برگردان به زبان ساده
بس بلندا! که شد ز گردون پست
بس عزیز که شد ز گیتی خوار
هوش مصنوعی: این دنیا پر از تغییرات است. خیلیها که در اینجا مقام و منزلتی دارند، ممکن است به خاطر سرنوشت و شرایط به جایگاههای پایینتر برسند. در عوض، کسانی که در ابتدا به نظر کمارزش میرسند، ممکن است در آینده احترام و عزت بیشتری پیدا کنند.
محنت چرخ را که دیده قیاس؟
ستم دهر را که دید شمار
هوش مصنوعی: کسی نمیتواند درد و رنجی که زمان به ما میدهد را با چیزی مقایسه کند. هیچکس هم نمیتواند ظلم و ستمی که زمانه میکند را به شمارش بیاورد.
نیست از چرخ ایمنی، پنهان
نیست در دهر مردمی، زنهار!
هوش مصنوعی: هیچ چیز در جهان امن و مطمئن نیست و در این دنیا هیچ انسانی نمیتواند از خطرات در امان باشد، بنابراین هوشیار باش!
آن یکی تا کسیست بس زراق
وین دگر سفله ایست بس مکار
هوش مصنوعی: یکی از آنها فردی است شگفتانگیز و زرق و برقدار، در حالی که دیگری شخصی است پست و فریبکار.
وین دو کوکب چو دیده بر گیرند
از دل اهل روزگار دمار
هوش مصنوعی: این دو ستاره وقتی به یکدیگر نگاه کنند، از دل مردم زمان تغییر و نابودی به وجود میآید.
مشتری سعد اکبرست و لیک
هست بر صغار و کبار
هوش مصنوعی: سعادت و خوشی به دست مشتری بزرگ بستگی دارد، اما این نعمت هم بر کوچکترها و هم بر بزرگترها تأثیر دارد.
دست مریخ و خنجر گردون
بر دریده بخنجر و پیکار
هوش مصنوعی: قهر و درگیری و جنگ، کار دست سرنوشت و ستارههای آسمان است که در زندگی انسانها تأثیر میگذارد.
شمس روز منبر اهل هنر
گرده از حادثات چون شب تار
هوش مصنوعی: شمس، روشنیدهندهی زندگی و آگاهی من در دنیای هنر است، اما وقایع و مشکلات مانند شب، تاریکی و ناآگاهی را به وجود میآورند.
زهره خنیاگرست و در کف او
خلق را همچو زیر نالهٔزار
هوش مصنوعی: زهره هنرمند آواز است و در دستان او مردم را مانند زیر نالههای غمگین تحت تأثیر قرار داده است.
وین عطارد به خانهٔ محنت
کرده اوراق عمر خلق نگار
هوش مصنوعی: عطارد در خانهای که نماد سختی و رنج است، صفحات زندگی مردم را نوشته و ثبت کرده است.
بازگشت از جفای دهر امروز
آفت تازه در بلاد و دیار
هوش مصنوعی: امروز به مشکلات و سختیهای زمانه پایان میدهم و به روزگار جدید و تازهای در سرزمینها و مکانها میروم.
آتشی در فراوه شد پیدا
که بخوارزم زو رسید شرار
هوش مصنوعی: آتشی در دوردست پیدا شد که شعلههای آن به خوارزم رسید.
شمع دولت نهفته کرد جمال
چرخ دانش گسسته کرد مدار
هوش مصنوعی: شمعی که نشانگر فضل و ثروت است، زیبایی خود را پنهان کرده و چرخ دانش مسیر خود را تغییر داده است.
گشت دریای مکرمت صحرا
گشت گلزار مملکت گلزار
هوش مصنوعی: دریای بزرگی از کرم و مهربانی به زمین صحرا تبدیل شد و سرزمین خشک و بیروح به باغی زیبا و گلستانی دلپذیر تبدیل گردید.
می بباید نوشت فرش طرب
می بباید نهادجام عقار
هوش مصنوعی: باید نوشید تا شادابی و خوشحالی به ارمغان بیاورد و باید جامی پر از می را بر زمین گذاشت.
ای بزرگان ،ز رنج و درد نفیر
وی اکابر از لهو و عیش نفار
هوش مصنوعی: ای بزرگترها، از تنهایی و درد او فریاد میزنند و بزرگان از خوشی و لذت دوری میکنند.
کندر ایام کودکی ناگاه
ساخت اندر کنارخاک قرار
هوش مصنوعی: در روزهای کودکی، ناگهان به جایگاهی نشستم که در کنار خاک بود.
آن قزل ارسلان ،که وقت سخا
طیره بودی ازو جبال و قفار
هوش مصنوعی: آن شیر قهرمان که در زمان بخشندگی، کوهها و دشتها را به تماشای خود درمیآورد.
هیچ دانی ، تو ای زمین ، امروز
که چه گنجی گرفته ای به کنار
هوش مصنوعی: میدانی ای زمین، امروز چه ارزشمندی را در خود نگه داشتهای؟
کودکی ، آنکه از هزاران پیر
بود افزون بدانش و بوقار
هوش مصنوعی: کودکی که از هزاران سالخورده داناتر و متینتر بود.
او شراب اجل چشیده و لیک
قسم یک عالمست رنج خمار
هوش مصنوعی: او طعم تلخ مرگ را چشیده، اما همچنان قسم میخورد که تمام دنیا در رنج و ناراحتی به سر میبرد.
منهدم گشته ملک را ارکان
مندرس گشته شرع را اخبار
هوش مصنوعی: کشور و ملتم نابود شده و اصول و قوانین دین در هم ریخته است.
بود بازوی شرع و شد مجروح
بازوی شرع احمد مختار
هوش مصنوعی: بازوی دین و قانون آسیب دید، همانطور که بازوی پیامبر بزرگوار نیز جراحت دید.
یک جهانند دل فگار همه
تا شد آن بازوی هدی افگار
هوش مصنوعی: دلهای شکستخورده در این دنیا بسیار هستند، چرا که آن بازوی هدایت، آنها را به درد و رنج دچار کرده است.
ای دریغا! که آنکه آن شخص
نشد از عمر خویش برخوردار
هوش مصنوعی: ای کاش! کسی که شایسته است، از عمر خود بهرهای نمیبرد.
ای دریغا! مکان جود و هنر
وی دریغا! جلال و جاه فخار
هوش مصنوعی: آه، چه افسوس! جای سخاوت و هنر و آه، چه افسوس! عزت و مقام اصالت.
شرفالدین، یکی ز روضهٔ خلد
چشم بر حال این جهان بگمار
هوش مصنوعی: شرفالدین، از بهشت نگاهی به وضعیت این دنیا بینداز.
تا ببینی ملوک عالم را
در وفات تو مانده زار و نزار
هوش مصنوعی: تا زمانی که بفهمی پادشاهان دنیا در فقدان تو چقدر غمگین و درمانده شدهاند.
گشته امانت با نوایب جفت
گشته اخوانت با مصایب یار
هوش مصنوعی: در این بیت به نوعی زمان و حالات مختلف اشاره شده است. به این معنا که امانت یا چیزهایی که باید حفظ شوند، به افرادی منتقل شده است، و همچنین دوستیها و روابط تحت تأثیر مشکلات و سختیها قرار گرفتهاند. در مجموع، این بیان نشاندهنده تاثیرات زمان و چالشها بر روابط و امانتهاست.
سینه از دست چرخ مینا رنگ
دیده از جور دهر لؤلؤ بار
هوش مصنوعی: سینهای پر از درد و غم به خاطر رویدادهای زندگی دارم و چشمانم به خاطر ناملایمات زمانه همچون مروارید اشک میریزد.
ای شه شرق، اتسز غازی
وی هدی را ز تیغت استظهار
هوش مصنوعی: ای پادشاه شرق، تو قهرمان هستی و هدایت مردم از شمشیر تو ناشی میشود.
چون تو بودی بدانش و مردی
در زمانه چو حیدر کرار
هوش مصنوعی: شما با دانش و مردانگی خود، همانند حیدر کرار در این دوران هستید.
رفت فرزند تو بعاشورا
چون حسین علی بدار قرار
هوش مصنوعی: فرزند تو به کربلا رفت، مانند حسین که به دار الموت رفت.
صبر کن، صبر کن، خداوندا
انماالصبر شیمةالاحرار
هوش مصنوعی: ای صبر کن، ای صبر کن، پروردگارا، زیرا صبر ویژگی آزادگان است.
تن مده در زمانهٔ ریمن
دل منه پر بر ستارهٔ غدار
هوش مصنوعی: بدنت را در زمانۀ بیوفا خرج نکن و دل خود را به امید خیانتکاران خوش نکن.
بیوفا چرخ را بکس مشمر
پر جفا دهر را بخصم انگار
هوش مصنوعی: ای بیوفا، چرخ زمان را به حساب نیاور و هرگز دهر را به دشمنی ندان.
جایگاه قرار نیست جهان
از چنین جایگاه فرار، فرار
هوش مصنوعی: جهان هرگز نمیتواند در این نقطه بماند و از این مکان باید دور شود.
نام نیکو طلب، چه گنج ثتا
بهتر از گنج خواسته بسیار
هوش مصنوعی: داشتن یک نام نیک و خوب چه گنجی بهتر از تمام ثروتها و خواستههای مادی است.
مزد مردم بست کز پس او
خیر گویند زمرهٔ اخبار
هوش مصنوعی: مزد مردم به خاطر این است که بعد از او دربارهاش چیزهای خوبی بگویند و اخبار خوبی از او نقل کنند.
تا نباشد چو جهل دولت علم
تا نباشد چو فخر محنت عار
هوش مصنوعی: تا زمانی که جهل بر علم حاکم است، وضعیت خوبی برقرار نخواهد بود. همچنین، زمانی که درد و رنج وجود دارد، نباید به خود فخر فروشی کرد.
باد قدرت بلند و ملک قوی
ناصحت شاد و حاسدت آوار
هوش مصنوعی: باد با قدرت خود به آسمان میرود و موجودات بااراده، خوشحال و شاداب هستند، اما حسادت و کینه ورزی باعث ایجاد نابسامانی و خرابی میشود.
باد یا در جهان به رغم عدو
تا گه حشر وارث اعمار
هوش مصنوعی: باد در جهان برخلاف دشمن میوزد تا زمانی که روز حساب و جزا فرا برسد.
وین شهید سعید باد شفیع
مر ترا پیش ایزد دادار
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که کسی که شجاعانه و با نیت خالص جان خود را فدای هدفی بزرگ کرده است، میتواند در روز قیامت به عنوان شفیع و واسطهای برای تو در حضور خداوند، پروردگار عالم قرار گیرد.
