برگردان به زبان ساده
یافت از یزدان ملک سلطان به شادی هرچه خواست
روز شادی روز ما سلطان دین سلطان ماست
هوش مصنوعی: از خداوند، پادشاهی به سلطان رسید و او را در شادی یاری کرد؛ هر چیزی که دلش خواست. امروز روز شادمانی است و روز ما، روز سلطان دین و پادشاه ماست.
بند شاهی کرد محکم راه دولت کرد پاک
چشم عالم کرد روشن کار گیتی کرد راست
هوش مصنوعی: شکوه و عظمت سلطنت به طور استوار برقرار شد و شرایط برای رشد و پیشرفت فراهم گردید. همچنین، بصیرت و آگاهی در افراد جهان افزایش یافت و مسیر زندگی و دنیا به سوی درستی هدایت شد.
وقت وقت رامش است و روز روز عشرت است
دست دست خسروست و کار کار پادشاست
هوش مصنوعی: زمان، زمان خوشی و شادی است و روز، روز لذت و خوش گذرانی. در این زمان، دست در دست محبوب است و کارها به دست پادشاهان انجام میشود.
حاصل آمد شاه را بر سیرتی نیکوترین
هرجه از اقبال جست و هر چه از تأیید خواست
هوش مصنوعی: نتیجه کار شاه این شد که به بهترین و نیکوترین ویژگیها دست یافت، او هر آنچه را که از شانس و اقبال خواست و هر چیزی را که از تایید و حمایت جستجو کرد، به دست آورد.
نیک بنگر تا کنون بیطاعت و فرمان شاه
یک مخالف کیست در گیتی و یک قلعه کجاست
هوش مصنوعی: به خوبی توجه کن که تا به حال هیچ مخالفی در دنیا وجود نداشته که بدون اطاعت و فرمان شاه بتواند زندگی کند و هیچ قلعهای هم نیست که از زیر سلطه او خارج باشد.
دولت عالی چنین بایدکه دارد شهریار
در جهان از جملهٔ شاهان چنین دولت کراست
هوش مصنوعی: برایت شایسته است که مانند شهریار بزرگی در میان شاهان دنیا قرار داشته باشی. چنین موفقیتی را هر کس نمیتواند به دست آورد.
هست با هر منتها و غایت هر دولتی
دولت شاه جهان بیغایت و نامتنهاست
هوش مصنوعی: هر دولتی، با هر نوع پایانی و کمالی که داشته باشد، در مقابل دولت شاه جهان بینهایت و بینظیر است.
روزگار فتنه بود اندر خراسان مدتی
تیغ او بفزود امن خلق و آن فتنه بکاست
هوش مصنوعی: در ایامی که در خراسان دچار آشفتگی و ناامنی بود، مدتی شمشیر آن شخص بر تعداد افراد امن افزوده شد و این آشفتگی کاهش پیدا کرد.
لاجرمگرد ندامت بر رخ آنکس نشست
کز خلاف او همی اندر خراسان فتنه خواست
هوش مصنوعی: پس ناچار بر چهره آن شخص، نشانه ندامت و پشیمانی نمایان شد که به خاطر اشتباهاتش، در خراسان خواستهای نادرست و فتنهانگیز را ایجاد کرده بود.
گر عصا بفکند موسی وقت سِحْر ساحران
تا بترسیدند و گفتند این عصا چون اژدهاست
هوش مصنوعی: زمانی که موسی عصای خود را به زمین انداخت، ساحران از ترس به وحشت افتادند و گفتند که این عصا مانند یک اژدهاست.
فتنه اکنون همچو سِحْر ساحران است از قیاس
شاه چون موسی و تیغ تیز او همچون عصاست
هوش مصنوعی: فتنه ها اکنون شبیه جادوهای سحرآمیز است. شاه را میتوان به موسی تشبیه کرد و شمشیر تیز او به عصای او شبیه است.
مهر سلطان در دل و دیدار سلطان در نظر
مهتری را مایه و نیکاختری را کیمیاست
هوش مصنوعی: دوستی و محبت پادشاه در دل، و دیدار او در چشم، باعث نیکی و بزرگواری انسان میشود؛ مهتری و بزرگمنشی به مانند گنجی ارزشمند است.
حضرت او چشم را روشن کند گویی مگر
گَرد شادُرْوان او در چشم همچون توتیاست
هوش مصنوعی: حضرت او مانند نوری است که چشمها را روشن میکند، گویی که گرد خوشبو و شیرینی در چشمان ما، مانند توتهای خوشمزه و دلپذیر است.
ملک گیتی بیشتر در زیر حکم خسروست
ور همهگیتی بود در زیر حکم او رواست
هوش مصنوعی: نشانهای از قدرت و سلطهی فرمانروایی است که همگان تحت تأثیر و اختیار او قرار دارند. در واقع، تاثیرات او بر جهان به قدری زیاد است که همهی جنبههای زندگی و حاکمیت در چنبرهی ارادهی او میچرخد.
بیرضا و مهر او زنده نماند هیچکس
ای عجب گویی رضا و مهر او آب و هواست
هوش مصنوعی: اگر بدون محبت و رضایت او کسی زنده نخواهد ماند، جای شگفتی است که محبت و رضایت او مانند آب و هوا ضروری و فراگیر است.
خسروا، شاها ز مقصودی که حاصل شد تورا
هست از اقبالی که آن اقبال بیچون و چراست
هوش مصنوعی: ای پادشاه، تو به هدفی رسیدی که برکت و خوش شانسی تو را به اینجا رسانده است و این سعادت بدون هیچ شک و تردیدی است.
قُوّت دین و صلاح ملک، جُستی سربسر
ایزد دانا برین گفتار و این معنی گواست
هوش مصنوعی: قدرت دین و سعادت کشور، در این گفتار و این معنا است که باید به حکمت و دانایی خداوند توجه کرد.
لاجرم با مرد و زن زان روز کاین عالم بود
بر تن و جان تو اندر مشرق و مغرب دعاست
هوش مصنوعی: به ناچار در آن روز که این دنیا بر وجود و روح تو حاکم است، در هر گوشه و کنار دعا و نیایش برپا است.
تاکه از تشبیه شکل آسمان و آفتاب
راست چون پیروزهگون دولاب و سیمین آسیاست
هوش مصنوعی: تا وقتی که آسمان و خورشید را به هم تشبیه کنیم، جلوهای شبیه به پیروزی و زیبایی پیدا میکنند همچون دو میله از جنس مس و نقره.
سایهٔ عدل تو از دنیا و دین خالی مباد
زانکه از عدل تو نفع نعمت و دفع بلاست
هوش مصنوعی: سایهٔ عدل تو نباید از جهان و مذهب دور شود، زیرا برکت و نیکیها از وجود عدالت تو ناشی میشوند و همینطور دردها و مشکلات با آن دور میشود.
در جهانداری بقای دولت و عمر تو باد
کز بقای دولت و عمر تو عالم را بقاست
هوش مصنوعی: در آن جایی که تو قدرت داری و حکمرانی میکنی، برای کشور و زندگیات دوام و بقایی باشد، زیرا بقای کشور و زندگیات باعث ادامه زندگی جهان است.