برگردان به زبان ساده
ماهکند بر فلک ستایش آن خَدّ
سرو کند در چمن پرستش آن قد
هوش مصنوعی: ماه در آسمان تجلی زیبایی را نشان میدهد، در حالی که قد بلند سرو در باغ به تحسین و worship آن زیبایی میپردازد.
عاریه دارند سرو و ماه تو گویی
راستی و روشنی از آن قد و زان خد
هوش مصنوعی: گویی قد و زیبایی تو باعث درخشش و روشنی در گرداگردت شده است و سایر زیباییها فقط به عنوان امانتی از تو بهرهمند شدهاند.
ای شده بیعلتی دو چشم تو بیمار
ای شده بیحجّتی رخ تو مُوّرد
هوش مصنوعی: با نگاه و چشمهای تو، بیدلیل و بیهچتا بیمار شدم و چهرهات بدون هیچ توجیهی باعث جذب من شده است.
روی تو کردست نقس مانویان زشت
سِحر تو کردَست سِحر بابلیان رد
هوش مصنوعی: زیبایی و جلوهٔ چهرهٔ تو، مانند بوداییان زشت است و جادوگری تو همانند جادوگران بابل است.
چشم تو ضحاک دیگرست که دارد
آخته ضحاک وار تیغ مُهَنّد
هوش مصنوعی: چشم تو همچون ضحاک دیگری است که شمشیر برندهای در دست دارد.
زلف تو داوُد دیگرست که دارد
عاج منقط به زیر ساج معقد
هوش مصنوعی: موهای تو مانند داوود است که قهری دارد و به زلالی عاج، زیبایی خاصی را به نمایش میگذارد.
خط تو گویی نوشت دست زمانه
بر سمن و نسترن ز غالیه ابجد
هوش مصنوعی: خط تو مانند نوشتاری است که زمانه بر روی گلهای سمن و نسترن با ظرافتهای خاصی نگاشته است.
لختی از او نصب کرد و لختی از او رفع
بعضی از او همزه کرد و بعضی ازو مد
هوش مصنوعی: مدتی از او خواست و مدتی از او مشکلاتی را حل کرد و بعضی از او به کمک آمد و برخی دیگر از او کمک گرفتند.
گر سببی داشت درد عشق تو تا شد
آن رخ بیجاده گون بهگونهٔ عَسْجَد
هوش مصنوعی: اگر عشق تو دلیلی داشته باشد، آن چهرهی بینظیر بهگونهای خواهد شد همچون طلا.
بیسببی خیره چون گرفت نگویی
آن لب یاقوت رنگ، رنگ زبرجد
هوش مصنوعی: بیدلیل و بیسبب، همچون نی که مغرور و حیران شده، بگویید آن لبهای یاقوتی رنگ، به رنگ زبرجد در آمده است.
بار خدایا ز بس جلال و ملاحت
گر صفت تو همی برون شود از حد
هوش مصنوعی: خدایا، به خاطر زیبایی و شکوهت، اگر بخواهم صفات تو را بیان کنم، از حد و اندازه فراتر میرود.
بر صفت تو گرفت بیشی و پیشی
مدح اجل سعد ملک سعد محمد
هوش مصنوعی: مدح و ستایش تو درخشانتر و برجستهتر از دیگران است، همچون برتری سعد و خوشبختی محمد که به او نسبت داده شده است.
آنکه به تمکین اوست عقل مُمَکَّن
وانکه به تأیید اوست بخت مؤیّد
هوش مصنوعی: کسی که به خواستههایش تسلیم شده، صاحب عقل و درک بالایی است، و کسی که مورد حمایت و پشتیبانی قرار میگیرد، شانس و اقبال خوبی دارد.
شد به کمالش جمال فضل مهیا
شد ز بنانش بنای جود مشید
هوش مصنوعی: تمام زیبایی و کمال او، به طور کامل نمایان شد و از دستان او، بنای بخشش و generosity بنا شده است.
در عدد فضل او چگونه رسد وهم
قطرهٔ باران نه ممکن است مُعَدّد
هوش مصنوعی: چگونه میتوان عظمت و فضل او را به عدد و شمارش درآورد؟ همانطور که نمیتوان تعداد قطرات باران را حساب کرد.
جز به مبارک حدیث او نگشاید
هرچه به قید حوادث است مقید
هوش مصنوعی: هیچ چیز جز سخن خوش و مبارک او نمیتواند بر سختیها و حوادثی که به ما مربوط میشوند، تأثیر بگذارد و آنها را تغییر دهد.
هست بدان منزلتکه مجلس او را
ماه و ستاره سزد نهالی و مسند
هوش مصنوعی: شایسته است که در آن محل، مجلس او را ماه و ستاره زینت بخشند و باز هم به دلایل معنوی و زیباییشناسی، درختی و جایگاهی مناسب در نظر گرفته شود.
در سفر و در حضر چه خفته چه بیدار
حاصل دارد چهار چیز موبد
هوش مصنوعی: در هر حالتی، چه در سفر باشی و چه در کنار دیگران، چه در خواب و چه در بیداری، چهار چیز باعث موفقیت و رضایت تو میشود.
زایزد خشنودی و عنایت سلطان
یاوری دولت و مساعدت جد
هوش مصنوعی: خداوند خشنودی و لطف سلطان را به ارمغان میآورد و به دولت یاری و کمک میکند.
ای به سزا مهتری که مجد تو هر روز
هست به نزدیک مجد سعد مجدد
هوش مصنوعی: ای بزرگوار، شایسته که هر روز به عظمت و شهرت تو افزوده میشود، همچنان که مجد سعد مجدد نیز در نزدیکی تو قرار دارد.
اوحد عصری و در خطاب اجلی
گشت نصیب تو هم اجل و هم اوحد
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره به این است که تو در زمانهای بزرگ و مهم قرار داری و همچنین سرنوشت تو به گونهای رقم خورده است که هم به نهایت خود میرسی و هم در پی آن به مقام اوحد میرسی. یعنی تو در این دوره خاص، به مرتبهای عالی و distinguished دست پیدا میکنی.
جامع فضلی و مفردی به کفایت
چون تو به گیتی کجاست جامعِ مُفرد
هوش مصنوعی: در دنیای امروز کسی پیدا نمیشود که هم به اندازه تو در ترکیب فضیلتها جامع باشد و هم به تنهایی در خود کفایت کند.
رسم تو آراسته است دولت سلطان
رای تو افروخته است ملٌتِ اَحمد
هوش مصنوعی: رسم و رسوم تو باعث پیشرفت و فرخندگی است، و نظر خردمندانه تو به ملتِ احمد رونق بخشیده است.
عیش کریمان به جاه توست مهنا
شغل حکیمان به جود توست مُمَهّد
هوش مصنوعی: زندگی و خوشی انسانهای بخشنده به مقام و موقعیت تو بستگی دارد، و وظیفه و کار حکیمان نیز به خاطر generosity (سخاوت) و خوبی تو آسانتر میشود.
بر تن اعدای توست جامهٔ سودا
در ید بیضای توست خامهٔ سَؤدد
هوش مصنوعی: بر تن دشمنان تو لباس غم و اندوه است و در دست تو، نشانهٔ مقام و شخصیت تو دیده میشود.
جامهٔ سودا بود سزای چنین تن
خامهٔ سؤدد بود جزای چنان ید
هوش مصنوعی: پوشیدن لباس سیاه مناسب کسی است که به درد و غم دچار شده است و به همین ترتیب، برای کسی که از خوبیها و مهربانیها بهرهمند است، پاداشی شایسته در نظر گرفته میشود.
جان أب و جد به روزگار تو شادند
کز هنر توست آب و جاه اب و جد
هوش مصنوعی: روح پدران و اجداد تو در زمانهی تو شاد هستند، زیرا آبیاری و مقام آنها به هنر و استعداد تو بستگی دارد.
مدح تورا در جهان بیاض سوادست
تا که جهان گاه ابیض است وگه آهسود
هوش مصنوعی: ستایش تو در این دنیا همچون نوشتهای بر کاغذ سفیدی است که گاهی در روشنایی و گاهی در تاریکی قرار میگیرد.
مرد بباید به دوستیت مُجَرّب
تا شود از رنج روزگار مجرد
هوش مصنوعی: انسان باید در دوستی حاذق باشد تا از رنجها و سختیهای زندگی رهایی یابد.
از دل و از اعتقاد باک مرا هست
مدح تو مقصود و بارگاه تو مقصد
هوش مصنوعی: من از دل و ایمان خود نگران نیستم؛ هدف من ستایش توست و مکان مورد نظر من بارگاه تو است.
هست همیشه زبان و جان و دلم را
شکر تو معتاد و من بهشکر تو مُعتَد
هوش مصنوعی: همواره زبان و دل و جان من در پی سپاسگزاری تو هستند و من به خاطر این سپاسگزاری، معتاد شدهام.
گر بودم فکرت جریر و فَرَزْدَق
ور بودم فِطنت خلیل و مُبَرّد
هوش مصنوعی: اگر من مثل جریر و فرزدق فکر میکردم و اگر همچون خلیل و مُبرّد هوش و ذکاوت داشتم،
هم نتوانم به شرط گفت مدیحت
هم نتوانم تمام کرد مجلد
هوش مصنوعی: من نه میتوانم به شرط تو در ستایشت سخن بگویم و نه میتوانم نیازهای تو را به طور کامل برآورده کنم.
تا که بتابد همی بهقدرت باری
از فلک زودگرد شعری و فرقد
هوش مصنوعی: زمانی که با قدرت و عظمت خود نور میافشاند، همچون ستارهای در گردش که به سرعت در آسمان در حال درخشش است.
مرکب اقبال تو همیشه فلک باد
شِعری او را لگام و فرقد مِقود
هوش مصنوعی: سرنوشت تو همیشه به سمت خوب و خوشی است، و شعر او همانند یك لگام به آن هدایت میشود.
طالع تو سعد باد چون لقب و نام
بخت تو مسعود باد و فال تو اسعد
هوش مصنوعی: سرنوشت تو خوش باشد، مانند نام و نشانی که داری، بخت تو نیکو و امیدهایت خوشیمن است.
بزم تو چون خلد و تو نشسته چو رضوان
شاد به خلد اندرون ز عمر مخلد
هوش مصنوعی: بزم تو مانند بهشت است و تو در آن مانند رضوان نشستهای. خوشی و شادی در این بهشت درونی، باعث جاودانگی عمرت میشود.
روز تو فرّخ به فرّ خسرو سرور
کار تو عالی به سعی دولت سرمد
هوش مصنوعی: روز تو مبارک و خوشیمن مانند روزهای پادشاهی خسرو است و کارهایت به خاطر تلاش و همت دائمیات به اوج و عظمت رسیدهاند.
