برگردان به زبان ساده
هست دولت را اساس و هست ملت را پناه
حضرت خوارزمشاه و خدمت خوارزمشاه
هوش مصنوعی: دولت بر پایه و اساسهای خود استوار است و ملت برای داشتن امنیت و آرامش به پشتیبانی و حمایت حضرت خوارزمشاه و خدمات او نیاز دارد.
خسرو عادل ، علاء دولت ، آن کز عدل اوست
هم خلایق را امان و هم شرایع را پناه
هوش مصنوعی: خسرو عادل، کسی است که دولت و حکمرانیاش بر پایه عدالت بنا شده است. به واسطهی این عدالت، نه تنها مردم در امنیت به سر میبرند بلکه قوانین و اصول نیز از حمایت و پناه او برخوردارند.
مسند خوارزمشاهی تا مسلم شود بدو
شرع را بفزود قدر و ملک را بفزود جاه
هوش مصنوعی: برای اینکه مقام خوارزمشاهی تثبیت شود، باید به دین و شریعت احترام گذاشته شود و از آن طریق، اعتبار و سلطنت نیز افزایش یابد.
داعیان کینه را تأیید او خستهست جان
ساعیان فتنه را تهدید او بستهست راه
هوش مصنوعی: کسانی که در پی کینهورزی هستند، به تأیید خداوند و حمایت او نیاز دارند، اما دشمنان و مغرضان به وسیله تهدید او از مسیر خود دور میشوند.
در پناه دولت او کاه گردد همچو کوه
وز شکوه هیبت او کوه گردد همچو کاه
هوش مصنوعی: در سایه لطف و حمایت او، کوهها به اندازه کاه کوچک میشوند و هیبت و عظمت او آنچنان است که کاهها مانند کوه به نظر میرسند.
گرچه بی مهرست عالم، کی کند مهرش رها ؟
ورچه بد عهدست ، گیتی کی کند عهدش تباه؟
هوش مصنوعی: هرچند که دنیا بیمحبت است، آیا محبتش را رها میکند؟ و اگرچه این جهان به وفا و عهد پایبند نیست، آیا میتواند پیمانش را نابود کند؟
ماه تیره گردد از شرم جمالش وقت وقت
ابر نوحه گیرد از رشک نوالش گاه گاه
هوش مصنوعی: ماه از زیبایی او شرمنده میشود و به همین خاطر گاهی اوقات پنهان میشود. ابر نیز به خاطر حسادت به زیبایی او، ناله و نوحه میکند.
دست جود او گشاده مایهٔ دریا و کوه
پای قدر او سپرده تارک خورشید و ماه
هوش مصنوعی: دست بخشش او همچون دریا و کوه وسیع است و جایگاه او به قدری رفیع است که به خورشید و ماه افتخار میکند.
یک پیام او نهد بر خصم بار صد حسام
یک غلام او کند در حرب کار صد سپاه
هوش مصنوعی: یک پیام از او میتواند بر دشمنان سنگینی کند مانند صد شمشیر و یک یار او میتواند در جنگ همچون صد لشکر عمل کند.
از نهیب او منقض گشته عمر بدسگال
وز عطای او مهنا گشته عیش نیک خواه
هوش مصنوعی: از ترس او عمر بدخواهی پایان یافته و با بخشش او، زندگی خوب و خوشی برای نیکوکاران به وجود آمده است.
لفظ او چون لفظ یوسف فارغ از زرق و دروغ
ذات او چوت ذات یحیی خالی از لغو و گناه
هوش مصنوعی: کلام او مانند نام یوسف است که از هر نوع زینت و دروغ خالی است. وجود او نیز همچون وجود یحیی، از هر گونه بیهودهگویی و گناه عاری است.
جان دشمن وقت فرمانش چو فرمانش روان
پشت گردون پیش ایوانش چو ایوانش دو تاه
هوش مصنوعی: زمانی که دشمن فرمان میدهد، جان او مانند فرمانش در اختیار اوست. در این لحظه، روح او به سمت آسمان و پیشروی ایوانش میرود، گویی ایوانش دو طرف دارد.
همت او را نماید ، گر بپستی بنگرد
چشمهٔ خورشید همچون چشم مور از قعر چاه
هوش مصنوعی: اگر همت و اراده او را به کار بگیری، خواهی دید که حتی در تاریکیها و عمق چاه، نور خورشید مانند چشم یک مور به او میتابد و روشنایی را به او نشان میدهد.
ای خداوندی که اطراف ممالک را هنوز
دارد از هر آفتی اطراف تیغ تو نگاه
هوش مصنوعی: ای خداوندی که هنوز اطراف سرزمینها را از هر گونه تهدید و آسیب محفوظ نگه داشتهای، لطفاً از تیغ خود محافظت کن.
دستگاه بحر داری پایگاه آسمان
اینت کامل دستگاه و اینت کامل پایگاه!
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که اگر کسی به خوبی و با دقت به اصول و قواعدی که بر اساس آنها عمل میکند، تسلط داشته باشد، میتواند به آسمان و بلندای موفقیتها دست یابد. به عبارت دیگر، تسلط بر دانش و فنون، باعث میشود که فرد به اوج برسد و به طور کلی تحقق کامل اهدافش را ممکن میسازد.
گر تو با اهل جهان موجود گشستسی چه شد؟
نه شود موجود گل با خار و لاله با گیاه ؟
هوش مصنوعی: اگر تو با مردم دنیا پیوندی داری، چه تفاوتی دارد؟ آیا در طبیعت گل نمیتواند با خار و لاله نمیتواند با گیاه همزیستی داشته باشد؟
تا که باشد عاقلی را از معالی افتخار
تا که افتد عالمی را در معانی اشتباه
هوش مصنوعی: تا زمانی که انسانهای عاقل به ارزشها و فضایل اهمیت دهند، نمیگذارند که جهالت و اشتباه در معانی عالم شود.
تو کلاه خسروی دار و قبای عدل پوش
تو نظام مملکت افزای و جان خصم کاه
هوش مصنوعی: تو تاج و کلاه باعظمتی داری و در لباس عدالت به سر میکنی. تو مایه نظم و ساماندهی کشور هستی و باعث کاهش جان دشمنانت.
گاه طبع تو ز وصل نیکوان دیده طرب
گاه چشم تو بروی دلبران کرده نگاه
هوش مصنوعی: گاهی دل تو از پیوند با نیکان شاداب و خوشحال است و گاهی نگاه چشمان تو بر دلبران میافزاید.
از قباه و از کلاه تو نصیب دشمنان
باد تصحیف قبا و باد مقلوب کلاه
هوش مصنوعی: از لباس و کلاه تو، چیزی به ضرر دشمنان نرسد. امیدوارم که لباس و کلاهی که بر تن داری، بلای جان آنها نشود.
همچو روی دلبران چشم عدوی تو سپید
همچو چشم نیکوان روز حسود تو سیاه
هوش مصنوعی: چشمان دشمن تو مانند چهره زیبای دلبران سفید است و چشمان خوبان در روز حسود، سیاه به نظر میرسد.
