برگردان به زبان ساده
هم مرگ بر جهان شما نیز بگذرد
هم رونق زمان شما نیز بگذرد
هم مرگ به سروقتتان خواهد آمد و هم رونق زمان شما هم به آخر میرسد.
وین بوم محنت از پی آن تا کند خراب
بر دولتِ آشیان شما نیز بگذرد
جغد بدبختی در نهایت بر روی خانه بخت شما هم مینشیند. (در باور قدیم، جغد فقط روی خرابهها مینشیند. و اینجا یعنی خانه بخت شما هم خراب خواهد شد و لانه جغد بدبختی.)
باد خزانِ نکبتِ ایام ناگهان
بر باغ و بوستان شما نیز بگذرد
باد خزان بدبیاری روزگار بیهشدار به سر باغ و بوستان شماهم میآید.
آب اجل که هست گلوگیر خاص و عام
بر حلق و بر دهان شما نیز بگذرد
آب مرگ که همه باید در انتخا آن را بنوشند روزی بر حلق و دهان شما هم گوارا خواهد شد.(و شمارا میکشد و ازبین میبرد.)
ای تیغتان چو نیزه برای ستم، دراز
این تیزی سِنان شما نیز بگذرد
تیغ برندهتان که مانند نیزه، که برای ظلم و ستم دراز و بلند است، این تیزی و برندگی شما نیز روزی از بین خواهد رفت.
چون داد عادلان به جهاندر بقا نکرد
بیداد ظالمان شما نیز بگذرد
همانگونه که عدل و انصاف عادلان در دنیا پایدار نماند ، روزگار بر ستمگران نیز خواهد گذشت و حاکمیت آنها نیز دوام نخواهد یافت.
در مملکت چو غرش شیران گذشت و رفت
این عوعو سگان شما نیز بگذرد
همان گونه که صدای نعره شیران در سرزمین طنینانداز بود روزی و بگذشت، این زوزههای شما سگان نیز به مرور زمان ناپدید میشود.( شیر استعاره از افرادی که در گذشته در قدرت بودند و شجاع و شریف بودند. و عوعوی سگان یعنی زوزه افراد پستی که اکنون در قدرت هستند و نالایق هستند.)
آن کس که اسب داشت غبارش فرونشست
گَردِ سُم خران شما نیز بگذرد
آن کسی که سوار بر اسب بود، بعد از مدتی گرد و غبارش نشست و آرام گرفت. گرد سم خر های شما هم روزی مینشیند و به آخر میرسد. (آن کسی که بلند مرتبه بود و از منسب قدرت حرکت میکرد روزگارش به سر آمد، وای به حال شما که خر هستید و نادان؛ روزگار شما هم به پایان میرسد.)
بادی که در زمانه بسی شمعها بِکُشت
هم بر چراغدان شما نیز بگذرد
بادی که در روزگار بسیاری از شمع ها را خاموش کرد چراغدان شما را هم خاموش خواهد کرد.
زین کاروانسرایْ بسی کاروان گذشت
ناچار کاروان شما نیز بگذرد
بسیاری از کاروانها از این کاروانسرا گذر کردهاند، بنابراین ناگزیر کاروان شما هم باید از اینجا گذر کند.
ای مفتخر به طالع مسعود خویشتن
تأثیر اختران شما نیز بگذرد
هوش مصنوعی: ای کسی که به خوششانسی و سرنوشت نیکو خود افتخار میکنی، بدان که تأثیر و تأثیرپذیری ستارهها بر زندگیات نیز گذراست.
این نوبت از کسان به شما ناکسان رسید
نوبت ز ناکسان شما نیز بگذرد
این نوبت و (مقام) از افراد شایسته به شما ناکس ها رسید. نوبت از شما ناکس ها هم میگذرد.
بیش از دو روز بود از آن دگر کسان
بعد از دو روز از آنِ شما نیز بگذرد
بیشتر از دوروز سهم دیگران بود و تمام شد. بعد از دو روز سهم شماهم تمام میشود و میگذرد.
بر تیر جورتان ز تحمل سپر کنیم
تا سختی کمان شما نیز بگذرد
ما سختی ها و ستم شما را که مانند تیر است را با ساختن سپری از جنس تحمل دوام میاوریم تا اینکه بالاخره روزی هم جور و ستم شما به پایان رسد.
در باغ، دولتِ دگران بود مدتی
این گل ز گُلسِتان شما نیز بگذرد
در باغ خوشبختی دیگران، این گل مدتی بود، اما بالاخره این گل نیز از باغ شما خواهد رفت.(قدرت از دست شما هم درخواهد آمد.)
آبیست ایستاده درین خانه مال و جاه
این آب ناروان شما نیز بگذرد
آبی در این خانه از ثروت و مقام وجود دارد، اما همانطور که این آب به آرامی و به تدریج حرکت میکند، آب گندیده و بدبو و ناروان شما هم از خواهد گذشت.
ای تو رمه سپرده به چوپان گرگطبع
این گرگیِ شبان شما نیز بگذرد
هوش مصنوعی: ای کسی که گوسفندانت را به چوپانی سپردهای که خود ویژگیهای گرگ را دارد، بدان که روزگار شما نیز به پایان خواهد رسید.
پیل فنا که شاه بقا مات حکم اوست
هم بر پیادگان شما نیز بگذرد
پیل فنا و نابودی همانگونه که بزرگان و شاهان را با حکم خودش مات کرد ، بر پیاده های پست شما نیز اثر خواهد گذاشت. (اشاره به بازی شطرنج و مهره های فیل،شاه و پیاده که در اینجا مهره فیل مهره آورنده مرگ است و میگوید همانطور که وقتی بلندمرتبه های شایسته احترام که مهره شاه بودند در مقابل مهره مرگ سر خم کردند به همان گونه شما پست مایه های فرودست مهره پیاده و بی همه چیز نیز در انتها سرتان جلوی مرگ خم خواهد شد.)
ای دوستان خوهم [که] به نیکی دعای سیف
یک روز بر زبان شما نیز بگذرد
هوش مصنوعی: ای دوستان، آرزو دارم که یک روز نام نیک سیف نیز بر زبان شما بیفتد و دربارهاش دعا کنید.