برگردان به زبان ساده
بشنود بلبل اگر اندر گلستان نالهام
میکند اندر چمن تمهید سامان نالهام
هوش مصنوعی: اگر بلبل صدای نالهام را در گلستان بشنود، در چمن نیز برای من تدبیری برای سامان دادن به نالهام خواهد اندیشید.
بهر ساز خویش نی از چوب طوبا بایدم
تا رسد در گوش آن سرو خرامان نالهام
هوش مصنوعی: برای آهنگ خود، باید از چوب درخت طوبا استفاده کنم تا نالهام به گوش آن سرو زیبا برسد.
عرض مطلب نیست حاجت پیش ارباب کرم
سر زند در پاش از چاک گریبان نالهام
هوش مصنوعی: من در اینجا چیزی برای گفتن ندارم، اما در حضور بخشندگان واقعی، صدای نالهام از دل پریشانم به گوش میرسد.
سوختم پروانهسان در آتش شوق عمل
میکند در شام غم جوش چراغان نالهام
هوش مصنوعی: در آتش شوق مانند پروانه سوزانده شدم، در شب غم نور چراغان میدرخشد و نالهام به گوش میرسد.
زینهار ای آرزو گستاخ بر آن در مرو
خسرو غم را بود امروز دربان نالهام
هوش مصنوعی: ای آرزو، از درختی که بر آن ترس و ناامیدی میبارد، دوری کن و به سراغ من نیا، زیرا امروز نگهبان غم و اندوه من هستم و تنها میتوانم ناله کنم.
خوشهچین خرمن گیسوی مشکینش بودم
زآن سبب رفتهست اندر سنبلستان نالهام
هوش مصنوعی: من به عشق و زیبایی گیسوان مشکین او دلبسته بودم و به همین خاطر اکنون در باغ گلها، دردم و نالهام به گوش میرسد.
ساز ما هر چند در بازار عبرت کمبهاست
نزد عشاق است لیکن خوشتر از جان نالهام
هوش مصنوعی: ساز ما هرچند در بازار دنیا ارزش چندانی ندارد، اما در دل عاشقان ارزشمند است و نالهام برایم عزیزتر از جانم است.
نیست حاجت در مریض عشق داروی دگر
هست در زخم غم او بس که درمان نالهام
هوش مصنوعی: در عشق، بیمار نیازی به داروی دیگر ندارد، زیرا غم او خود درمانی است برای نالههایش.
نالم از یک مصرع بیدل که طغرل گفته است
درد آن دارم که خواهد شد پریشان نالهام
هوش مصنوعی: من از یک جمله از بیدل ناراحتم که طغرل آن را گفته است. درد من این است که نالههایم به زودی آشفته و پریشان خواهد شد.