برگردان به زبان ساده
گل شود گر پنجهٔ من، زر نمی‌دارد نگاه
گر صدف گردد کفم، گوهر نمی‌دارد نگاه
هوش مصنوعی: اگر دست من به گل تبدیل شود، باز هم زیبایی خاصی نخواهد داشت؛ و اگر دستانم مانند صدف باشد، نمی‌تواند گوهر یا گوهری را در خود نگه‌دارد.
باد دستی را شراب از صلب تاک آورده است
تیغ ازین آب ار خورد، جوهر نمی‌دارد نگاه
هوش مصنوعی: باد، شراب را از ساقه‌ی درخت انگور به ما رسانده است. اگر کسی از این آب بنوشد، جوهر و ارزش واقعی آن را درک نخواهد کرد.
شرم بادا خضر را کز بهر عمر جاودان
زیر تیغ او چو طفلان سر نمی‌دارد نگاه
هوش مصنوعی: شرم بر خضر باد که برای به دست آوردن عمر جاودانی، زیر تیغ او مانند کودکان، هیچ نمی‌تواند حریف نگاهش شود.
رخصتش ده تا درآید کیقباد ای پیر دیر
این قدر کس را کسی بر در نمی‌دارد نگاه
هوش مصنوعی: اجازه بده تا کیقباد بیاید ای پیر، چرا که کسی در این زمان برای دیگران در را باز نمی‌کند.
کینه‌ای تا بود در دل، فوج آهی داشتیم
شه چه صلح کل کند، لشکر نمی‌دارد نگاه
هوش مصنوعی: تا زمانی که در دل کینه و ناراحتی وجود داشته باشد، ما از آن غم و درد احساس می‌کنیم. اما حتی اگر فرماندهی بخواهد صلح ایجاد کند، نیروهای او همچنان آماده نبرد هستند و به او توجهی ندارند.
چون گدایان کی نهد بر خاک هر درگه سلیم
آن که سر جز از پی افسر نمی‌دارد نگاه
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به شیوه‌ای کنایه‌آمیز به موضوع بزرگی و مقام انسان‌ها اشاره می‌کند. او می‌گوید که مانند گدایان، هیچ‌گاه کسی به سراغ درگاه‌های پاک و شریف نمی‌رود مگر اینکه از جایگاهی والا و با احترام برخوردار باشد. به عبارتی دیگر، کسی که بر مقام خود آگاهی داشته و به دنبال کسب افتخار و عظمت است، نگاهی به جاهای پست ندارد و به سمت اهداف بلند می‌رود.
