برگردان به زبان ساده
گر نهای بلبل تو را از صحبت گلها چه حظ؟!
نیستی مجنون تو را از محنت لیلا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: اگر تو بلبل نیستی، از صحبت گلها چه بهرهای میبری؟ اگر مجنون نیستی، از درد و رنج لیلا چه لذتی میکشی؟
غوطه در بحر خجالت زن گهر میبایدت
مرغ خاکی را ز موج صافی دریا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: در این شعر، سخن از احساس خجالت و محدودیتهای انسانی است. شاعر میگوید که اگر در عمق احساس خجالت غرق شدهای، باید گوهری را از این تجربهی سخت بیرون بیاوری. اما در عین حال، انسان خاکی (مخلوق) نمیتواند از زیباییهای دریا، که نماد وسعت و آزادگی است، به خوبی بهرهمند شود. به عبارت دیگر، انسان با همهی محدودیتها و خجالتهایش، نمیتواند به کمالات و زیباییهای عمیق دست یابد.
آرزوی وصل از اوهام کی گردد تمام؟!
گر نباشد باده با مخمور از مینا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: آرزوی رسیدن به معشوق از خیال و توهم چه زمانی به پایان میرسد؟ اگر بادهای نباشد، لذت نشستن با عاشق از جام شراب چه فایدهای دارد؟
صحبت روشندلان هر جا نمیبخشد اثر
سنگ را از تابش مهر جهانآرا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: صحبت کردن افراد با بصیرت و دانا در هر مکان و زمانی تأثیرگذار نیست. چه فایدهای دارد که درخشش خورشید جهان را ببینیم، اگر سنگی که در برابرش است تأثیر نگیرد؟
نیست امکان سخن با یار بی تمهید جهد
گر نهای موسی تو را از طور و از سینا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: صحبت کردن با محبوب نیازمند آمادگی و تدبیر است، و اگر تو همچون موسی نباشی، از کوه طور و سینا چه بهرهای خواهی برد؟
دیده دل صاف کن از تهمت کوری برا
کز فروغ سرمه اندر چشم نابینا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: با خیال خوب و پاک، به قضاوت نپرداز و دیگران را به بیخود بودن متهم نکن، زیرا فردی که بینایی اش را از دست داده، هیچ بهرهای از زیباییهایی که در دنیا هست نمیبرد.
گر نهای عاشق مرو در دامن دشت جنون
داغ نبود در دلت از لالهٔ حمرا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: اگر عاشق نیستی، به سراغ دشت دیوانگی نرو؛ زیرا اگر در دل تو از لالهٔ سرخ عشق، آتش و شوقی نباشد، از زیبایی آن چه بهرهای خواهی برد؟
تا توانی ساز اصلاح مزاج خود ولی
در دماغ فاسدت از عنبر سارا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: تا جایی که میتوانی تلاش کن تا وضعیت جسمی و روحی خود را بهبود ببخشی، اما وقتی ذهنت خراب است، چه بهرهای میتوانی از چیزهای خوشبو و معطر ببری؟
زینهار از حاصل دنیا مرادی پیشه کن
حاصلی گر نیستت از حاصل دنیا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: از نعمتهای دنیایی مراقب باش و لازم است که هدفی را دنبال کنی. اگر از دنیا چیزی به دست نیاوری، چه فایدهای دارد که از آن بهرهمند شوی؟
خود طبیب خود شو و بیماری خود کن دوا
قابل صحبت نهای از بوعلی سینا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: خودت باید مشکلهای خود را حل کنی و به درمان آنها بپردازی. صحبت کردن دربارهی بزرگان و دانشمندان مانند بوعلی سینا، دردی را دوا نمیکند و فایدهای ندارد.
مقصد از جنت مرا طغرل بود دیدار او
گرنه دیدارش بود از جنت المأوا چه حظ؟!
هوش مصنوعی: من هدفم از بهشت، دیدن طغرل بود. اگر نه، دیدن او از بهشت هم چقدر لذت دارد؟
