برگردان به زبان ساده
هرکه را باشد ز دولت بخت نیک آموزگار
همچو سلطان معظم خوشگذارد روزگار
هوش مصنوعی: هر کسی که از نعمت و سرنوشت خوبی برخوردار باشد، راهنمایی مانند سلطان بزرگ دارد که باعث میشود روزهای او به خوشی سپری شود.
خسرو عادل معزالدین ملک سلطان که هست
از شهنشاهان و سلطانان جهان را یادگار
هوش مصنوعی: خسرو عادل معزالدین، شاهزادهای است که از میان پادشاهان و سلاطین جهان یادگار باقی مانده است.
پادشاهی کز مرادش تا قیامت نگذرند
آفتاب اندر مسیر و آسمان اندر مدار
هوش مصنوعی: پادشاهی که خواستههایش همیشه برآورده شود و تا ابد از روشنی و سلامتی برخوردار باشد، باید مثل آفتاب در حال تابش و آسمان در حالت ثابت بماند.
دولت و شاهی بدو نازد وزو باشد همی
کارِ دولت مستقیم و بندِ شاهی استوار
هوش مصنوعی: دولت و حکومت به او افتخار میکند و امور کشور بهوسیله او بهخوبی پیش میرود و پایههای سلطنت نیز محکم و استوار است.
همتش کردست نار نیک خواهان را چو نور
هیبتش کردست نور بدسگالان را چو نار
هوش مصنوعی: حرارت و شدت اراده افراد نیکوکار را به آتش تشبیه کرده است، و همچنین قدرت و شکوه او را مانند نوری میداند که بر بدخواهان میتابد. به این ترتیب، روشنایی و اثر مثبت او بر روی نیکان و اثر منفیاش بر روی بدسگالان نمایان است.
از مصافش روی گردون تیر گردد زیرگَرد
وز سپاهش پشت ماهی خستهگردد زیر بار
هوش مصنوعی: در اینجا میتوان گفت که از شدت نبردی که در جریان است، آسمان به لرزه میافتد و سپاه دشمن آنقدر قوی است که حتی پشت موجودات دریایی تحت فشار قرار میگیرد.
خلق را آرایش خُلد و نهیب محشرست
بزمگاهش روز بزم و بارگاهش روز بار
هوش مصنوعی: آدمیان از زیبایی بهشت و ترس از روز قیامت تاثیر میپذیرند؛ حال آنکه در روز جشن و مهمانی، فضای شاد و باشکوهی دارند.
شاه ما شاهی است کاو را از سلیمان و علی
یادگار آمد دو چیزْ انگشتری و ذوالفقار
هوش مصنوعی: پادشاه ما کسی است که از سلیمان و علی دو یادگار دارد: یکی انگشتری و دیگری ذوالفقار.
موکبش را هر زمان خدمت گزارد آسمان
لشکرش را هر زمان نصرت فرستد کردگار
هوش مصنوعی: هر زمانی که خدمتی به او میشود، آسمان و طبیعت تحت حمایت او هستند و خداوند در هر لحظه یاریگر او میباشد.
از معادی موکبی وز موکب او یک غلام
وز مخالف لشکری وز لشکر او یک سوار
هوش مصنوعی: از جایی که این کاروان آغاز میشود، یکی از خدمتکاران آنجا وجود دارد و از میان دشمنان نیز یکی از سوارهها به چشم میخورد.
آنکه او را شیرمردان عرب چون بنده بود
بندهوار آمد به درگاهش که شاها زینهار
هوش مصنوعی: شخصی که در نظر شیرمردان عرب مانند بندهای است، با تواضع و خضوع به درگاه او آمده و از او یاری و کمک میخواهد.
گر همی از جانب دیگر بداندیشی دگر
گنج سازد بینهایت ملک جوید بیشمار
هوش مصنوعی: اگر شخصی از دیدگاهی دیگر بدبین باشد، از آنجا که ممکن است در الدقت با مسائل برخورد کند، در نهایت به تعداد بیپایانی از نعمتها و امکانات دست خواهد یافت و به دنبال آثاری فراوان خواهد بود.
تاب جنگ و قوت کوشش ندارد پیش شاه
یاکمر بندد به خدمت یاگریزد در حصار
هوش مصنوعی: کسی که توان و قدرت مقابله ندارد، یا باید به خدمت شاه درآید و کمر بسته برای او کار کند، یا اینکه از ترس، به دژ و قلعه پناه ببرد.
میش گردد گاه قوت گرچه دارد زور شیر
مور گردد وقت ضربت گرچه دارد زخم مار
هوش مصنوعی: گاهی اوقات، حتی قویترین موجودات نیز دچار ضعف و شکست میشوند، همانطور که ممکن است یک شیر قوی به دلیل شرایط بد، ضعیف شود یا یک مورچه کمقدرت در لحظهای خاص، قدرتی غیرمنتظره از خود نشان دهد. این نشان میدهد که نباید به ظاهر قدرت افراد یا موجودات اتکا کرد، چرا که شرایط میتواند به سرعت تغییر کند.
شاه چون خورشید رخشان است و دشمن چون شب است
شب شود پنهان چو گردد نور خورشید آشکار
هوش مصنوعی: پادشاه مانند خورشیدی تابان است و دشمن مانند شب تاریک. زمانی که نور خورشید میتابد، شب پنهان میشود و آشکار شدن نور باعث میشود که تاریکی از بین برود.
شب سپاه اندر کشد چون روز رایت برکشد
گفتهاند آری کلام اللیل یَمحُوهُ النهار
هوش مصنوعی: شب زمانی که سپاه به حرکت در میآید، چون روز پرچم را برافراشته میکند. گفتهاند که شب کلامش با روز محو میشود.
ماه پیکر رایتش چون بر دو پیکر سرکشد
هیچ دشمن را نیاید آرزویکارزار
هوش مصنوعی: زمانی که ماه زیبا بر قامت زیبای خود طلوع کند، هیچ دشمنی جرات نمیکند به نبرد و جنگ فکر کند.
تیغ شاه از سد اسکندر بسی محکم ترست
با چنان سدی چه سازد دشمن یاجوج وار
هوش مصنوعی: تیغ شاه با قدرتی بیشتر از سد اسکندر است؛ در برابر چنین سدی، چه کاری میتواند دشمنی مانند یاجوج انجام دهد؟
موکب روباه را ترتیب رفتن بگسلد
چون به جنگ آید برون شیر ژیان از مرغزار
هوش مصنوعی: وقتی شیر جنگل به میدان بیاید، باید کم و کاستیهای گروه روباه را برطرف کند و آنها را به سمت نبرد بفرستد.
گر غبار قهر و جور از دشمنان برخاسته است
آفتاب پادشاهان را چه باک است از غبار
هوش مصنوعی: اگر دشمنيها و مشکلاتی وجود داشته باشد، آفتاب پادشاهان هیچ نگرانی از این مسائل ندارد و به نور خود ادامه میدهد.
ملک او حق است و ملک دشمنانش باطل است
باطل آخر پیش حق هرگز نباشد پایدار
هوش مصنوعی: ملک و سلطنت او حقی است که بر اساس واقعیات است و در مقابل، سلطنت دشمنانش نادرست و بیپایه است. نادرستی هرگز نمیتواند در برابر حقیقت پایدار بماند.
از مخالف کس نپرسد چون پدید آمد ملک
از زمستان کس نگوید چون پدید آمد بهار
هوش مصنوعی: هیچکس از دشمنان نمیپرسد که وقتی پادشاهی ظهور کرد، چرا کسی از زمستان نگفت که بهار چگونه پدیدار میشود.
گفت دولت کای ملک سوی خراسان کش سپاه
تا به پیروزی برآری از سر دشمن دمار
هوش مصنوعی: دولت به تو میگوید که ای پادشاه، سپاه خود را به سمت خراسان بفرست تا با پیروزی، دشمن را نابود کنی.
تا کنی آشفته جان حاسد آشفته رسم
تاکنی بیهوده عزم دشمن بیهوده کار
هوش مصنوعی: برای اینکه دل حسود را ناراحت کنی، خودت را به زحمت نینداز. عزم و تلاش در راه دشمنی با کسی که به تو حسادت میکند، بیفایده است.
دست دستِ توست و دوران ظفر دوران توست
دام نصرت گستران و جان دشمن کن شکار
هوش مصنوعی: دست و قدرت تو در دست توست و پیروزی متعلق به توست. شبکه ی نصرت و پیروزی برای تو گسترده شده و جان دشمنان تو هدف توست.
ملک تا ارزانیان بستان که ارزانی تویی
تیغ آتشبار بر جان بداندیشان گمار
هوش مصنوعی: فرمانروایی تا زمانی که به کسانی که توانمند هستند توجه کند، که تو خود نماد ارزانی و رحمت هستی، با قدرت و شدت بر دشمنان جان و اندیشه بد و ناپسند ضربه بزن.
آنچه دولت گفت شاها بود خواهد همچنان
یاد دولت نوش کن تلقین دولت گوش دار
هوش مصنوعی: هر چه که حکومت و قدرت بگوید، ماندگار خواهد بود. بنابراین، به یاد داشته باش که از نعمتهای قدرت بهرهمند شوی و توصیههای آن را جدی بگیری.
تاچهار ارکان همی باشند زیر هفت چرخ
باد زیر دولت و فرمان تو هفت و چهار
هوش مصنوعی: تا چهار اصل و پایه وجود داشته باشد، زیر آسمان و در سایه قدرت و حکمرانی تو، همه چیز به خوبی و درستی پیش میرود.
یُمن و یُسر از حضرت شاه جهان غایب مباد
یمن بادش بر یمین و یسر بادش بر یسار
هوش مصنوعی: امیدوارم برکت و آسایش همیشه از دست خداوند دور نباشد. برکت به سمت راست و آسایش به سمت چپ فرا برسد.
بر زمین ملکش از اقبال و نصرت باد بر
بر درخت عمرش از تایید و دولت باد بار
هوش مصنوعی: با آرزوی دستیابی به قدرت و موفقیت برای او در زندگی، از سوی دیگر همچنین wishing for a حمایت و برکت برای عمرش، مانند باران بر درختان که به آنها زندگی میدهد.
