برگردان به زبان ساده
خداوندا توئی امروز در ملک
چراغ مملکت شمع قبیله
هوش مصنوعی: ای خدا، امروز تو نور روشنیبخش این سرزمین هستی و همچون شمعی در دل قبیله میدرخشی.
بتانت بحر دانش را سفینه
کلامت بیت حکمت را عقیله
هوش مصنوعی: زیبایی و جذابیت سخن تو مانند کشتیای است که در دریاهای دانش شناور است و حکمت در کلام تو به شکلی عمیق و ارزشمند نهفته است.
جمال دانش از رویت هویدا
چو ناز و ثروت از عام الجمیله
هوش مصنوعی: زیبایی علم مانند زیبایی چهرهات نمایان است و مانند آنکه ناز و ثروت را از زیباییهایت میتوان فهمید.
نه فرسائی تو از جذب دل و جان
نه شمس از جذب اجسام ثقیله
هوش مصنوعی: تو نه به خاطر زیبایی و جذبهات دل و جان مرا تسخیر میکنی و نه مانند شمس، قدرت جاذبه بر اجسام سنگین را داری.
مرا ای میر دانا دست گردون
به گردن بسته اینک دست حیله
هوش مصنوعی: من، ای سرور دانا، در چنگال سرنوشت گرفتار شدهام و اکنون در دستان فریب و نیرنگ قرار دارم.
تنم چو شتر به در دام مرگ است
ز کید دمنه و مکر کلیله
هوش مصنوعی: بدن من مانند شتری است که در دام مرگ گرفتار شده و این وضعیت به خاطر فریب و نیرنگ دمنه و مکر قصه کلیله است.
به دیوانخانه عدلیه دیوی است
چو آن دیوی که شد نامش عدیله
هوش مصنوعی: در دیوان عدالت، موجودی وجود دارد که شبیه دیو است و نامش به عدیله معروف شده است.
تهی شد بنده را کاشانه ز آن دیو
چو امعا از پس شرب هلیله
هوش مصنوعی: بنده به خاطر آن دیو، مانند معدهای که بعد از خوردن هلیله تهی میشود، خالی و بیسرپناه شده است.
بدم از فربهی چون شوشه سیم
شدم از لاغری زرین ملیله
هوش مصنوعی: از چاقی چیزی خوشم نمیآید، اما از لاغری به حالتی باارزش و زیبا درمیآیم.
مرا جوع البقر افکنده از پای
خران گرم نشاط اندر طویله
هوش مصنوعی: من از گرسنگی ماندهام، در حالی که خرها از نشاط و شادی در کنار هم به سر میبرند.
پی یکحبه با سگ در جوالم
که دنیا جیفه ای شد مستحیله
هوش مصنوعی: به دنبال یک تکه نان کوچک از گذشتهام، با سگی در گوشه دنیا که به نظر میرسد زندگی چیزی جز زشتی و بیارزشی نیست، گردش میکنم.
تنم تار از لعاب خامه خویش
بگرد خویشتن چون کرم پیله
هوش مصنوعی: بدن من مانند پیلهای است که به دور خود از مایع و لطافت خاص خود تار میسازد، همانند کرمی که در درون پیله خود زندگی میکند.
زیم خوار و خورم خار و کشم خار
بسان اشتر نر در مسیله
هوش مصنوعی: در این بیت شاعر به بیان حالتی از زندگی میپردازد که در آن، سختیها و دردها (خارها) را تحمل میکند، اما همچنان با روحیهای سرزنده و قوی، مانند الاغ نر (اشتر نر) در مقابل مشکلات استقامت نشان میدهد. این تصویر نشاندهنده تلاشی برای مقاومت و عدم تسلیم در برابر چالشهای زندگی است.
ندارم از برای راحت خویش
به جز الطاف آن حضرت وسیله
هوش مصنوعی: برای راحتی خود، هیچ وسیلهای جز لطف آن بزرگوار ندارم.
ازیرا سوی درگاهت به امید
همی کردم وسیلت زین رسیله
هوش مصنوعی: به خاطر اینکه به درگاهت آمدم و امیدوارم به واسطه این ارتباط به هدفم برسم.
وجود من به عدلیه ضرور است
چو اندر قرمه سبزی شنبلیله
هوش مصنوعی: وجود من برای عدالت ضروری است مانند اینکه شنبلیله برای قرمه سبزی لازم است.
الا تا در جهان ممتاز باشد
نبات از جنس و حیوان از فصیله
هوش مصنوعی: باید بدانیم که در این دنیا، موجودات گیاهی باید از جانوری و آن دو از همدیگر متفاوت باشند.
زند بر گرگ شاخ و کله با شیر
بزت در گله اسبت در خسیله
هوش مصنوعی: این شعر به نوعی به تساوی قدرت و قابلیتها در میان موجودات مختلف اشاره دارد. در اینجا به شخصی اشاره میشود که اگرچه ممکن است در میان دشمنان و چالشها قرار بگیرد، اما با ویژگیهایی مانند شجاعت و قدرت خود، قادر است بر آنها غلبه کند. به بیان دیگر، این شخص در میان موانع و خطرات، میتواند از نقاط قوت خود بهرهبرداری کند و بر دشواریها فائق آید.
