برگردان به زبان ساده
عالم چو بوی عافیت شهریار یافت
بشکفت پیش از آنکه نسیم بهار یافت
هوش مصنوعی: عالم مانند باغی است که با رسیدن بوی خوب و خوش عافیت، شکوفا شده است، پیش از آنکه نسیم بهاری وزیده باشد.
بر خلق شد خجسته و فرخنده روزگار
زین عافیت که پادشه روزگار یافت
هوش مصنوعی: در روزگار خوش و مبارکی که بر مردم نیکو است، این سعادت به وجود آمده که پادشاهی به قدرت رسیده است.
چون زینهار یافت تن و جان او ز رنج
مُلک از حوادث فلکی زینهار یافت
هوش مصنوعی: هنگامی که او توانست از رنج و دردهای دنیوی و اتفاقات آسمانی رهایی یابد، احساس آرامش و امنیت کرد.
چون او گرفت قوّت و شد با قرار دل
ملت گرفت قوت و دولت قرار یافت
هوش مصنوعی: وقتی او قدرت را به دست آورد و با آرامش دل، ملت نیز قدرت و امنیت را پیدا کرد.
هنگام آنکه ماه سپر گشت بر سپهر
گر ماه عمر او ز تَکسُّر غبار یافت
هوش مصنوعی: وقتی که ماه به شکل سپر بر آسمان ظاهر شد، اگر عمر او تحت تأثیر غبار و کثیفی قرار بگیرد، نشان دهنده ضعف و آسیبپذیری اوست.
زایل شد آن غبار و درخشنده گشت ماه
چون از هلال گوش فلک گوشوار یافت
هوش مصنوعی: به تدریج غبارها از بین رفت و ماه روشن و درخشان شد، مانند وقتی که از هلال گوش فلک، گوشوارهای را آویزان کردند.
در بوستان ملک درخت بقای شاه
از عِزّ دولت ابدی برگ و بار یافت
هوش مصنوعی: در باغ سلطنتی، درختی به نشانه باقی ماندن شاه به خاطر عظمت و قدرت دائمیاش، بارور و شکوفا شده است.
خلد برین بدید به دنیا معاینه
هرکس که سوی بارگه شاه بار یافت
هوش مصنوعی: بهشت برین را هر کسی که از نزد پادشاه دید، به عینه و با چشم خود مشاهده کرد.
شاه بلند بخت ملک سنجر آنکه او
از بخت هرچه یافت، ملکشاهوار یافت
هوش مصنوعی: ملک سنجر، شاهی خوشبخت است که هر چیزی را که از سرنوشت خود به دست آورده، به گونهای شایسته و بزرگوارانه به دست آورده است.
شاهی که زیر جوشن و خفتان به روز رزم
زور هزار رستم و اسفندیار یافت
هوش مصنوعی: پادشاهی که در زیر زره و لباس رزم در روز نبرد، قدرتی به اندازه هزار رستم و اسفندیار پیدا کرد.
او را خدای داد به یک حمله صد ظفر
حمله هزار بود و ظفر صدهزار یافت
هوش مصنوعی: خداوند به او پیروزی بزرگی عطا کرد؛ با یک حمله، به اندازه صد پیروزی دست یافت و در واقع، پیروزیای به ارزش صد هزار را کسب کرد.
چون روزگار منزلت بخت او بدید
او را جمال دوده و فخر تبار یافت
هوش مصنوعی: زمانی که سرنوشت خوشبختی او را مشاهده کرد، زیبایی و افتخار خانوادهاش را در او یافت.
چون در تبار و دودهٔ او بنگرید بخت
خورشید را پیاده و او را سوار یافت
هوش مصنوعی: وقتی به نسل و خانوادهٔ او نگاه میکنید، میبینید که سرنوشتش مانند خورشیدی است که پیاده است، در حالی که او خود سوار است.
هرگز که یافت جز پدر و جدش از ملوک
آن نام کاو ز همت و رزم و شکار یافت
هوش مصنوعی: هیچکس نتوانسته است به جز پدر و اجدادش از میان پادشاهان، نام او را به خاطر شجاعت، تلاش و شکار به دست آورد.
زیبد که خسروان جهان یاد او خورد
کاو را جهان ز جّد و پدر یادگار یافت
هوش مصنوعی: زیباست که پادشاهان جهان به یاد او بیفتند، زیرا او را از طرف جد و پدرش به عنوان میراثی در جهان یافتهاند.
ای خسروی که هر که نهان تو باز جست
از نیکویی نهان تو چون آشکار یافت
هوش مصنوعی: ای بزرگ مردی که هر کسی به دنبال زیباییهای درونت میگردد، وقتی که این زیباییها را آشکارا میبیند، شگفتزده میشود.
آن کز چهار طبع سخن گفت در جهان
اندر چهار چیز تو آن هر چهار یافت
هوش مصنوعی: خود را در میان چهار عنصر طبیعی شناسایی کن؛ زیرا تو در تمام آن چهار چیز وجود داری و به نوعی با آنها مرتبطی.
در حِلم و طبع تو صفت خاک و باد دید
در جود و خشم تو اثر آب و نار یافت
هوش مصنوعی: در شخصیت و خلق و خوی تو، ویژگیهایی از زمین و باد را مشاهده کردم و در بخشندگی و خشم تو نشانههایی از آب و آتش یافتم.
آن کس که غوص کرد و گهر یافت از بِحار
طبع تو را به جود فزون از بحار یافت
هوش مصنوعی: کسی که در دریاهای خلاقیت و شعر تو غوص کرده و جواهرات زیبایی به دست آورده، به خوبی میداند که بخشش و سخاوت تو از آن دریای گرانبها نیز بیشتر است.
کان را کنار یافت بهرحال و قعر دید
وین را نه قعر دید و نه هرگز کنار یافت
هوش مصنوعی: مردی در زندگیاش به هر حال، ته و عمق کارها را شناخت و فهمید، اما هرگز نتوانست به دور و بر خود پی ببرد و درک کند.
گُل یافت نیکخواه تو آنجا که خار جُست
وانجا که بدسَگال تو گُل جست خار یافت
هوش مصنوعی: آنجا که تو به دنبال چیزهای خوب و زیبا هستی، گل و زیبایی به دست میآوری، اما اگر در جستجوی بدیها و ناسزاها باشی، تنها خاری نصیبات خواهد شد.
گه پست شد مخالف تو گه بلند شد
پستی ز جاه دید و بلندی ز دار یافت
هوش مصنوعی: گاهی دشمن تو به پایین میآید و گاهی برمیخیزد. مقام و وضعیت آدمی از جایی به جای دیگر تغییر میکند؛ یک بار در اوج است و بار دیگر در پستی.
هر دشمنی که با تو به صحرا سپر کشید
بر خویشتن ز تیر تو صحرا حصار یافت
هوش مصنوعی: هر کسی که علیه تو در میدان روبرو شود، در حقیقت خود را به تیرهای تو محافظت کرده است.
هر کس که یافت در دل دشمن سِنان تو
در چشم مور تیزی دندان مار یافت
هوش مصنوعی: هر کسی که در دل دشمن تو خنجر پیدا کرد، در چشم مور دندان تیز مار را میبیند.
تو حیدری و هرکه ز حکم تو سر کشید
در سر به جای مغز همه ذوالفقار یافت
هوش مصنوعی: تو خلیفهای و هر کس که از دستورات تو سرپیچی کند، به جای مغز خود، شمشیر ذوالفقار را خواهد یافت.
شاها ز تندرستی تو طبع روزگار
امسال فر و زیب زیادت ز پار یافت
هوش مصنوعی: ای پادشاه، به خاطر تندرستی تو، حال و هوای امسال بیشتر از همیشه زیبا و دلنشین است.
پژمرده بود دهر و تهی از نگار و رنگ
شد زین نشاط تازه و رنگ و نگار یافت
هوش مصنوعی: زمانه خسته و خموش بود و از زیبایی و رنگ خالی به نظر میآمد، اما به لطف این شادابی تازه، دوباره زیبایی و رنگ به خود گرفت.
باقی بمانیا که جهان از بقای تو
امن تمام و مصلحت بیشمار یافت
هوش مصنوعی: بمان و باقی بمان، زیرا که وجود تو باعث میشود دنیا در امن و امان باشد و خیر و نیکیهای فراوانی به وجود آورد.
کار تو باد رونق و ترتیب یافته
کز تو زمانه رونق و ترتیب کار یافت
هوش مصنوعی: کار تو باعث رونق و نظم در زندگی دیگران شده است، زیرا به واسطهی تو، زمانه هم به نظم و رونق دست پیدا کرده است.
قانون افتخار و شرف دولت تو باد
کز دولت تو دین شرف و افتخار یافت
هوش مصنوعی: شرف و افتخار حکومت تو سبب افتخار و عظمت دین و فرهنگ شده است.
