برگردان به زبان ساده
بهاری کز دو رخسارش همی شمس و قمر خیزد
نگاریکز دو یاقوتش همی شهد و شکر خیزد
هوش مصنوعی: بهار که از چهرهاش آفتاب و ماه میتابد، و نگاری که از دوقلوی یاقوتش شهد و شکر میریزد.
خروش از شهر بنشاند هر آنگاهی که بنشیند
هزار آتش برانگیزد هرآنگاهی که برخیزد
هوش مصنوعی: هر بار که او در شهر سکوت کند، زنگ خطر به صدا درمیآید و در هر بار که او حرکت کند، آتشهای زیادی به وجود میآید.
رخش سیمینسپر بینم خطش چون چنبر مشکین
شنیدی چنبر مشکین که از سیمین سپر خیزد
هوش مصنوعی: من یک اسب با زره نقرهای میبینم، که خط پیشانیاش مانند حلقهای سیاه است. آیا دقت کردهای به آن حلقه سیاه که از زره نقرهای او بیرون میآید؟
به نابینای مادر زاد اگر رخساره بنماید
به نور روی او از چشم نابینا بصر خیزد
هوش مصنوعی: اگر به یک شخص نابینا که از زمان تولد بینایی ندارد، چهرهای زیبا و نورانی نشان دهی، آن نور و زیبایی میتواند به گونهای حس شود که انگار او توانسته است با چشمانش ببیند.
دهان تنگ آن دلبر به تنگی هست چون خاتم
وگر خواهد میانش را هم از خاتم کمر خیزد
هوش مصنوعی: دهان کوچکت آن معشوق به اندازهای است که شبیه یک انگشتر میماند و اگر بخواهد، میتواند جلوی زبانش را هم مانند بند کمر از جای خودش خارج کند.
ازآن سنگیندلش خیزد همی رنگین سرشک من
بدین معنی درست آمد که یاقوت از حجر خیزد
هوش مصنوعی: از دل سنگین او، اشکهای رنگین من بیرون میآید. این نشان میدهد که جواهراتی چون یاقوت از سنگها به وجود میآیند.
به دندانش نگه کردم دو چشم من چو دریا شد
مرا دریا زگوهر خاست وز دریا گهر خیزد
هوش مصنوعی: به خاطر زیبایی و جذابیت چشمانش، احساس کردم که دلم دریا شده است؛ این دریا از زیبایی و گوهرهایی که در آن است، سرشار شده است.
یکی دیباست روی او که پیش او شود کاسد
هر آن دیبا که از بغداد و روم و کاشغر خیزد
هوش مصنوعی: هر نوع پارچه قیمتی و باارزشی که از شهرهای مشهور مانند بغداد، روم و کاشغر بیاید، در مقابل زیبایی و ارزش آن یک نفر قابل مقایسه نیست و همه آنها در برابر او بیارزش و کاسد به نظر میرسند.
به بازار نکو رویان اگر قیمتکنند او را
خریدارش عمادالملک شاه دادگر خیزد
هوش مصنوعی: اگر در بازار زیبایانی که خوب روی هستند او را قیمتگذاری کنند، خریدارش عمادالملک، شاه دادگر، خواهد بود.
قسیم عدل ابوالقاسم که از اقلام و اَعلامش
بهدیوان در قضا زاید به میدان در قَدَر خیزد
هوش مصنوعی: مأمور تقسیم و اجرای عدل، ابوالقاسم است؛ او که از نشانههای مهم و بارز قدرتش در اداره امور، در میدان قضاوت برمیخیزد.
هنرمندی بزرگ است او که دارد یاری دولت
کجا دولت کند یاری بزرگی از هنر خیزد
هوش مصنوعی: فردی بزرگ هنرمند است که در تلاش است تا به جامعه و دولت خود کمک کند. او به خوبی میداند که نیکیها و دستاوردهای بزرگی از هنر برمیخیزد و میتواند به پیشرفت کشور و جامعهاش یاری رساند.
ز طبع او بهبزم اندر همه لِعب و طَرب زاید
ز عزم او به رزم اندر همه فتح و ظفر خیزد
هوش مصنوعی: طبع و ویژگی او سبب میشود که در مجالس شادمانی، همیشه شادی و نشاط ایجاد کند و از اراده و تصمیمش، در میدان جنگ همیشه پیروزی و موفقیت به دست میآورد.
زمیدان و درِ او جوی پیروزی و بهروزی
که پیروزی و بهروزی از آن میدان و در خیزد
هوش مصنوعی: از میدان و در آن، راهی به سوی پیروزی و خوشبختی وجود دارد، زیرا تنها از همین میدان و در است که پیروزی و خوشبختی به دست میآید.
ز عالی رای او خیزد همیشه حجت عقلی
چنان چون حجت شرعی زآیات و سُوَر خیزد
هوش مصنوعی: از فکر و اندیشه عمیق او همیشه دلایل منطقی به وجود میآید، همانطور که دلایل شرعی از آیات و سورههای قرآن نشأت میگیرد.
قوام دین پیغمبر بدو نازد ز فرزندان
چنین واجب کند فرزند کز چونان پدر خیزد
هوش مصنوعی: دین پیامبر به فرزندانش افتخار میکند و از آنها انتظار دارد که مانند پدرانشان، شایسته و نیکو شوند و از آنها به خوبی پیروی کنند.
نکرد ابلیس آدم را ز بدبختی یکی سجده
نمیدانست کز آدم همی چونان پسر خیزد
هوش مصنوعی: ابلیس به دلیل بدبختی آدم، برای او اهمیتی قائل نبود و نمیدانست که از آدم هم فرزندانی متولد خواهند شد.
فری زان کلک میمونش که در دست همایونش
سحابی را همی ماندکزو مشکین مَطَر خیزد
هوش مصنوعی: بنگر از دست هنرمند، زیباییهای فراوانی خلق میشود که حتی ابرهای زیبا نیز تحت تأثیر آن قرار میگیرند و از آن نقاط تاریکی مانند عطر مشک به وجود میآید.
مخالف را ازو همواره خوف بیرجا باشد
موافق را ازو مادام نفع بیضرر خیزد
هوش مصنوعی: کسانی که مخالف ما هستند همیشه از ما ترسی بیدلیل دارند، در حالی که کسانی که با ما هستند، همواره از وجود ما سودی بدون ضرر میبرند.
خداوندا نگه کن خویشتن را گر ندیدستی
جهانی باکفایت کز جهانی مختصر خیزد
هوش مصنوعی: ای خدا، به خودت توجه کن؛ اگر جهانی بزرگ و شگفتانگیز را نمیدیدی، نگران نباش، زیرا از دنیای اندک نیز میتوان به چیزهای ارزشمند و کافی دست یافت.
ز تو خیرست ناصح را ز تو شرست حاسد را
تو گردونی و از تأثیر گردون خیر و شر خیزد
هوش مصنوعی: از توست که خیر برای مشاور به دست میآید و از توست که بدی برای حسود ایجاد میشود. تو به مانند آسمان هستی و از تأثیرات تو، خیر و شر به وجود میآید.
همه عالم به روز حشر خیزند از زمین یکسر
مگر بدخواه مسکینت که از نار سقر خیزد
هوش مصنوعی: در روز قیامت، تمام انسانها از زمین برمی خیزند، اما آن کسی که برای تو بدخواهی کرده است، از عذاب آتش جهنم برخواهد خاست.
من آن شایسته مداحمکه در مدح معزالدین
زباغ طبع من هر روزگوناگون شجر خیزد
هوش مصنوعی: من فردی هستم که شایسته ستایش و مدح هستم و در وصف معزالدین، هر روز افکاری نو و تازه به ذهنم خطور میکند.
نه از دیدار من آزادگان را رنج دل باشد
نه ازگفتار من آسودگان را دردسر خیزد
هوش مصنوعی: نه دیدن من باعث رنج آزادگان میشود و نه سخنان من موجب دردسر آسودگان میگردد.
بهگاه گفتن مدحت چو یک معنی به دست آرم
زمهر تو مرا در طبع صد معنی دگر خیزد
هوش مصنوعی: وقتی میخواهم از تو ستایش کنم و یک مفهوم از تو را بیان کنم، ناگهان از عشق تو در وجودم معانی دیگری به وجود میآید.
به اقبالت مرا هر روز باشد تیزتر خاطر
چو خاطر تیزتر باشد معانی بیشتر خیزد
هوش مصنوعی: هر روز با سرنوشتت، نتایج بهتری حاصل میشود. وقتی ذهن و اندیشهام شفافتر و قویتر باشد، ایدهها و معانی بیشتری به ذهنم میرسد.
همیشه تا نگیرد آب طبع گوهر آتش
از آن خیزد بخار و موج وز این دود و شرر خیزد
هوش مصنوعی: تا زمانی که آب خاصیتش را از دست ندهد و به حالت جوش نیاید، بخار و امواجی از آن برمیخیزد و از این دود و شعله نیز به وجود خواهد آمد.
بسان زهره و برجیس ناظر باش هر جایی
که شادیها و خوبیها از آن فَرُّخ نظر خیزد
هوش مصنوعی: مانند ستارههای زیبا و درخشان، مراقب باش که هر جا شادی و خوبیای مشاهده کردی، نگاهت را بر آن متمرکز کنی.
