برگردان به زبان ساده
چیست آنگوهرکه ارکان دست خمّار آورد
گوهری کان گوهر مردم پدیدار آورد
هوش مصنوعی: چیست آن گوهر گرانبها که میتواند ارکان دست یک خمّار (نقاش یا سازنده) را به وجود آورد و همچنین این گوهر میتواند باعث ظهور و نمایان شدن شخصیت و وجود انسانها شود؟
لطف آب و رنگ آتش دارد و تاثیر او
آب سوی جان و آتش سوی رخسار آورد
هوش مصنوعی: زیبایی و جذابیت ناز و عشوه برای انسان مانند آب و آتش است؛ آب انرژی و حیات را به روح میبخشد، در حالی که آتش به چهره و ظاهری زیبا درخشش و گرما میآورد.
گر بهدی مه بگذرد بر مجلس آزادگان
بوی نیسان و نسیم باغ و گلزار آورد
هوش مصنوعی: اگر در ماه دی بگذرد، بوی خوش نیسان و نسیم دلانگیز باغ و گلزار را به محفل آزادگان میآورد.
فعل او در دل نماید صنعت باد صبا
تا درخت شادی اندر باغ دل بار آورد
هوش مصنوعی: او با کار خود در دل مانند هنر نسیم بهاری عمل میکند تا درخت خوشحالی در باغ دل شکوفا شود.
گونهٔگلنار گیرد روی چون دینار او
واو همی آزاده را در بذل دینار آورد
هوش مصنوعی: چهرهاش مانند گل سرخ میشود، چون سکهای طلایی. او نیز به آزادگان در بخشش سکه کمک میکند.
خار بیوردست بیاو مجلس ما روز عید
کاو همی بر چهرهٔ ما ورد بیخار آورد
هوش مصنوعی: در روز عید، بدون حضور آن فرد، جمع ما خالی و بیمزه است. او آنقدر تاثیرگذار است که حتی وقتی در کنار ما نیست، احساسش را در چهرهمان حس میکنیم و به یادش، روز ما به خوبی نمیگذرد.
راستگویی نجم سیارست بر چرخ طرب
زانکه در مجلس فروغ نجم سیار آورد
هوش مصنوعی: راستگویی ستارهای در آسمان شادی است، زیرا در محفل، نور آن ستاره را به ارمغان میآورد.
مغزرا ترّی دهد تا آرد اندر چشم خواب
مغز چون تَرّی ندارد خواب دشوار آورد
هوش مصنوعی: وقتی که مغز سرحال باشد و انرژی کافی داشته باشد، خواب به راحتی میآید، اما اگر مغز خسته و بیرمق باشد، خوابیدن دشوار خواهد بود.
اندکی از جوهر او چون به تارک بردود
از طبیعت روز باقی را پدیدار آورد
هوش مصنوعی: اندکی از essences او که بر سر گسترش یافت، باقی روز را از طبیعت نمایان ساخت.
ور درآویزد به عقل و رای پیران کهن
هر یکی را چون جوان تازه در کار آورد
هوش مصنوعی: اگر عقاید و نظرات پیران با تجربه را در نظر بگیریم و از آنها بهرهمند شویم، هر یک از آنها میتواند ما را مانند یک جوان پرانرژی و تازهنفسی در کارهایمان به جلو ببرد.
اعتدالش خاطر گوینده را دریا کند
تا ز دریا هر زمانی دُرّ شهوار آورد
هوش مصنوعی: وقتی که حال و هوای گوینده متعادل و آرام باشد، او میتواند با خیال راحت خلاقیت و افکار زیبا را به وجود آورد و از عمق وجودش بهترین ایدهها را استخراج کند.
چون ز گفتن باز دارد مرد را افراط آن
مرد را جود نظامالدین بهگفتار آورد
هوش مصنوعی: وقتی مردی از گفتن پرهیز کند، افراط در این پرهیز، او را به درستی وادار میکند که با کلام خوب و مؤدبانه صحبت کند.
صاحب عادل که بخت از کُنیت و نامش همی
صورت فتح و ظفر در نام احرار آورد
هوش مصنوعی: کسانی که به عدالت رفتار میکنند، با نام و نشانی که دارند، موفقیت و پیروزی را برای خود و دیگران به ارمغان میآورند.
رای او پرگار قدرت بر فلک خواهد کشید
تا همه سیارگان را زیر پرگار آورد
هوش مصنوعی: فکر و قدرت او همچون ابزاری است که میتواند آسمان را زیر تسلط خود درآورد و همه سیارات را در کنترل گیرد.
قطرهای باشد ز دریای ضمیر همتش
هر چه استظهار زیر چرخ دوار آورد
هوش مصنوعی: یک قطره از دریای اندیشه و ارادهاش، هر چیزی که در زیر آسمان متغیر و پر تحول به دست میآورد.
کِلْک او مرغی است زرینپر که در صحرای سیم
از سر منقار هر ساعت همی قار آورد
هوش مصنوعی: کلک او، پرندهای با پرهای زرین است که در دشت نقرهای زندگی میکند و هر لحظه از نوک خود صدایی شبیه به جیکجیک سر میدهد.
دوده همچون قار باشد بر سر منقار او
لؤلؤی مکنون شود چون زیر منقار آورد
هوش مصنوعی: دود به مانند قیر بر نوک پرنده نشسته و وقتی که او لؤلؤی پنهان را زیر نوکش بیارد، آن لؤلؤ درخشانی خواهد یافت.
بیش شاهان تحفه آرد از بدایع چند بار
از بدایع تحفه آن تحفه است کاین بار آورد
هوش مصنوعی: این جمله به این معنی است که بهترین هدیهای که از هنرهای گوناگون به پادشاهان میرسد، هدیهای است که این بار به آنها ارائه میشود. به عبارت دیگر، ارزش و زیبایی خاصی در این هدیه وجود دارد که آن را از دیگر آثار متمایز میکند.
ناصرالدین گفت دستورم نظامالدین سزد
تا ز عدل اندر جهان آیین و آثار آورد
هوش مصنوعی: ناصرالدین گفت که شایسته است نظامالدین به وسیله عدل و انصاف، قوانین و نشانههایی از خود در جهان به جا بگذارد.
آنچه گفت اول بکرد آخر چنین باید ملک
تا که همت در خور گفتار و کردار آورد
هوش مصنوعی: هر چیزی که ابتدا گفته شده، در نهایت باید به همان شکل انجام شود. تا زمانی که عزم و اراده با گفتار و عمل همخوانی داشته باشند، باید به همین ترتیب ادامه یابد.
هرکجا سِرّ و ضمیر موسی عمران بود
در شب تاریک نور از شعلهٔ نار آورد
هوش مصنوعی: در هر مکانی که راز و دلنگرانی موسی، فرزند عمران وجود داشت، در تاریکی شب، نور و روشنی از آتش برمیخاست.
گاه بیدستان ید بیضا برون آرد ز جیب
گاه بیافسون عصا بر صورت مار آورد
هوش مصنوعی: گاهی بدون اینکه نیاز به دستانی داشته باشد، به طور معجزهآسا چیزی را از جیب بیرون میآورد و گاهی با کمک جادو، چیزی را بر روی چهره مار میگذارد.
هرکجا تایید و اقبال نظامالدین بود
پیش خدمت تاجداران را رهیوار آورد
هوش مصنوعی: هر کجا که نظامالدین حمایت و خوشاقبالی داشت، نزدیکان و خدمتگزاران شاهان را با احترام و افتخار به آنجا میآوردند.
گه ز حَزْم اندرکشد دیوار گرد مملکت
گه ز نصرت پاسبان بر برج و دیوار آورد
هوش مصنوعی: گاهی دیوارهای سرزمین تحت فشار قرار میگیرند و شکسته میشوند، و گاهی پاسبانها از حمایت و یاری خدا بر روی برجها و دیوارها ایستاده و از آنجا مراقبت میکنند.
ای بلند اختر جوان بختی که هر ساعت سپهر
اختران را پیش تخت تو به زنهار آورد
هوش مصنوعی: ای ستاره بلند و خوشبخت جوان، تو هر لحظه در آسمان ستارهها را به احترام و به زنهار در مقابل تختت گرد میآوری.
گر بهرای روشن و تدبیر تو شاه عجم
از خراسان روی سوی غزو کفار آورد
هوش مصنوعی: اگر با خرد و تدبیر تو، شاه عجم از خراسان به سمت جنگ با کافران بیاید، نشاندهندهی روشنایی و قدرت تفکر توست.
بر میان بند کمر بندد بهخدمت پیش شاه
هرکه اندر روم فخر از بند زنار آورد
هوش مصنوعی: هر کسی که در پیشگاه شاه خدمت میکند، باید بر روی کمر خود کمربند ببندد و این نشان از افتخار اوست، مانند زنی که در بند است.
چون تو درگیتی نباشد ور بود اندک بود
کی شود ممکن کهگردون چون تو بسیار آورد
هوش مصنوعی: اگر تو در این دنیا نباشی یا حتی اگر وجودت اندک باشد، چگونه ممکن است که آسمان بتواند کسی را به اندازه تو به دنیا آورد؟
هرکه صلح آورد با تو روز بختش بر دمید
تیره گردد پیکر آنکس که پیکار آورد
هوش مصنوعی: هر کسی که صلح و سازش را با تو برقرار کند، روزگار خوشی در انتظارش است، اما شخصی که به دنبال جنگ و درگیری باشد، سرنوشتش بد و شوم خواهد بود.
هرکه را یکبار غَدْر تو به خاطر بگذرد
ای بسا غَدریکه بر او چرخ غَدّار آورد
هوش مصنوعی: هر کس یک بار خیانت تو را فراموش کند، ممکن است بار دیگر چرخ روزگار به گونهای او را دچار خیانت کند.
اندر آن دریا که از کین تو برخیزد بخار
باد محنت کشتی اعدا نگونسار آورد
هوش مصنوعی: در آن دریایی که از دشمنی تو بخار ناشی از درد و عذاب بلند میشود، بادی ایجاد میشود که کشتی دشمنان را غرق میکند.
گر مرکب مرکبی گردد خیال عقل تو
جبرئیل از گیسوی حورانش افسار آورد
هوش مصنوعی: اگر خیال و اندیشهات به حدی بلندپرواز شود که مانند مرکبی شگفتانگیز به پرواز درآید، عقل تو میتواند به اندازهای قوی و فشارآور باشد که حتی جبرئیل هم برای کنترل آن از گیسوی حوران استفاده کند.
ور قضا تومار دیوان سازد اندر مدح تو
لوح محفوظ اندر آن دیوان و تومار آورد
هوش مصنوعی: اگر تقدیر به گونهای باشد که پروندهای درباره تو در مدح و ستایش تو نوشته شود، در آن پرونده نام تو بهطور حتم به ثبت خواهد رسید.
ور به تاریکی برافتد روشنایی دلت
عین آب زندگانی باز دیدار آورد
هوش مصنوعی: اگر در تاریکی فرو بروی، نور دل تو مانند آب حیات دوباره دیده میشود و احیا میگردد.
ای خداوندی که گر فرمان دهی خورشید را
از فلک پیش دلت قانون اسرار آورد
هوش مصنوعی: ای پروردگاری که اگر اراده کنی، خورشید از آسمان به نزد دل تو میآید و رازهای نهفته را برایت آشکار میسازد.
چون معزی باید اندر باغ مدح تو درخت
تا چو بار آرد همه لفظ گهربار آورد
هوش مصنوعی: چون شاعر باید در باغ ستایش تو مانند درختی باشد که هرگاه بارور شود، سخنان پربار و ارزندهای به ثمر آورد.
گر بود مدح مرا قدری و مقداری پدید
مدح تو خواهدکه فرق از حد و مقدار آورد
هوش مصنوعی: اگر تو ذاتی برای ستایش من قائل باشی و به اندازهای ارزشمند باشی، ستایش تو به قدری خواهد بود که همگان را از حد و اندازه خود فراتر ببرد.
بست باید همت اندر کار مداحی که او
در شعار و رسم تو زینگونه اشعار آورد
هوش مصنوعی: نخست باید اراده و تلاش خود را بر کار مدح و ستایش متمرکز کنی، زیرا او در سخن و بیان خود به این صورت اشعار را ارائه میدهد.
گر تو تیمارش نداری تا نماند تنگدست
تنگدستی پای او در دام تیمار آورد
هوش مصنوعی: اگر به او توجه نکنی، کسی که در تنگدستی و نیاز است، ممکن است به دام مشکلاتِ دیگری بیفتد.
خواب امن عالم اندر بخت بیدار تو باد
تاکه خواب و امن عالم بخت بیدار آورد
هوش مصنوعی: ای کاش خواب و آرامش دنیا در بیداری تو باشد تا تو بتوانی خواب و آرامش را به این دنیا بیاوری.
بر تو میمون و همایون باد عید مومنان
تا به یزدان هرکه ایمان دارد اقرار آورد
هوش مصنوعی: عید مومنان بر تو خوش و مبارک باد، تا آن که هر کسی که به خدا ایمان دارد، این ایمان را به او ابراز کند.
