برگردان به زبان ساده
چون شمردم یازده منزل ز راه روزگار
منزلی دیدم مبارک وز منازل اختیار
هوش مصنوعی: وقتی یازده مرحله از سفر زندگی را شمارش کردم، به منزلی مبارک رسیدم که از میان انتخابهایم بود.
منزلی کان را همه روشندلان در بیعتند
منزلی کاو را همه اسلامیانند انتظار
هوش مصنوعی: خانهای که تمامی روشنفکران در آن بههم پیوستهاند، خانهای که همه مسلمانان در انتظار آن هستند.
منزلیکاو را همه تهلیل باشد بر یمین
منزلی کاو را همه تسبیح باشد بر یسار
هوش مصنوعی: خانهای که در آن تنها ذکر خدا باشد، در سمت راست آن، تمام دعاها و نیایشها جاری است و در سمت چپ آن، تسبیحات و ستایشها.
منزلی کاندر سوادش منقطع رودو سرود
منزلی کاندر جوارش مندرس خَمر و خُمار
هوش مصنوعی: جایی که در آن باده و نشئگی نیست و تمام دنیای آن به آرامش و سکوت میگذرد، باید همچون منزلتی یافت که هر چه در آن جلوهگر است، دلی را شاد نکند.
منزلی کانجا خرافاتی بود در انکساد
منزلی کانجا خراباتی بود در انکسار
هوش مصنوعی: خانهای که در آن افکار خرافی وجود داشت، در نابودی خود دچار مشکلاتی شده بود و همچنین خانهای که در آن به میگساری مشغول بودند، در شکستگی و ناهنجاری قرار داشت.
چون بدان منزل رسیدم دستها برداشتم
گفتمش ربی و ربک دیدمش بر روی یار
هوش مصنوعی: وقتی به آنجا رسیدم، دستانم را بالا بردم و گفتم: پروردگار من و تو را دیدم که بر روی محبوب نشسته است.
سی برادر یافتم روشن رخ و بستهنقاب
در میان هر برادر زنگیی دیدم سوار
هوش مصنوعی: من سی برادر پیدا کردم که چهرههایی روشن و در عین حال پوشیده دارند. در میان هر یک از آن برادران، یک مرد زنگی سوار بر اسب را دیدم.
چون یکی زایشان گشادیروی گفتی بامداد
تا که رخ دارم گشاده من دهانت بسته دار
هوش مصنوعی: وقتی یکی از آنها با چهرهای باز و گشاده صحبت کرد، گفت: صبح که چهرهام را دیدهای، دهانت را بسته نگهدار.
پاسخش دادم که گر بسته دهانم از طعام
نیستم بستهزبان از مدح شمسالافتخار
هوش مصنوعی: من پاسخش را دادم که اگرچه در خوردن غذا خاموش هستم، اما از ستایش شمسالافتخار هیچگاه خاموش نخواهم بود.
صدر کافیْ کفْ کمال دولت شاه جهان
بو رضای مرتضی تدبیر پیغمبر شعار
هوش مصنوعی: صدر کافی، نماد کمال و بزرگی دولت شاه جهان است، که رضای مرتضی و تدبیر پیامبر را به عنوان شعار خود دارد.
آن خداوندی که گر خواهد به عزّ بخت خویش
در فلک بندد سکون و در مدر آرد مدار
هوش مصنوعی: خداوندی که اگر بخواهد، میتواند سرنوشت خوشی را برای فردی رقم بزند و آسمان را آرام کند و شرایط زندگی را در دست بگیرد.
یک خیال از حلم او کوهی بود آفاق بند
یک سرشک از جود او ابری بود دینار بار
هوش مصنوعی: یک فکر از صبر و بردباری او، به اندازه کوهی در سطح دنیا گسترده است و یک قطره اشک از بخشش او مانند ابری پر از باران دینار است.
فتنهٔ دنیا شب است و عدل او مانند روز
گفتهاند آری کَلامُاللّیل یَمحُوهُالنّهار
هوش مصنوعی: فتنه و آشفتگیهای دنیا مانند شب تاریکی است و برعکس، عدالت و راستی همچون روشنی روز به شمار میروند. به عبارت دیگر، تمام شبزندهداریها و ناپاختگیهای شب، بهتدریج با روشنی روز محو خواهند شد.
هست با ابلیس هر روزی شمار دشمنش
صورت ابلیس روی دشمنش روز شمار
هوش مصنوعی: هر روز با ابلیس، شمارش دشمنانش را ادامه میدهد، به طوری که هر روز چهره ابلیس بر روی دشمنانش نمایان است.
ای کمال دولت عالی چو فضل آموختی
بخت بودت در دبیرستان فضل آموزگار
هوش مصنوعی: ای کمال دولت و عظمت، وقتی که علم و دانش را آموختی، بخت و اقبال تو در میان مشمولان دانشآموزی روشن شد.
تا عناصر نیست بیرون از چهار اندر جهان
یادگار روزگاری تو به نفع از هر چهار
هوش مصنوعی: تا زمانی که عناصر چهارگانه (زمین، آب، باد و آتش) در جهان وجود دارند، یادگاری از دوران تو به نفع این چهار عنصر است.
پرورنده چون تُرابی ره برنده چون هوا
جان فروزنده چو آبی سرفرازنده چو نار
هوش مصنوعی: پرورنده مانند برنج، راهنما مانند هوا، روح بخش مانند آب، و افتخارآور مانند آتش است.
صورت رضوان تو داری شاخ طوبی کلک تو
در تو بینم ملک سلطان جهان فردوسوار
هوش مصنوعی: تو چهرهای زیبا و دلفریب داری، مانند درخت طوبی. قلمت را در تو میبینم، که آن را به عنوان ملک و سلطنت جهان به تصویر میکشد و با زیبایی فردوس مقایسه میکند.
از علی بودست وز تو معجز تیغ و قلم
تا تو را ایزد قلم داد و علی را ذوالفقار
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که قدرت و معجزهای که در دست توست، به خاطر فیض الهی و خاصیتی است که به تو داده شده است. همچنین اشاره دارد به اینکه علی (ع) نیز دارای سلاحی شگفتانگیز به نام ذوالفقار است. در واقع، هر یک از شما دارای ابزار و قدرتی ویژه هستید که از لطف و اراده خداوند نشأت میگیرد.
چون یکی زرین عقاب است آن یکی در دست تو
هر زمان بر لوح سیمین بارد از منقار قار
هوش مصنوعی: یکی از آنها مانند عقابی طلایی است و دیگری در هر زمانی در دستان توست که از نوکش بر لوح نقرهای میبارد.
مرغ بیپرَّست وزو نامه همی بارد چو مرغ
مار بیپیچ است و زو دشمن همی پیچد چو مار
هوش مصنوعی: پرندهای که هیچ پر ندارد، بر آن است که از او خبری ببارد. همچنان که مار بدون پیچ و تاب، دچار دشمنی میشود و این دشمن بر او چنگ میزند و حرکتش را محدود میکند.
اختر میمون به کلکش بوسه ازگردون دهد
چون کند از دست تو برنامهٔ سلطان نگار
هوش مصنوعی: ستاره خوشبختی به زمین میآید و از آسمان به تو بوسه میزند، زیرا تو چطور میخواهی از دست سلطنت و زیبایی خودت بهرهبرداری کنی؟
تا تو را گردون همی چون بندگان گردن نهد
مشتری او راکمرگشته است و پروینگوشوار
هوش مصنوعی: به خاطر تو، آسمان هم به مانند بندهها به تو احترام میگذارد و ستاره مشتری به خاطر تو خم شده است و ستاره پروین گوشوارهای شده برای تو.
گویی از تقدیر تدبیر تو دارد نسختی
زانکه تدبیرت گشاید بندهای روزگار
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که تدبیر و برنامهریزی تو به قدری قوی و موثر است که بر سرنوشت تأثیر میگذارد و میتواند مشکلات زندگی را حل کند.
ای خداوندی که فرزند تو اندر خورد توست
تو درخت عز و اقبالی و فرزند تو بار
هوش مصنوعی: ای پروردگاری که فرزندت از نعمتهای تو بهرهمند است، تو ریشه و بنیان فخر و موفقیت هستی و فرزندت نشانهای از دستاوردهای توست.
دو محمد آفرید ایزد سزای تهنیت
آن محمد در نبوت این محمد در تبار
هوش مصنوعی: خداوند دو پیامبر با نام محمد خلق کرد. یکی از آنها شایسته تبریک و تقدیر است که در مقام نبوت قرار دارد، و آن دیگری مربوط به نسل و خانواده است.
آن محمد بود یزدان را رسول نیکبخت
وین محمد هست سلطان را ندیم اختیار
هوش مصنوعی: محمد پیامبری بود که از سوی خداوند فرستاده شده بود و او نیکبختی را به ارمغان آورد. همچنین، محمد دیگری وجود دارد که در دربار پادشاهی به عنوان دوست نزدیک و یار انتخاب شده است.
آن ز عبدالله نسب کرد و ز دین آورد رسم
وین ز فضلالله نسب کرد و زجود آورد کار
هوش مصنوعی: او از نسل عبدالله است و از دین آداب و رسوم را به ارمغان آورده و این شخص از فضل خدا به نسل خود افتخار کرده و کار نیکو انجام میدهد.
آن یکی کردست مر حسان ثابت را بزرگ
وین همی دارد معزّی را عزیز و نامدار
هوش مصنوعی: یکی از افراد، حسان ثابت را بزرگ و مشهور کرده است، و این در حالی است که او همچنان عزت و نام آوری معزّی را حفظ میکند.
چیست کاو با من نکردست ازکرامت وز کرم
از رعایت وز عنایت پیش تخت شهریار
هوش مصنوعی: آیا کسی هست که بدون محبت و بخشش با من رفتار کرده باشد، و از روی توجه و لطفش به من بیتوجهی کرده باشد، زمانی که در برابر تخت پادشاه ایستادهام؟
شکر آن فرزند مقبل مهتر مهتر نسب
با خدای و با تو گویم در نهان و آشکار
هوش مصنوعی: من شکرگزار آن فرزند هستم که از نسل بزرگ و باعظمتی است و در ارتباط با خدا و تو، در پنهان و آشکار، صحبت میکنم.
هر کجا پویم ز فر جاه تو جویم پناه
هر کجا باشم به دام شکر تو باشم شکار
هوش مصنوعی: هر جا که بروم، به دنبال مقام و ارادت تو هستم و هر جا که باشم، تحت تاثیر محبت شیرین تو قرار میگیرم.
تا همی تاثیر باشد سعد و نحس از آسمان
تا همی تقدیر باشد فخر و عار از کردگار
هوش مصنوعی: نحوه تاثیرگذاری ستارگان و سیارات بر سرنوشت انسانها و حوادث، به گونهای است که هر چیزی که در زندگی به سراغ ما میآید، میتواند به خوشی یا ناخوشی از تقدیر الهی ناشی شود.
ما دحت را باد سعد و حاسدت را باد نحس
ناصحت را باد فخر و دشمنت را باد عار
هوش مصنوعی: با آرزوی موفقیت برای خود، به adversary خود آرزوی بد و نیک اندیشان را مورد تحسین قرار میدهم.
زندگانی یابی و دلشاد با فرزند خویش
تا ز فرزند و ز فرزندان ببینی صدهزار
هوش مصنوعی: در زندگی خود خوشحال و راضی خواهی بود با فرزندت، تا اینکه از او و نسلهای بعدش خوشیها و برکتهای فراوانی مشاهده کنی.