت شش ماه
هزار سیرت نیکو نهاد در بغداد
هوش مصنوعی: با اراده و تلاش قوی، شخصی در مدت شش ماه، هزار ویژگی خوب را در بغداد ایجاد کرد.
خرابههای کهن را به فرّ دولت خویش
چو بوستان اِرم کرد خرّم و آباد
هوش مصنوعی: خرابههای قدیمی را با قدرت و رهبری خود مانند باغ بهشتی ارم شاداب و آباد کرد.
به دشت کوفه و هیت و مداین و تکریت
شکارکرده و داده به شیر مردی داد
هوش مصنوعی: در دشتهای کوفه، هیت، مداین و تکریت، شکار کرده و آن را به مردی شجاع دادهاند.
نشسته بر لب دجله گرفته جام به دست
زبیم او به لب نیل ناله و فریاد
هوش مصنوعی: شخصی بر کنارهی رود دجله نشسته و جامی در دست دارد، در حالی که از طرف دیگر کسی در کنار رود نیل با صدای بلند ناله و فریاد میزند.
سران لشکر او آمده ز روم و ز شام
قبای مرتبه پوشیده هر یکی چو قباد
هوش مصنوعی: سران سپاه او از روم و شام آمدهاند و هر یک مانند قباد، لباسهایی با مرتب پُر زرق و برق بر تن دارند.
نموده خدمت خویش و گرفته خلعت شاه
فزوده مرتبه و بازگشته خرم و شاد
هوش مصنوعی: او با نشان دادن خدمت و فداکاریاش، لباس احترام و مقام شاهانهای را دریافت کرده و جایگاهش در جامعه بالاتر رفته و سرشار از خوشحالی و شادابی به خانه برگشته است.
شهی که سیرت و آیین او چنین باشد
به شاهی اندر خرم زیاد و دیر زیاد
هوش مصنوعی: پادشاهی که شخصیت و روش او اینگونه باشد، در سلطنتش همواره خوشبخت و پایدار خواهد بود.
چنین بود نسق ملک و رونق دولت
چو خسروی بود اندر شهنشهی استاد
هوش مصنوعی: سلطنت و شکوه حکومت به همین شکل است که مانند یک پادشاهی که بر سلطنتی بزرگ تسلط دارد، میدرخشد و رونق مییابد.
بناست دولت و عزم ملوک بنیادست
بنا بلند بود چون قوی بود بنیاد
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که حکومت و تصمیمات پادشاهان بر اساس اصول و بنیانی قوی استوار است. اگر بنیان قدرتمند باشد، ساختمان نیز راحتتر و بهتر ساخته خواهد شد.
هنر بباید تا نامدار باشد مرد
گهر بباید تا قیمتی بود پولاد
هوش مصنوعی: برای آنکه شخصی معتبر و شناختهشده باشد، باید دارای هنر و مهارت باشد. همچنین برای اینکه فرد ارزشمند و قیمتی به حساب آید، نیاز به ویژگیهای خاص و باارزش مانند خلوص و استحکام دارد.
خدایگان هنرپرور این چنین باید
که دانش و هنرش دادِ ملک و دولت داد
هوش مصنوعی: خدای بزرگ و اهل هنر باید به گونهای باشد که علم و هنر خود را در خدمت کشور و حکومت قرار دهد.
گشاد ملک جهان و ببست دست بدان
به داد خویش تهی کرد عالم از بیداد
هوش مصنوعی: جهان بهوسعت آمده و خداوند با قدرت خود، ظلم را از بین برد و جهانی عادلانه ایجاد کرد.
نه آسمان بتواند گشاد آنچه ببست
نه اختران بتواند ببست آنچه گشاد
هوش مصنوعی: نه آسمان میتواند آن چیزی را که بسته شده، باز کند و نه ستارهها میتوانند آنچه را که باز شده، ببندند.
ایا متابع امر تو حاضر و غایب
و یا مسخر حلم تو مهتر ازکهزاد
هوش مصنوعی: آیا پیرو دستور تو، کسی حضور دارد یا غایب است، یا اینکه صبر و حوصله تو از دیگران بالاتر است؟
ز جام توست یکی قطره چشمهٔ حَیوان
ز تیغ توست یکی شعله آز خراد
هوش مصنوعی: یکی از ویژگیهای زندگی و شعور را از چشمهای زنده میداند که به وسیله تو به دست آمده است و همچنین آتش جوانی و شور و شوق را به تیغ تو نسبت میدهد.
همی زجود تو گویند رادمردان شکر
همی به شکر تو گیرند شیر مردان یاد
هوش مصنوعی: بخشی از احترام و ارادت رادمردان به تو ناشی از مهربانی و بخشش توست. این بزرگواران به خاطر خوبیهای تو شکرگزارند و در یاد شیرمردان، همیشه تو را ستایش میکنند.
خجسته شد به تو روز جهانیان که تویی
خجسته روی و خجسته پی و خجسته نژاد
هوش مصنوعی: روز جهانیان برای تو خوشحال و مبارک شد، زیرا تو دارای زیبایی، نیکوخویی و اصل و نسبی نیکو هستی.
ستاره دیدکریمان بسی و چون تو ندید
زمانه زاد بزرگان بسی و چون تو نزاد
هوش مصنوعی: بسیاری از ستارههای درخشان را دیدهام، اما مانند تو هیچکدام نبودهاند. زمانه افراد بزرگ زیادی را به دنیا آورده، اما کسی مانند تو را به دنیا نیاورده است.
رسول گفت که در امتم شهان باشند
که عمرشان کشد از عدل برتر از هشتاد
هوش مصنوعی: پیامبر فرمودند که در میان امت من افرادی خواهند بود که عمرشان به قدری طولانی خواهد بود که از نظر عدالت و نیaté به ثمرات مثبت، از هشتاد سال هم بیشتر خواهد بود.
گر این حدیث درست است مژده باد تو را
که عمر تو کشد از عدل بر صد و هفتاد
هوش مصنوعی: اگر این گفته حقیقت داشته باشد، خوش خبری برای توست که عمرت با عدالت به صد و هفتاد سال میرسد.
شکفته ملک تو باغی است و اندرو سپه است
چو لاله و گل و نسرین و نرگس و شمبثباد
هوش مصنوعی: سرزمین تو همچون باغی پر از شکوفه و زیبایی است، که در آن گلهای مختلفی چون لاله، گل، نسرین، نرگس و شمشاد به چشم میخورد.
گهی نسیم طربشان دهی ز طبع کریم
گهی سرشک نعمشان دهی زد و کف راد
هوش مصنوعی: گاهی با نسیم خوشحالی و لذت را از خویش میریزی و گاهی با اشکهای شوق و نعمت، خوشیها را به نمایش میگذاری.
نه ترس آنکه خِلَلشان رسد ز تابش هور
نه بیم آنکه زیانشان رسد ز جنبش باد
هوش مصنوعی: نگران نباش که نور خورشید به آنها آسیب میزند و از تندبادها هم نترس که به آنها صدمهای نمیزند.
تو اختیار خدایی و از سعادت توست
که اختیار سفر کردن تو نیک افتاد
هوش مصنوعی: تو قدرت و توانایی خداوندی را داری و این به نفع توست که سفر کردن تو به خوبی و خوشی انجام شود.
به فرخی شدنت بود در مه آبان
بهشادی آمدنت هست در مه خرداد
هوش مصنوعی: به خاطر جشن فرخی که به هنگام آبان ماه برپا میشود، به شادمانی و خوشحالی آمدن تو در ماه خرداد نیز اشاره دارد.
به روزگار خزان گر شدنت فرخ بود
به روزگار بهار آمدنت فرّخ باد
هوش مصنوعی: در زمانهایی که دچار مشکلات و سختیها میشویم، ممکن است به نظر برسد که زمان خوبی نیست، اما وقتی روزهایی شاد و پربار به ما میرسد، باید آن لحظات را جشن بگیریم و قدر آنها را بدانیم. در واقع، هر دگرگونی و لحظهای که برای ما به همراه میآید، قیمتی و نیکو است.
همیشه تا که تفاوت بود به نَعْت و صفت
میان سوسن و خار و میان بلبل و خاد
هوش مصنوعی: تا زمانی که تفاوت در ویژگیها و صفات وجود داشته باشد، بین گلها و خارها، و همچنین بین بلبل و خدمتکاران، تفاوت برقرار خواهد بود.
بهر مقام تورا باد نو به نو شادی
ز گونهگونه بتان مجلس تو چون نوشاد
هوش مصنوعی: برای تو در هر موقعیتی، شادی تازه و مداوم آرزو میکنم. چهرههای مختلف و زیبای موجود در مجلس تو، مانند دوشیزگان، به زندگیات رنگ و بویی خاص میبخشند.
موافقانت به شادی و ناز چون خسرو
مخالفانت به سختی و رنج چون فرهاد
هوش مصنوعی: دوستانت در خوشی و ناز و راحتی مانند خسرو هستند، در حالی که دشمنانت همچون فرهاد در سختی و رنج به سر میبرند.
فلک به ملک جم ای شاه مژده داد تو را
به عمر خضر تو را روزگار مژده دهاد
هوش مصنوعی: ای شاه، آسمان به تو خبر خوشی داده است که مانند خضر، عمر طولانی و با برکت خواهی داشت و زمان نیز به تو نوید روزهای خوب را میدهد.
بقای خلق جهان در بقای دولت توست
خدای چشم بد از دولت تو دور کناد
هوش مصنوعی: تداوم وجود انسانها به وجود حکومت تو بستگی دارد. ای خدا، چشمان حسود را از قدرت تو دور کن.
