برگردان به زبان ساده
آن خداوندی که او بر پادشاهان پادشاست
مستحق عُدّت و مجد و جلال و کبریاست
هوش مصنوعی: خدای بزرگ و بینیاز که بر همه پادشاهان برتری دارد، شایستهی عظمت و افتخار و جلال است.
گر به دل خدمت کنی او را سزای خدمت است
ور بهجان اورا ثناگویی سزاوار ثناست
هوش مصنوعی: اگر در دل خود به کسی خدمت کنی، او شایستهی آن خدمت است و اگر در برابر او ستایش کنی، او لایق ستایش است.
اوست معبودی به وصف لایزال و لم یزل
لم یَزَل او را سریر و لایزال او را سراست
هوش مصنوعی: او خدایى است که وصف او همیشه و بیپایان است و همیشه باقی خواهد ماند. او را تخت و مکانی است که همواره وجود دارد.
زنده او را دان و هست او را شناس از بهر آنک
زندهٔ دایم وجود و هست جاویدان بقاست
هوش مصنوعی: زندگی او را بشناس و وجودش را درک کن، زیرا او کسی است که همیشه زنده است و وجودش همیشگی و پایدار است.
حکم او بیعلت است و صُنع او بیآلت است
ذات او بیآفت است و ملک او بیمنتهاست
هوش مصنوعی: سرنوشت و تصمیمات او بدون هیچ دلیلی صادر میشود و کارهایش بدون هیچ وسیلهای انجام میگیرد. وجود او از هر نوع آسیب و نقص به دور است و پادشاهیاش بینهایت و بیپایان است.
دانش او بیمحال و بخشش او بیعدد
گفته ی او بیمجاز و کرده ی او بیخطاست
هوش مصنوعی: او دانشی دارد که محدودیتی ندارد و بخششاش شمارشپذیر نیست. سخنانش همیشه راست و بیاشتباه هستند و همه کارهایی که انجام میدهد، بدون خطا است.
از ازل گر بنگری پیوسته بینی تا ابد
قسمتی در هر چه خواهی حکمتی در هرچه خواست
هوش مصنوعی: اگر از ابتدای آفرینش نگاه کنی، همیشه میبینی که در هر چیزی تا ابد یک بخش وجود دارد و در هر چیزی که بخواهی، حکمتی نهفته است.
آسمان نیلگون هست آسیای قدرتش
مردم اندر دور او چون گندم اندر آسیاست
هوش مصنوعی: آسمان آبی رنگ است و قدرت آن مانند آسیابی است که مردم را در دور خود خرد میکند، مانند گندمهایی که در آسیاب آسیاب میشوند.
ضربت خِذْلان او بر جان مرد مفسدست
شربت توفیق او بر جان مرد پارساست
هوش مصنوعی: برخی افراد با خیانت و نادرستی خود، به دیگران آسیب میزنند و این ضربه به جان انسانهای فاسد وارد میشود. در عوض، موفقیت و نعمتهای خاص، روح انسانهای نیکوکار را سیراب میکند و موجب رشد و تعالی آنها میشود.
لطف او بین هرکجا اسباب خلقی ساخته است
قهر او دان هرکجا احوال قومی بینواست
هوش مصنوعی: محبت و رحمت او در هر کجایی که باعث پیدایش و شکوفایی بشر شده، نشاندهندهی محبت اوست، و هر زمانی که در جایی، اوضاع مردم بد و دشوار است، نشاندهندهی نارضایتی و قهر اوست.
هرکه بدبخت است بیگانه است با اسلام و دین
نیکبخت آن است کاو با دین و اسلام آشناست
هوش مصنوعی: هر کسی که در زندگی دچار مشکلات و بدبختی است، از دین و اصول اسلامی فاصله دارد، اما فردی که به دین و ارزشهای اسلامی آشناست، به خوشبختی و سعادت میرسد.
راستی و کژّی اندر راه توحیدست و شِرک
هر دو پیوسته نگردد کان جدا و این جداست
هوش مصنوعی: راست و کج بودن در مسیر توحید وجود دارد و شرک نیز در این راه حاضر است، اما این دو از هم جدا هستند و نمیتوانند به هم پیوسته شوند.
هرکه باشد همنشین شرک گیرد راه کج
وان که باشد همره توحید یابد راه راست
هوش مصنوعی: هر کسی که دوست و هم نشین شرک باشد، به راه نادرست هدایت میشود، اما کسی که همراه با توحید باشد، راه درست را پیدا میکند.
با هوای نفس کی باشد رضای حق روا
تا که عصیان در هوای نفس و طاعت در رضاست
هوش مصنوعی: با دنبال کردن خواستههای نفسانی، نمیتوان به خشنودی خدا دست یافت، زیرا که نافرمانی در پی تمنیات نفس و اطاعت در راستای رضایت اوست.
قول و فعل خویش را درمعصیت منکر مشو
زانکه هفت اندام تو بر قول و فعل توگواست
هوش مصنوعی: هرگز در مورد گناه و نافرمانی خود منکر نشو و بهانه نیاور، زیرا تمام اعضای بدنت بر روی گفتار و رفتار تو شهادت میدهند.
سُخرهٔ ابلیس گشت و غرهٔ تَلْبیس شد
هرکه او در معصیت بِفْزود و از طاعت بکاست
هوش مصنوعی: هر کس که در گناه و معصیت افزوده و از طاعت و اطاعت خود کم کند، به دام فریب ابلیس میافتد و به شقاوت دچار میشود.
گر تو در دنیا هزاران چاره و حیلت کنی
چیره گردد بر تو آخر هرچه از ایزد قضاست
هوش مصنوعی: اگرچه در زندگی ممکن است هزاران ترفند و راه حل پیدا کنی، اما در نهایت، آنچه که مقدر و از سوی خداوند نوشته شده است، بر تو غلبه خواهد کرد.
با قضای چیره در دنیا چه جای حیلت است
با نهنگ شرزه در دریا چه جای آشناست
هوش مصنوعی: در دنیایی که تقدیر و سرنوشت بر همه چیز حاکم است، دیگر جایی برای فریب و ترفند وجود ندارد. هنگامی که با نیروی عظیم و بیرحمی مانند نهنگ در دریا مواجهایم، داشتن آشنایی و رابطه نمیتواند کمکی کند.
گر سلیمانی که جن و انس در فرمان توست
ور فریدونی که شرق و غرب سرتاسر تو راست
هوش مصنوعی: اگر تو سلیمان باشی که جن و انسان تحت فرمان تو هستند، یا اگر تو فریدون باشی که شرق و غرب در تسلط تو قرار دارد،
بهرهٔ تو زین جهان چون دامنت گیرد اجل
دهگزی کرباس و لختی خشت و چوب و بوریاست
هوش مصنوعی: بهرهای که تو از این دنیا میبری، زمانی که مرگ به سراغت بیاید، تنها چرخدستی و تعدادی اجسام ساده مانند چوب و آجر خواهد بود.
خوف ما از عدل یزدان و رجا از فضل اوست
زانکه عدل او بلا و فضل او دفع بلاست
هوش مصنوعی: ما از عدالت خداوند میترسیم و به رحمت و لطف او امید داریم، زیرا عدالت او باعث عذاب و سختی میشود، در حالی که فضل و رحمت او موجب جلوگیری از عذاب و سختی است.
در دل مومن همی خوف و رجا باید بهم
مومن پاک است هرکاندر دلش خوف و رجاست
هوش مصنوعی: در دل مومن باید ترس و امید وجود داشته باشد. زیرا مومن واقعی کسی است که در قلبش هم خوف از عواقب اعمالش و هم امید به رحمت خداوند زندگی میکند.
این جهان چون باغ و ما همچون نهالیم و درخت
رحمت و احسان او چون ابر و چون باد صباست
هوش مصنوعی: این دنیا مانند یک باغ است و ما آدمها به مانند نهالهایی در آن هستیم. درختان رحمت و kindness خداوند نیز همچون ابر و نسیم ملایم صبحگاهی به ما nourishment و رشد میدهند.
رحمت و حرمان خویش از فضل او داند همی
هرکه در رنجی گرفتار و به دردی مبتلاست
هوش مصنوعی: هر کسی که در درد و رنجی گرفتار باشد، به خوبی میداند که رحمت و یاریاش تنها از فضل و لطف خداوند نشأت میگیرد.
او نکوکارست اگر ما را عبادت اندک است
او خریدارست اگر ما را بضاعت کم بهاست
هوش مصنوعی: او نیکوکار است و اگر ما عبادت کمی داشته باشیم، او خریدار ماست و حتی اگر سرمایهمان اندک و بیارزش باشد.
گر هُدیٰ خواهی گواهی ده که معبودت یکی است
وان یکی بییار و بیهمتا و بیچون و چراست
هوش مصنوعی: اگر هدایت و راهنمایی میخواهی، اثبات کن که خدایت تنها یک است و آن یک، برای همیشه بدون شریک، بدون مشابه و بدون هیچ تردیدی است.
سَیّد اولاد آدم خاتم پیغمبران
مهتر عالم شفیع روز محشر مصطفاست
هوش مصنوعی: سرور تمام نسلهای آدم، آخرین پیامبر و بهترین انسانهاست. او در روز قیامت، شفاعتگر مردم خواهد بود و به دلیل ویژگیهای خاصش، نامش مصطفی است.
نایب پیشین او بوبکر و آنگاهی عمر
بعد ازو عثمان وبعد از وی علی مرتضاست
هوش مصنوعی: جانشینان پیامبر اسلام به ترتیب عبارتند از: ابوبکر، سپس عمر، بعد از او عثمان و در نهایت علی مرتضا.
گر بر این دین و بدین مذهب ز دنیا بگذری
جای تو در جَنّهٔالفِردوس جای اولیاست
هوش مصنوعی: اگر از این دین و مذهب در دنیا عبور کنی، جای تو در بهشت برین، در کنار اولیای خدا خواهد بود.
ای خداوندی که در وصف وجود جود تو
حجت سنی قوی و حاجت مومن رواست
هوش مصنوعی: ای پروردگاری که در وصف بخشندگیات دلایل قوی و محکمی وجود دارد و دعا و خواستهٔ مؤمنان را اجابت میکنی.
بر ثنای حق معزی را دعا باید همی
زانکه مقصود معزی را ثنای حق دعاست
هوش مصنوعی: در ستایش خداوند باید دعا کرد، زیرا هدف معزی (شاعر یا شخص) از این ستایش، دعوت به دعا و نیایش به حق است.