برگردان به زبان ساده
امسال در آفاق دو عید است به یک بار
بر ملت و دولت اثر هر دو پدیدار
هوش مصنوعی: امسال دو جشن بزرگ در دنیا وجود دارد که همزمان بر مردم و حکومت تاثیر مثبت گذاشته و هر دو به وضوح دیده میشوند.
یک عید ز ماه شب شوال و دگر عید
از عافیت شاه جهانگیر جهاندار
هوش مصنوعی: یک عید در ماه شوال داریم و عید دیگر به خاطر健康 و سرزندگی پادشاه جهان است.
تاج ملکان ناصر دین خسرو اسلام
در نصرت دین نایب پیغمبر مختار
هوش مصنوعی: تاج و تخت پادشاهان، حامی دین و پشتیبان اسلام بهویژه در حمایت از پیامبر و نمایندهاش است.
سنجرکه به خنجر سر بدخواه ببرد
چونانکه سر خیبریان حیدر کرﹼار
هوش مصنوعی: سنجر با خنجری که در دست دارد، مانند حیدر کرار که سر دشمنان را میبرد، دشمنانش را از میان برمیدارد.
شاهی که شرف یافت در اسلام ز نامش
هم نامه و هم خطبه و هم سکه و دینار
هوش مصنوعی: پادشاهی که با ورود به اسلام مقام و جایگاه والایی کسب کرد، نام او را در نامهها، خطبهها و بر روی سکهها و دینارها ثبت کردند.
او همچو درختی است برومند که هرگز
زایل نشود سایهٔ او از سر احرار
هوش مصنوعی: او مانند درختی تنومند است که همیشه سایهاش بر سر آزادگان باقی میماند و هیچگاه از بین نمیرود.
از دین و خرد بیخش و از جود و کرم شاخ
از عدل و هنر برگش و از فتح و ظفر بار
هوش مصنوعی: از دین و عقل دور شو و از بخشش و مهربانی بینصیب بمان، از انصاف و هنر دست بکش و از پیروزی و کامیابی بهرهمند نشو.
در مجلس او نعمت خلدست گه بزم
بر درگه او رحمت حشرست گه بار
هوش مصنوعی: در محفل او، نعمتی به اندازه بهشت وجود دارد و در دورهمیاش، رحمت و مهربانی به اندازه روز قیامت جاری است.
در ملک همی دولت او زرکند از خاک
زانسان که همی باد صبا گلکند از خار
هوش مصنوعی: در سرزمین او، مانند زر از خاک میرویند؛ مانند بادی که از خار، گل میسازد.
از خاک به جز دولت سنجر نکند زر
از چوب به جز موسی عمران نکند مار
هوش مصنوعی: از خاک فقط دولت سنجر میتواند طلا بسازد و از چوب فقط موسی عمران میتواند مار تولید کند.
چون او به دلیری و به شمشیر و به دولت
هم ناصر دین آمد و هم قاهر کفار
هوش مصنوعی: او با شجاعت و قدرت شمشیر و به واسطه نعمتهایی که دارد، هم به یاری دین اسلام پرداخته و هم بر دشمنان دین غلبه کرده است.
او را علم خویش فرستاد خلیفه
با یاره و طوق و کمر و جبه و دستار
هوش مصنوعی: او با علم و دانش خود به همراه یارانش و با زینتهایی مانند طوق و کمربند و جبه و دستار به مقام خلافت فرستاده شد.
ای درخور تو شاهی و تو درخور شاهی
ایزد به سزاوار سپردست سزاوار
هوش مصنوعی: تو شایسته مقام بلند و سلطنت هستی و خداوند به حق، این مقام را به شایستهها میدهد.
تأیید چو پرگار و ضمیر تو چو نقطه است
بر نقطه بود راستی گردش پرگار
هوش مصنوعی: تأیید و تأسیس، همچون پرگار عمل میکند و وجدانت همانند نقطهای است که پرگار حول آن میچرخد. راستایی و صحت چیزها در نتیجه چرخش اندیشه و تأمل به دست میآید.
آن بخت جوان است که بر باد روان است
یا شخص همایون تو بر مرکب رهوار
هوش مصنوعی: سرنوشت جوانی که بر ابرها در حرکت است، یا شخص محترم تو که بر اسبی تندرو نشسته است.
آن چرخ بسیط است که در بحر محیط است
یا تیغ گهر دار تو در دست گهربار
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف دنیای وسیع و پیچیدهای میپردازد که مانند یک چرخ گردان است و در دل اقیانوس قرار دارد. همچنین به اشیاء قیمتی و باارزشی اشاره میکند که در دستان کسی با استعداد و شایستگی وجود دارد. به طور کلی، تصویر تقابل بین عظمت و زیبایی دنیای اطراف و ارزشمندی آنچه در دست ماست را ترسیم میکند.
آن دُرﹼ معالی است که در دُرج معانی است
یا شرح هنرهای تو در دفتر اشعار
هوش مصنوعی: این گوهر ارزشمند، نماد بلندیهای دانایی و معانی عمیق است؛ یا توضیحی دربارهٔ هنرهای تو در کتاب اشعار.
یک عزم تو در رزم و یک آهنگ تو در جنگ
بهتر بود از حملهٔ صد لشکر جرار
هوش مصنوعی: یک اراده و تصمیم قوی تو در میدان نبرد و یک انگیزه و نوا برای جنگ، از حمله صدها لشکر بزرگ هم مؤثرتر و بهتر بود.
گشتند گریزنده چو از باز تذروان
از گرز گران سنگ تو خصمان سبکسار
هوش مصنوعی: چون از ضربات سنگین تو، دشمنان خسته و فراری شدند، مانند پرندگانی که از تهدید بازهای شکارچی میگریزند.
شیران همه کردند ز شمشیر تو پرهیز
شاهان همه دادند به اقبال تو اقرار
هوش مصنوعی: همه شیران از شمشیر تو دوری کردند و شاهان نیز به شانس و موفقیت تو اعتراف کردند.
در صحت شخص تو صلاح است جهان را
آن روز مبادا که بود شخص تو بیمار
هوش مصنوعی: سلامتی تو، سبب خوبی و صلاح دنیاست؛ امیدوارم روزی نیاید که تو بیمار باشی.
کز صحت بیماری شخص تو بدیدم
بخشایش جبار پس از قدرت جبار
هوش مصنوعی: من از بیماری شدید تو آگاه شدم و دیدم که جبار، پس از قدرتش، به خاطر این وضعیت، بخشایش میکند.
ای شاه پدید آمد شاهین طرب را
دوش از فلک آینهگون زرین منقار
هوش مصنوعی: هوا را خوشحال کنی، زیرا دیشب شاهینی از آسمان با منقاری طلایی نمایان شد.
تا از دل میخواره به منقار کند صید
گرد آمده سی روزه ی درد و غم و تیمار
هوش مصنوعی: اگر کسی که دچار عشق و درد است، با تلاشی سخت و طاقتفرسا، در پی شکار چیزی باشد، در این مدت سی روز از غم و رنج و مشکلات زندگی دور نمیشود و همچنان درگیر این احساسات خواهد بود.
دانیکه پسندیده نباشد به چنین وقت
میخواره به اندیشه و میخانه به مسمار
هوش مصنوعی: آیا میدانی که در چنین زمانهای، نشستن در میخانه و اندیشیدن به شراب، خوب نخواهد بود؟
نه ساز و نه زخمه به کف مطرب خاموش
نه جام و نه ساغر به کف ساقی بیکار
هوش مصنوعی: نه سازی در دست مطرب است و نه در حال نوازندگی؛ نه جامی در دست ساقی است و نه در حال ریختن شراب. در واقع، همه چیز در سکوت و بیعملی به سر میبرد.
فاسد شده تدبیر ندیمان معاشر
کاسد شده بازار حریفان کمآزار
هوش مصنوعی: تدبیر و برنامهریزی دوستان در حال آسیب و فساد است و بازار رقبای کمخطر نیز به شدت کساد شده است.
گر حکم تو و رای دل آرای تو باشد
آن شغل چو زر گردد و این کار چو طیار
هوش مصنوعی: اگر فرمان تو و نظر دل تو باشد، آن شغل مانند طلا ارزشمند خواهد شد و این کار مانند پرندهای خواهد بود که به راحتی پرواز میکند.
تا دور کند گنبد دوار همی باد
زیر قدم همت تو گنبد دوار
هوش مصنوعی: باد در زیر پای اراده تو، گنبد گردان آسمان را به دور میزند.
تا سیر کند کوکب سیار همی باد
زیر علم نصرت تو کوکب سیار
هوش مصنوعی: باد به آرامی زیر پرچم پیروزیات در حال وزیدن است تا ستارههای درخشان را سیراب کند.
یزدان ز تو راضی و خلیفه ز تو شاکر
سلطان زتو دل شاد و تو را دولت او یار
هوش مصنوعی: خدا از تو راضی است و نمایندهات از تو قدردانی میکند. سلطان هم دلش شاد است و خوشبختی تو به او کمک میکند.
عید تو همایون و همه روز تو چون عید
امروز تو از دی به و امسال تو از پار
هوش مصنوعی: عید تو مبارک و همه روزهایت مانند روز عید امروز باشد، تو از گذشته تا امسال به خوبی و خوشی ادامه دهی.
