برگردان به زبان ساده
صد زره دارد ز سنبل بر گل آن شیرین پسر
حلقههای آن زرهها سر زده در یکدگر
هوش مصنوعی: گل آن پسر شیرین، زرههایی از سنبل دارد که به تعداد زیادی وجود دارد و این زرهها به طرز زیبایی در هم پیچیده و در هم فرو رفتهاند.
ای عجب آن حلقهها کز بهر آشوب و بلا
گاه پیش گل سپر باشند و گاهی گل سپر
هوش مصنوعی: عجب است که این حلقهها، که به خاطر آشوب و مشکلات ایجاد شدهاند، گاهی از گل محافظت میکنند و گاهی خودشان محافظت میشوند.
زلف او در اصل کوتاه است و هر روزی به قصد
از سرش لختی ببرد تا شود کوتاه تر
هوش مصنوعی: موهای او در واقع کوتاه است و هر روز به نیت اینکه از سرش کمی بتراشد، بیشتر کوتاه میشود.
در شریعت دزد را باید بریدن دست و پا
زلف او دل دزد شد بس چونش ببریدند سر!
هوش مصنوعی: در قوانین، برای دزد باید دست و پایش را برید. اما دلی که به زلف او وابسته شده، با بریدن سر او نیز از بین نمیرود.
گر نخواهد خورد خون عاشق آن زیباصنم
ور نخواهد برد هوش عاشق آن شیرین پسر
هوش مصنوعی: اگر آن معشوق زیبا خون عاشق را نخواهد نوشید و یا اگر آن پسر شیرین به دل عاشق راهی نخواهد داد، عشق چه معنایی دارد؟
سنگ خارا از چه پنهانکرد در زیر حریر
مشک سارا از چه پیدا کرد بر طرف قمر
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی و ویژگیهای خاص دو موضوع اشاره دارد. سنگ خارا، که نماد استقامت و سختی است، به طور پنهانی زیر حریر لطیف و نرم قرار گرفته است. همچنین، زیبایی و درخشندگی قمر به وضوح و وضوح بیشتری نسبت به آن سنگ سخت نمایان شده است. این تضاد میان سختی و نرمی، و همچنین میان پنهان بودن و نمایان بودن، به زیبایی و جذابیت هر دو موضوع افزوده است.
هر کرا دردی بود در دل ز رنج عاشقی
به شود چون بر لب و رخسار او یابد ظفر
هوش مصنوعی: هر کسی که در دلش دردی از رنج عشق دارد، وقتی که پیروزی و شادابی را در لبها و چهرهاش ببیند، خوشحال خواهد شد.
گر گل و شکر به کار آید ز بهر درد دل
اینک آن رخسار و آن لب هم گل است و هم شکر
هوش مصنوعی: اگر گل و شکر برای درمان درد دل مفید باشد، اینک میتوان گفت که آن چهره و لبها هم مانند گل زیبا و هم مثل شکر شیرین هستند.
هرکه یابد وصل او یابد ز بهروزی نشان
هرکه یابد وصف او یابد ز پیروزی خبر
هوش مصنوعی: هر کسی که به وصال او برسد، نشانهای از خوشبختی را خواهد یافت و هر کسی که وصف او را بشنود، خبری از پیروزی را درک خواهد کرد.
وصل او آرام جان عاشقان عالم است
وصف او تشبیب مدح شهریار دادگر
هوش مصنوعی: وصل او باعث آرامش جان عاشقان در سراسر جهان است و توصیف او نشان از شعر و ستایش شهریار عادل دارد.
خسرو عالم ملکشاه آن خداوندی که هست
شهریار شرق و غرب و پادشاه بحر و بر
هوش مصنوعی: خسرو عالم ملکشاه، آن خداوندی که دارای مقام والایی است و حاکم شرق و غرب و فرمانروای دریا و خشکی میباشد.
ایزد دانا دلش را آفریدست از کرم
دولت برنا تنش را پروریدست از هنر
هوش مصنوعی: خداوند حکیم دل انسان را با بخشندگی و مهربانی آفریده و جسم او را از روی هنر و دانش پرورش داده است.
بر ثنای او زبان بگشاده دارد روزگار
تا که او در دولت و شاهی همی بندد کمر
هوش مصنوعی: روزگار برای ستایش او زبان گشوده دارد، تا زمانی که او در قدرت و پادشاهی خود را آماده کند.
هست فرمانش امام خلق عالم یک به یک
هست تدبیرش صلاح ملک عالم سر بسر
هوش مصنوعی: فرماندهی امام بر تمامی موجودات بهگونهای است که هر یک به صورت جداگانه تحت نظر او قرار دارند و تدبیر او بهگونهای است که به نفع همه و به خوبی سرزمینها و مملکتها میباشد.
متفق گشته است با فرمان او گویی قضا
متصلگشته است با پیمان او گویی قدر
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که همه چیز طبق اراده و فرمان او پیش میرود، مانند اینکه سرنوشت به نوعی به توافق و پیمان او وابسته است.
ای شهنشاهی که اندر دین و ملک آراسته است
نام تو هم خطبه و هم نامه و هم سیم و زر
هوش مصنوعی: ای شاه بزرگ که در دین و کشور آراستهای، نام تو هم در خطبهها و هم در نامهها و هم در سکهها و طلاها ثبت است.
هر که او بر درگه تو بست در خدمت میان
ایزد از روزی و پیروزی بر او بگشاد در
هوش مصنوعی: هر کسی که به درگاه تو روی آورد و در خدمت تو باشد، خداوند روزی و پیروزی را برای او فراهم میکند.
هر که برگردد ز عهد تو فَقُل اَینَ الجِوار
وانکه بگریزد ز حکم تو قفل آهبنالمفر
هوش مصنوعی: هر کس که از وعده تو برگردد، بپرس کجایند دوستان، و هر کسی که از حکم تو فرار کند، بداند که نمیتواند به راحتی نجات یابد.
روزگار آن را همی گوید که حاشا لا تُطِع
آسمان این را همیگوید که کلا لاوزر
هوش مصنوعی: زمان به ما میگوید که به آسمان توجه نکنیم و همچنین به ما یادآور میشود که هیچ کس نمیتواند بار گناه دیگری را به دوش بکشد.
از مدار چرخ و حکم زهره و بهرام و تیر
با تو باد این شانزده هم در حضر هم در سفر
هوش مصنوعی: از تأثیرات سیارات و ستارهها بر زندگی تو فارغ باش، این شانزده (روز) هم در حضور و هم در سفر با تو همراه است.
ملک و دین و تخت و بخت وکلک و تیغ و مهر و جام
عزم و جاه و عمر و مال و نام و کام و فتح و فر
هوش مصنوعی: این بیت به توصیف عوامل و عناصر مهم زندگی و دنیا میپردازد. در آن به قدرت، مذهب، مقام، شانس، ابزارها، محبت، پیروزی، ثروت، شهرت و لذتهای زندگی اشاره شده است. به نوعی میتوان گفت که این موارد نشاندهندهٔ کوششها و آرزوهای انسان برای رسیدن به موفقیت و خوشبختی هستند.