برگردان به زبان ساده
بر گل از سنبل نگارم دام مادام آورد
تا چو صیادان دلم را پای در دام آورد
هوش مصنوعی: من بر روی گلهای خوشبو، زیبایی خود را دائماً میآورم تا مانند صیادان، دل من را در دام عشق خود بیندازد.
سرو سیم اندام چون دعوی صیادی کند
دام دلها برگل از سنبل به اندام آورد
هوش مصنوعی: یک جوان زیبا و دلربا مانند صیادی است که با ظرافت و جذابیت خود، دلهای بسیاری را اسیر میکند. او با زیبایی خود مانند گلی از سنبل، توجه و عشق را به خود جلب میکند.
هرکجا خواهد به زرق و حیله و رنگ و فریب
از دلم بیرون برد آرام و آرام آورد
هوش مصنوعی: هرکجا که بخواهد با ترفندها و فریبها، آرامش درونم را از من میگیرد و آرام و بیخبر برمیگرداند.
نقشهای مانوی را بر دو گلنار آورد
سحرهای سامری را بر دو بادام آورد
هوش مصنوعی: نقشهای زیبا و باشکوهی را بر روی دو درخت گلنار ایجاد کرد و سحر و جادوی شگفتانگیزی را بر روی دو درخت بادام به تصویر کشید.
چون مرا بی می همیشه مست دارد عشق او
حاجتم ناید که پیش من می و جام آورد
هوش مصنوعی: عشق او به قدری مرا سرمست کرده که نیازی به شراب و جام ندارم.
روی من زرین تو را از هر جام کو گیرد به دست
اشک من رنگینتر از هر می که در جام آورد
هوش مصنوعی: چهرهی زیبا و درخشان تو به قدری جذاب است که هر ظرفی را تحت تأثیر قرار میدهد و اشکهای من نیز به اندازهای عمیق و رنگین هستند که از هر نوشیدنی دیگری که در آن ظرف بریزند، خاصتر و زیباتر به نظر میرسند.
مادر او را گر به گاه شام آرد سوی در
دایه او را گر به وقت بام بر بام آورد
هوش مصنوعی: اگر مادر او را در زمان شام به دایه ببرد، یا اگر او را در وقت صبح به بام بیاورد، این دو عمل نشاندهندهی محبت و توجه او به فرزندش است.
عشق او هر روز شوری در دل خاص افکند
هجر او هر شب بلایی بر سر عام آورد
هوش مصنوعی: عشق او هر روز احساس خاصی در دل مردم به وجود میآورد، اما دوری او هر شب مشکلاتی برای همه ایجاد میکند.
هرکه خواهد تا سلامت ماند از شور بلا
دل ز عشق او به مدح زین اسلام آورد
هوش مصنوعی: هرکس میخواهد در امان بماند و از مشکلات و گرفتاریها دور باشد، باید عشق و محبت او را در دل داشته باشد و به ستایش و تمجید از زین اسلام بپردازد.
سید حکام دنیا کز پی احکام دین
از امام حق همی منشور و احکام آورد
هوش مصنوعی: سید حکام دنیا به دنبال اجرای دستورات دین، از امام راستین قوانینی را به همراه میآورد.
نامور بوسعد بن نصربن منصور آن که او
سعد و حمد اندر جهان از کنیت و نام آورد
هوش مصنوعی: بزرگوار و مشهور بوسعد بن نصربن منصور، کسی که در دنیا با نام و لقب سعد و حمد شناخته میشود.
سهل گردد با عنایتهای او هم در زمان
هر چه از محنت به روی مرد ایام آورد
هوش مصنوعی: با رحمت و توجه او، زندگی حتی در سختترین زمانها نیز آسان میشود، و مرد هرچه مصیبت بر او بیافتد، میتواند آن را تحمل کند.
با قبول او تذرو اندر هوا گیرد عقاب
در پناه او گوزن از بیشه ضَرغام آورد
هوش مصنوعی: با پذیرش او، عقاب در آسمان میچرخد و در سایهسار او، گوزن از جنگل میآید.
واندر آن صحرا که باد حشمت او بگذرد
گرگ نتواند که روی از سوی اَغنام آورد
هوش مصنوعی: در آن بیابان که باد قدرت و عظمت او بوزد، گرگ نمیتواند روی خود را به سمت گوسفندان برگرداند.
کار دین و ملک رونقگیرد از تدبیر او
کز صواب و از صلاح آغاز و انجام آورد
هوش مصنوعی: با تدبیر او، دین و کشور شکوفا میشود، زیرا همه چیز از درستی و اصلاح شروع و پایان مییابد.
حکم سال و حکم فال او بهپیروزی کند
هر منجم کو حدیت از علم احکام آورد
هوش مصنوعی: هر پیشگو یا منجمی که از علم و دانش کافی برخوردار باشد، میتواند سرنوشت و آینده را به نحو خوبی پیشبینی کند و در نهایت به پیروزی دست یابد.
غاشیه بر دوش گیرد بخت پیش او سبک
چون مبارک پای بر پشت سبک گام آورد
هوش مصنوعی: بخت خوب و خوششانسی بر دوش او قرار میگیرد و او بهراحتی و با آرامش مانند کسی که قدمهایش را بر زمین ملایم میگذارد، پیش میرود.
سِحر صرف و مشک ناب و لؤلؤ مکنون به هم
هر سه هنگام کتابت زیر اقلام آورد
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی از ترکیب عناصر مختلف و لذتآور سخن میگوید. به تصویر کشیدن زیبایی و جذابیت، همچون عطر گرانبها و مرواریدهای پنهان، در هنگام نوشتن را توصیف میکند. به عبارت دیگر، هر سه عنصر ذکر شده، به نوعی نماد زیبایی و تجمل هستند که در خلق آثار ادبی یا هنری به کار گرفته میشوند.
آن رسول است او که هر سال از پی تجدید عهد
از خلیفه سوی شاهنشاه پیغام آورد
هوش مصنوعی: او کسی است که هر سال برای تجدید پیمان از جانشین به سوی پادشاه پیغام میبرد.
شاه و لشکر را ز به هر نصرت اسلام و دین
از امیرالمومنین تشریف و اِنعام آورد
هوش مصنوعی: امیرالمؤمنین با بزرگواری و لطف خود، به شاه و لشکر کمک و نصرتی بزرگ برای اسلام و دین ارائه داد.
وز جوانمردی بهر شهری زخاص مال خویش
دوستان را تحفهٔ احسان و اکرام آورد
هوش مصنوعی: برای جوانمردی در هر شهری، با مال خود به دوستان هدیهای از احسان و احترام تقدیم کرد.
سام را فرمود باید رزم اژدرها بهطوس
تا بر اژدرها شبیخون ناچَخ سام آورد
هوش مصنوعی: سام به طوس دستور میدهد که باید جنگی با اژدرها (اژدهاها) راه بیندازند تا آنها را غافلگیر کند و بر آنها پیروز شود.
گاه مردی کرد باید نامزد بهرام را
تا کمین بر شیر و کین بر تیر و بهرام آورد
هوش مصنوعی: گاه مردی به نام بهرام نامزد میشود تا در کمین شیر و تیر کمین کند و با شجاعت خود به میدان بیاید.
قاهر اعدای دولت ناصر ملت سزد
تا به دولت فرق اعدا زیر اَقدام آورد
هوش مصنوعی: رهبر پیروزمند ملت باید کاری کند تا دشمنان دولت را زیر پا بگذارد و آنها را شکست دهد.
عهد شاهان را سبب باید رضیّ الحَضرتین
تا ز حضرت مهد خاتونی بههنگام آورد
هوش مصنوعی: برای برطرف کردن مشکلات مربوط به سلطنتها، باید راضی بودن دو حضرت (خدا و ولیعصر) را در نظر داشت تا در زمان مناسب، حضرت مهدی (عج) ظهور کند.
کی بود هنگام از این خوشتر که نقاش قضا
در جهان هر روز رنگ نقش اصنام آورد
هوش مصنوعی: چه زمانی بهتر از این است که سرنوشتساز هر روز تصویر تازهای از نمادها و معانی مختلف در زندگی نمایان کند؟
در هوا هر ساعتی گردون ز رعد و ابر و برق
ژنده پیلان شگرف وکوس و صمصام آورد
هوش مصنوعی: در آسمان هر لحظه صدای رعد و برق و ابر مانند زنگی از جانب فیلهای بزرگ و نیروهای طبیعی طنین میاندازد.
گل به زیر قطرهٔ باران تو گویی لعبتی است
کز خجالت خُوی همی بر رویگلفام آورد
هوش مصنوعی: گل در زیر قطرههای باران به نظر میرسد که مانند دختری است که از خجالت، زیباییاش را به نمایش گذاشته و رویش را به سمت گل گلابی برگردانده است.
بر شود هر روز گویی بر فلک باد صبا
وز فلک بر شاخ گلبن هر شب اجرام آورد
هوش مصنوعی: هر روز میگذرد و گویی که باد سبکبال از آسمان میآید و هر شب ستارهها را از آسمان بر شاخههای گلبن میآورد.
ای نکو عهدی که از گردون بیابد کام خویش
هرکه سر در چنبر عهدت به ناکام آورد
هوش مصنوعی: ای کسی که پیمانی خوب داری، هر کس از آسمان خواستههایش را به دست آورد، آن کسی که در چنبرهی پیمانت قرار میگیرد، به هیچوجه ناامید نخواهد شد.
نقص تو گفتن عدو را نیش در حلق آورد
شکر توگفتن ولی را نوش درکام آورد
هوش مصنوعی: نقص و عیب تو را اگر دشمن بگوید، مثل نیشی در گلویش میماند. اما وقتی دوستان، خوبیها و لطافتهای تو را بیان میکنند، برایشان مانند نوشی در کام است.
آن یکی گویی دلیل از سعد برجیس آورد
وین دگر گویی نشان از نحس بهرام آورد
هوش مصنوعی: یکی میگوید که دلیلی برای خوشبختی و سعادت از سعد برجیس آورده و دیگری میگوید که نشانهای از بدبیاری بهرام به همراه دارد.
از دل و جان هرکه با تو دل ندارد چون الف
از بن دندان به خدمت پشت چون لام آورد
هوش مصنوعی: کسی که از صمیم قلب با تو رابطه ندارد، مانند حرف "الف" است که از ته دندانها بیرون آمده، در حالی که برعکسش یعنی حرف "لام" به راحتی و بدون زحمت زبان را به عهده میگیرد.
هر شجر کز کینه و خشم تو دارد بیخ و شاخ
تا قیامت برگ و بر نفرین و دشنام آورد
هوش مصنوعی: هر درختی که به خاطر کینه و خشم تو ریشه و شاخه دارد، تا روز قیامت برگ و میوهاش به نفرین و دشنام مشغول خواهد بود.
با رسالت های تو نشگفت اگر شاه جهان
بر نشاط و غزو روی از جانب شام آورد
هوش مصنوعی: با توجه به پیامدهای کارهای تو، شگفتی ندارد اگر پادشاه جهان با خوشحالی و برای جنگ، از طرف شام بیاید.
بر زمین شام در چشم فرنگان لعین
تیغ صبح آسای تو تاریکی شام آورد
هوش مصنوعی: بر روی زمین شام، چشمهای بیرحم فرنگیها، با تیغ صبحساز تو، تاریکی شام را به وجود آوردند.
چون از این فارغ شود رایت سوی مغرب برد
عالمی از سوی مغرب زیر اَعلام آورد
هوش مصنوعی: زمانی که این کار به پایان برسد، پرچم به سمت غرب برده میشود و جمعیتی از سوی غرب زیر پرچمها جمع خواهند شد.
گرچه آرد مرد بسیاری بدایع در سخن
هر چه آرد در بر فضل تو سرسام آورد
هوش مصنوعی: هرچند که مردان بسیاری در سخن گفتن قابلیتهای شگفتانگیزی دارند، اما هر چه هم که بگویند در مقایسه با شایستگیهای تو ناچیز و حیرتآور میشود.
اندرین مجلس معزی گرچه دارد انبساط
شرم دارد گاهگاه از بس که ابرام آورد
هوش مصنوعی: در این مجلس، معزی (شاعر یا گوینده) اگرچه از شادی و خوشحالی برخوردار است، اما گاهی به خاطر فشار و تأکید زیاد، شرمگین میشود.
نوک اقلامش چو دَرجی را بیاراید به نظم
قیمتی دُرجی بود کز دَرج اوهام آورد
هوش مصنوعی: نوک ابزارهایش مانند یک تنظیمکننده به زیبایی کاری را ترتیب میدهد. آن ارزش قیمتی که از افکار انسان به وجود میآید، از همین تنظیمات حاصل میشود.
ور شود ممکن که اِفضال تو را آرد عدد
آن عدد بیش از ضمیر و نطق و افهام آورد
هوش مصنوعی: اگر ممکن باشد که نعمتها و فضل تو باعث شود تعداد آنها بیشتر از همان چیزهایی شود که در ذهن و گفتار ما جا میگیرد.
گر بود بایسته هر مدحی که مداح آورد
ور بود شایسته هر نظمیکه نَظّام آورد
هوش مصنوعی: اگر هر ستایش و مدحی که مداحان بیان کنند، شایسته باشد، و همچنین اگر هر شعری که شاعران بیان کنند، سزاوار باشد.
کان یکیگویی همی وحی سماوی آورد
وین دگر گویی همی اَضغاث اَحلام آورد
هوش مصنوعی: کسی پیام آسمانی آورد و دیگری فقط خیالها و خوابهای بیمعنی را مطرح کرد.
تا چو صُنع ایزدی اجسام را آرد پدید
لطف او ارواح صافی را به اجسام آورد
هوش مصنوعی: همچنان که خداوند با قدرت خود موجودات را خلق میکند، او همچنین با لطف و رحمتش روحهای پاک را به این اجسام میآورد.
قدر و جاه تو چنان بادا که اندر خدمتت
چرخ آیین عبید و رسم خدّام آورد
هوش مصنوعی: مقام و اعتبار تو آنقدر بلند است که حتی تقدیر و سرنوشت هم در خدمتت با افتخار به بهجا آوردن آداب و رسوم خدمتگزاری میپردازند.
باد عزمت رایض ایام تو پیش ملوک
توسن آشفته را آهسته و رام آورد
هوش مصنوعی: باد اراده و عزم تو، روزهای زندگیات را به آرامی و با وقار به سمت پادشاهان هدایت میکند و اسبهای ناآرام را آرام میکند.
روزگارت باد فرخ تا به میمون مجلست
مژده هر ساعت به سعدی بخت پدرام آورد
هوش مصنوعی: زندگیات همیشه خوب و خوش باشد و هر لحظه در مجلس خوشگذرانیت، خبرهای خوش به سعدی برساند که بخت و اقبال خوبی به پدرت هدیه آورده است.
