برگردان به زبان ساده
این حسن و آن لطافت در حور عین نباشد
وین لطف و آن حلاوت در ترک چین نباشد
هوش مصنوعی: این زیبایی و لطافتی که در بهشت وجود دارد، مانند حوریان نیست و این محبت و شیرینی که در چین و ترکها یافت میشود، در هیچکجا دیگری نیست.
ماهی اگر چه مه را بر روی گل نروید
جانی اگر چه جان را صورت چنین نباشد
هوش مصنوعی: ماهی هرچند که زیبا و جذاب نمیتواند بر روی گل باشد، اما روح و جان نیز هرگز به شکلی که باید، نمیتواند نمایان شود.
از جان و دل فزونی وز آب و گل برونی
کین آب (و) لطف هرگز در ما و طین نباشد
هوش مصنوعی: در این دنیا، آنچه که اهمیت دارد و به ما معنا و عمق میبخشد، فراتر از جسم و عناصر مادی است. عشق و لطافت روحی هیچگاه در حیطهی مادیات و جسم ما قرار نمیگیرد.
ای خدمت تو کردن بهتر ز دین و دنیا
آنرا که تو نباشی دنیا و دین نباشد
هوش مصنوعی: خدمت به تو از هر دو دنیا، دین و دنیا، بهتر است، زیرا اگر تو نباشی، نه دنیا معنایی دارد و نه دین.
مشتاق وصلت ای جان دل در جهان نبندد
انگشتری جم را زآهن نگین نباشد
هوش مصنوعی: ای جان دل، در این دنیا هیچ چیز نمیتواند به شوق وصالت، محبت و ارزش تو را نشان دهد؛ حتی انگشتری که متعلق به جم (پادشاه افسانهای) باشد، نمیتواند از آهن درست شده باشد و نگین آن نیز نمیتواند خود را از تو برتر بداند.
چون دامن تو گیرد در پای تو چه ریزد
بیچاره یی که جانش در آستین نباشد
هوش مصنوعی: وقتی کسی به دامان تو میچسبد، بیگناهانی که جانشان در دستان خودشان نیست، چه بر سرشان میآید؟
هان تا گدا نخوانی درویش را اگرچه
اندر طریق عشقش دنیا معین نباشد
هوش مصنوعی: توجه کن که حتی اگر در مسیر عشق، دنیا کمکی نکند، نباید درویش را نادیده بگیری یا او را از خود دور کنی.
اندر روش نشاید شه را پیاده گفتن
گر بر بساط شطرنج اسبی بزین نباشد
هوش مصنوعی: در این جمله بیان شده که در موقعیتهای خاصی نباید شخصی بزرگ یا مهم را به شیوه ساده و غیررسمی مورد سخن قرار داد. اگر بر روی میز شطرنج، اسبی به درستی بازی نکرده باشد، به همان اندازه نباید انتظار داشت که یک فرد با مقام بالا به سادگی و بیتوجهی مورد بحث قرار گیرد. در واقع، اهمیت و جایگاه افراد باید در گفت و گوهای ما لحاظ شود.
مرده شناس دل را کز عشق نیست جانی
عقرب شمر مگس را کش انگبین نباشد
هوش مصنوعی: دل مردهای که عشق در آن وجود ندارد، را به حساب نیاور و مانند عقرب به مگس به چشم نیا. اگر عسل در دست نباشد، چرا باید به دنبال مگس باشی؟
آن کو بعشق میرد اندر لحد نخسبد
گور شهید دریا اندر زمین نباشد
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که کسی که به عشق میمیرد و در راه آن جان میبازد، در قبرش آرام نمیگیرد و به قول شاعر، حتی در دنیا هم مانند دریایی عمیق و بیپایان نمیتواند فراموش شود. به نوعی، عشق و فداکاری او باعث میشود که نامش و یاد او همواره باقی بماند و از یادها نرود.
الا بعشق جانان مسپار سیف دل را
کز بهر این امانت جبریل امین نباشد
هوش مصنوعی: به جز عشق محبوب، دل خود را به کسی نسپار؛ زیرا در این موضوع، حتی جبرئیل امین نیز امانتدار نیست.