برگردان به زبان ساده
تا که جز یزدان به عالم در نباشد کردگار
جزملک سلطان به گیتی در نباشد شهریار
هوش مصنوعی: تا زمانی که فقط خداوند یگانه در عالم وجود دارد، هیچ فرمانروایی جز پادشاهی بزرگ در دنیا نخواهد بود.
از جلال او همی دولت بماند جاودان
وز جمال او همی ملت بماند پایدار
هوش مصنوعی: از عظمت او، حکومت و قدرتی جاویدان باقی میماند و از زیباییاش، ملتی پایدار و ماندگار شکل میگیرد.
همچنان چون خاتم پیغمبران پیغمبرست
خاتم شاهان آفاق است شاه روزگار
هوش مصنوعی: پیامبر آخرین، همچون خاتم در میان پیامبران قرار دارد و او شاهی است که بر تمام پادشاهان جهان سلطنت میکند. او نمایندهی زمانهاش است.
گر نبودی اختیار اندر خور شاه جهان
ایزد او را از شهنشاهان نکردی اختیار
هوش مصنوعی: اگر سلطنت و قدرت در دست تو نبود، خداوند او را از دیگر پادشاهان مستثنی نمیکرد.
ور نبودی ذوالفقار اندر خور دست علی
نامدی از آسمان هرگز علی را ذوالفقار
هوش مصنوعی: اگر شمشیر ذوالفقار در دست علی قرار نمیگرفت، هرگز نمیتوانستی آن را از آسمان بر او نازل کنی.
ای شهنشاهی که هستی ملک را صاحبقران
ای خداوندیکه هستی بخت را آموزگار
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که بر سرزمین حکمرانی، ای خداوندی که بخت و خوشبختی را به ما میآموزی.
مرغ را عدل تو دارد ایمن اندر آشیان
شیر را تیغ تو دارد عاجز اندر مرغزار
هوش مصنوعی: پرندهای در لانهاش به خاطر عدل و انصاف تو احساس آرامش میکند، در حالی که شیر، در دشت و میدان، به خاطر تیزی شمشیر تو، در مقابل تو ناتوان است.
از مصافت تیره گردد روی گردون روز جنگ
از سپاهت خستهگردد پشت ماهی روزگار
هوش مصنوعی: در روز جنگ، چهره آسمان از فاصله دور تیره و ناامید میشود و روزگار از فشار و سختی به چالش میافتد.
گر بخواهی روز بار اندر فلک بندی سکون
ور بخواهی روز جنگ اندر مدر بندی مدار
هوش مصنوعی: اگر بخواهی روزهای آرامش را در آسمان تجربه کنی، میتوانی آن را به دست آوری، و اگر بخواهی روزهای جنگ و نبرد را در زمین داشته باشی، میتوانی به آن هم برسید.
شیرمردان را دل اندر طاعت آری روز جنگ
نامداران را سر اندر خدمت آری روز بار
هوش مصنوعی: در روزهایی که جنگ در پیش است، دل شیرمردان را به اطاعت و اطاعت از دستورات میکشانید و در روزی که وظیفهای در خدمت به دیگران وجود دارد، سرشان را به کار خدمت میسپارید.
تو چو خورشیدی و عدل توست نوری بیستم
تو چو دریایی و موج توست دُرّ شاهوار
هوش مصنوعی: تو مانند خورشید هستی و عدالت تو نوری است که بدون هیچ ظلمی تابیده، و تو مثل دریایی هستی که امواج تو همچون گوهرهای قیمتی میدرخشند.
هیچکس دیدست خورشیدی که او بندد کمر
هیچکس دیدست دریایی که او باشد سوار
هوش مصنوعی: هیچکس ندیده که خورشید در دامان کسی قرار بگیرد یا اینکه کسی بر دریایی سوار شود.
قصهٔ اسفندیار و رستم اکنون بیهده است
زانکه بیجانند و تنشان در زمین دارد قرار
هوش مصنوعی: داستان اسفندیار و رستم اکنون دیگر بیمعناست، چون آنها دیگر زنده نیستند و بدنهایشان در خاک خوابیده است.
پیش ایوان تو هر روزی زمین بوسه دهند
صد هزاران رستم و سیصد هزار اسفندیار
هوش مصنوعی: در جلوی درگاه تو، هر روز هزاران رستم و سیصد هزار اسفندیار به خاک افتاده و احترام میکنند.
گر به بیداری ببیند تیغ تو فغفور چین
هر شبیگوید به خواب اندر که شاها زینهار
هوش مصنوعی: اگر کسی در بیداری تیغ تو را ببیند، هر شب در خواب به او میگوید که ای شاه، مراقب باش.
دشمن تو گر حصاری سازد از پولاد و سنگ
باره و بنیاد آن هرگز نباشد استوار
هوش مصنوعی: اگر دشمن تو قلعهای محکم از آهن و سنگ بسازد، اما اصول و پایههای آن همیشه سست خواهد بود.
با قضای بد همی ماند سر شمشیر تو
چون قضای بد بیاید سودکی دارد حصار
هوش مصنوعی: زمانی که قضا و قدر ناپسند به انسان روی میآورد، مانند اینکه سر شمشیر در برابر آن قرار گیرد، در واقع هیچ فایدهای ندارد که انسان خود را در حصاری امن از مشکلات ببیند. در حقیقت، وقتی قضای بد سر برآورد، هیچ مانع یا دفاعی نمیتواند از تأثیر آن جلوگیری کند.
ای جهانداری که تا ایزد بناکرد این جهان
بود فرمان تو را ملک جهان در انتظار
هوش مصنوعی: ای پادشاه جهان که خداوند این دنیا را به فرمان تو خلق کرده، پادشاهی جهان همیشه منتظر فرمان توست.
بر مراد توست کار از کارزار آسوده باش
دولت باقی همی بهتر شناسد کارزار
هوش مصنوعی: به خواسته و آرزوی تو بستگی دارد، در نبرد آرامش داشته باش. همچنین، خوشبختی ماندگار بهتر میتواند سختیها را بشناسد.
تو به تخت پادشاهی بر همیگیری قدح
بخت تو گرد جهان دشمن همی گیرد شکار
هوش مصنوعی: تو بر تخت سلطنت نشستهای و جام بخت به دست گرفتهای، در حالی که دشمنان در سرتاسر جهان به سوی تو میآیند و به دام تو میافتند.
بندگان را هست کعبه درگه میمون تو
خدمت تو هست واجب همچو حج کردگار
هوش مصنوعی: بندگان باید به خانهی مقدس تو مراجعه کنند و خدمت به تو بر آنها واجب است، مانند انجام سفر حج برای خداوند.
بندهٔ مخلص معزی بادیه بگذاشته است
بر در کعبه همی خدمت نماید بنده وار
هوش مصنوعی: یک فرد مخلص و وفادار که مدتی را در بیابان گذرانده، اکنون در دروازه کعبه ایستاده و به طور مطیعانه در حال خدمت است.
من رهی از آفرین و مدح توگویم سخن
تا بماند راویان و مطربان را یادگار
هوش مصنوعی: من قصد دارم از زیباییها و فضایل تو سخن بگویم تا یادگاری برای شاعران و نوازندگان باقی بماند.
بخت من گردد جوان چون تو مرا گویی بیا
طبع من بارد گهر چون تو مرا گویی بیار
هوش مصنوعی: اگر تو مرا دعوت کنی، شانس من جوان میشود و زندهتر میگردد. اگر تو بگویی که بیایم، استعداد من همچون جواهرات پرچم خواهد گرفت.
تا بود گردون گردان هفت و سیارات هفت
تا بود عنصر چهار و گردش گیتی چهار
هوش مصنوعی: تا زمانی که عالم وجود دارد، هفت آسمان و هفت سیاره وجود دارند. همچنین چهار عنصر اصلی و چهار حالت حرکت در جهان نیز برقرار است.
ماه بادت زیر دست و مهر بادت زیر مهر
سعد بادت همنشین و بخت بادت پیشکار
هوش مصنوعی: ماهی که در دست توست، نشانهٔ زیبایی و خوشی است و مهر و محبت تو همیشه در کنار تو خواهد بود. تو همواره در کنار افرادی خوب و خوشبخت قرار داری و بخت و اقبال تو به تو خدمت میکند.
از شهنشاهان تو داری نام و کام و مال و ملک
نام جوی و کام یاب و مال بخش و ملک دار
هوش مصنوعی: تو از بزرگترین پادشاهان دارای نام و نعمت و دارایی و سرزمین هستی. نامت را جستجو کن و به خواستههایت دست یاب، و دارایی ببخش و بر حکمرانیات بیفزای.
