برگردان به زبان ساده
وَ أَتِمُّوا اَلْحَجَّ وَ اَلْعُمْرَةَ لِلّٰهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اِسْتَیْسَرَ مِنَ اَلْهَدْیِ وَ لاٰ تَحْلِقُوا رُؤُسَکُمْ حَتّٰی یَبْلُغَ اَلْهَدْیُ مَحِلَّهُ فَمَنْ کٰانَ مِنْکُمْ مَرِیضاً أَوْ بِهِ أَذیً مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْیَةٌ مِنْ صِیٰامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُکٍ فَإِذٰا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَی اَلْحَجِّ فَمَا اِسْتَیْسَرَ مِنَ اَلْهَدْیِ فَمَنْ لَمْ یَجِدْ فَصِیٰامُ ثَلاٰثَةِ أَیّٰامٍ فِی اَلْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذٰا رَجَعْتُمْ تِلْکَ عَشَرَةٌ کٰامِلَةٌ ذٰلِکَ لِمَنْ لَمْ یَکُنْ أَهْلُهُ حٰاضِرِی اَلْمَسْجِدِ اَلْحَرٰامِ وَ اِتَّقُوا اَللّٰهَ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَللّٰهَ شَدِیدُ اَلْعِقٰابِ (۱۹۶) اَلْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومٰاتٌ فَمَنْ فَرَضَ فِیهِنَّ اَلْحَجَّ فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِی اَلْحَجِّ وَ مٰا تَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍ یَعْلَمْهُ اَللّٰهُ وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَیْرَ اَلزّٰادِ اَلتَّقْویٰ وَ اِتَّقُونِ یٰا أُولِی اَلْأَلْبٰابِ (۱۹۷) لَیْسَ عَلَیْکُمْ جُنٰاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلاً مِنْ رَبِّکُمْ فَإِذٰا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفٰاتٍ فَاذْکُرُوا اَللّٰهَ عِنْدَ اَلْمَشْعَرِ اَلْحَرٰامِ وَ اُذْکُرُوهُ کَمٰا هَدٰاکُمْ وَ إِنْ کُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ اَلضّٰالِّینَ (۱۹۸) ثُمَّ أَفِیضُوا مِنْ حَیْثُ أَفٰاضَ اَلنّٰاسُ وَ اِسْتَغْفِرُوا اَللّٰهَ إِنَّ اَللّٰهَ غَفُورٌ رَحِیمٌ (۱۹۹) فَإِذٰا قَضَیْتُمْ مَنٰاسِکَکُمْ فَاذْکُرُوا اَللّٰهَ کَذِکْرِکُمْ آبٰاءَکُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکْراً فَمِنَ اَلنّٰاسِ مَنْ یَقُولُ رَبَّنٰا آتِنٰا فِی اَلدُّنْیٰا وَ مٰا لَهُ فِی اَلْآخِرَةِ مِنْ خَلاٰقٍ (۲۰۰) وَ مِنْهُمْ مَنْ یَقُولُ رَبَّنٰا آتِنٰا فِی اَلدُّنْیٰا حَسَنَةً وَ فِی اَلْآخِرَةِ حَسَنَةً وَ قِنٰا عَذٰابَ اَلنّٰارِ (۲۰۱) أُولٰئِکَ لَهُمْ نَصِیبٌ مِمّٰا کَسَبُوا وَ اَللّٰهُ سَرِیعُ اَلْحِسٰابِ (۲۰۲) وَ اُذْکُرُوا اَللّٰهَ فِی أَیّٰامٍ مَعْدُودٰاتٍ فَمَنْ تَعَجَّلَ فِی یَوْمَیْنِ فَلاٰ إِثْمَ عَلَیْهِ وَ مَنْ تَأَخَّرَ فَلاٰ إِثْمَ عَلَیْهِ لِمَنِ اِتَّقیٰ وَ اِتَّقُوا اَللّٰهَ وَ اِعْلَمُوا أَنَّکُمْ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ (۲۰۳)
هوش مصنوعی: حج و عمره را برای خدا به تمام برسانید. اگر باز دارید، آنچه که برای قربانی تهیه کردهاید، انجام دهید و موهای سر خود را نزنید تا قربانی به محل آن برسد. اگر کسی از شما بیمار است یا مشکلی در سر دارد، باید فدای آن کند؛ با روزه، صدقه یا قربانی. وقتی ایمن شدید، هر که از عمره به حج بهرهمند شد، باید از قربانی آنچه که ممکن است را تهیه کند و اگر نتوانست، سه روز روزه در حج و هفت روز وقتی به خانه برگشت، بگیرد. این ده روز کامل است و برای کسی است که اهل او در کنار مسجد الحرام نیستند. از خدا پرهیز کنید و بدانید که خدا سختگیر است.
ماههای حج مشخص است، بنابراین کسی که در این ماهها حج را بر خود واجب کند، نباید در حج به گناه، فساد یا جدال بپردازد و هر نیکی که انجام دهید، خدا آن را میداند. توشهتان را بردارید چرا که بهترین توشه تقوی است و از من بترسید ای صاحبان عقل.
بر شما گناهی نیست که از فضل پروردگارتان جستجو کنید و وقتی از عرفات خارج شدید، خدا را در مشعر الحرام یاد کنید و او را به یاد بیاورید به گونهای که شما را هدایت کرده و اگر قبلاً گمراه بودید. سپس از جایی که مردم خارج میشوند، خارج شوید و از خدا آمرزش بخواهید که خدا بخشنده و مهربان است.
وقتی مناسک خود را به پایان رساندید، خدا را به یاد بیاورید، همانطور که پدرانتان را یاد میکردید یا با یاد خدا، بیشتر به یاد او باشید. برخی از مردم میگویند: "پروردگارا! به ما در دنیا عطا کن" و هیچ سهمی برای او در آخرت نخواهد بود. و برخی دیگر میگویند: "پروردگارا! به ما در دنیا نیکی عطا کن و در آخرت نیز نیکی و ما را از عذاب آتش حفظ کن."
برای این افراد، سهمی از آنچه که به دست میآورند وجود دارد و خدا سریع در حسابرسی است. خدا را در روزهای معدود یاد کنید. هرکسی در دو روز بشتابد، بر او گناهی نیست و اگر تأخیر کند، بر او نیز گناهی نیست، به شرطی که از تقوا پیروی کند. از خدا پرهیز کنید و بدانید که به سوی او محشور خواهید شد.
و تمام کنید حج و عمره را برای خدا پس اگر بازداشته شوید شما پس آنچه میسر شود از هدیه و قربانی و نه تراشید سرهاتان را تا آنکه برسد قربانی بجایش پس کسی که باشد از شما بیمار یا او را آزاری است از سرش پس فدیه دهد از روزه یا صدقه یا قربانی کردن پس چون ایمن شدید پس بدرستی که تمتع گذارد بعمره بسوی حج پس آنچه میسر شود از قربانی پس هر که نیافت نیافت پس روزه سه روز درحج و هفت روز هنگامی که بازگشتید اینست ده روز تمام این از برای کسی که نبوده باشد اهلش حاضر در مسجد الحرام و بپرهیزید خدا را و بدانید که خدا سخت عقوبتست (۱۹۶) حج ماههای معلومست پس هر که واجب کرد در آن حج را پس نیست جماع و نه کارهای بد و نه جنگ در حج و هر چه میکنید از نیکی میداند آن را خدا و توشه گیرید پس بدرستی که بهتر توشه پرهیزکاریست و بپرهیزید مرا ای صاحبان عقلها (۱۹۷) نیست بر شما گناهی اینکه بجوئید زیادتی را از پروردگارتان پس چون برگشتید از عرفات پس یاد کنید خدا را نزد مشعر الحرام و یاد کنید او را هم چنان که راهنمود شما را و اگر چه بودید از پیش از این هر آینه از گمراهان (۱۹۸) پس بازگردید از آنجا که برگشتید مردمان و طلب آمرزش کنید خدا را بدرستی که خدا آمرزندۀ مهربانست (۱۹۹) پس چون گذاردید مناسک حجتان را پس یاد کنید خدا را مانند یاد کردن شما پدران خود را یا سختتر یاد کردنی را پس از مردمان هر که میگوید پروردگار ما بده ما را در دنیا و نیست مر او را در آخرت از هیچ بهرهای (۲۰۰) و از ایشان آنکه میگوید پروردگار ما بده ما را در دنیا نیکی و در آخرت نیکویی و نگاهدار ما را از عذاب آتش (۲۰۱) آنها مر ایشان را بهرهایست از آنچه کسب کردند و خداوند زود حساب است (۲۰۲) و یاد کنید خدا را در روزهای شمرده شده پس هر که شتاب کند در دو روز پس نیست گناهی بر او و کسی که واپس ماند پس نیست گناهی بر او برای آنکه پرهیز کرد و بپرهیزید از خدا و بدانید که شما بسوی او حشر کرده میشوید (۲۰۳)
هوش مصنوعی: حج و عمره را برای خدا به اتمام برسانید. اگر به دلایلی نتوانستید، از آنچه ممکن است قربانی و هدیه دهید، بهره ببرید و تا زمانی که قربانی را به محلش نرسانید، موهایتان را نزنید. اگر کسی از شما بیمار است یا آسیبی دارد، میتواند از روزه، صدقه یا قربانی به عنوان فدیه استفاده کند. وقتی ایمن شدید، میتوانید از عمره به حج بروید و هر آنچه ممکن است از قربانی انجام دهید. اگر نتوانستید قربانی کنید، میتوانید سه روز در حج و هفت روز بعد از بازگشت روزه بگیرید که در مجموع ده روز میشود. این امر شامل کسانی است که در مسجد الحرام حضور ندارند. از خدا بترسید، زیرا او مجازات سختی دارد.
حج در ماههای مشخصی است و هر کس بر خود واجب کند، در این مدت نباید با همسر خود رابطه جنسی داشته باشد، کارهای بد کند یا جنگی به راه اندازد. خدا به آنچه انجام میدهید آگاه است و باید توشهای تهیه کنید که بهترین توشه، پرهیزکاری است. بر شما گناهی نیست اگر در جستجوی برکت از پروردگارتان باشید. بعد از بازگشت از عرفات، خدا را در مشعر الحرام یاد کنید و او را به یاد آورید همانطور که شما را راهنمایی کرده است. اگر قبلاً از گمراهان بودهاید، برگردید و از خدا آمرزش بخواهید؛ او آمرزنده و مهربان است.
زمانی که مناسک حج را انجام دادید، خدا را به یاد آورید مثل یاد کردن از پدرانتان یا حتی بیشتر. از میان مردم، برخی میگویند: «پروردگار ما! به ما در دنیا بده و در آخرت بهرهای نداشته باشیم.» و برخی دیگر میگویند: «پروردگار ما! به ما در دنیا نیکی و در آخرت نیکویی بده و ما را از عذاب آتش نگهدار.» اینان به آنچه به دست آوردهاند، بهرهمند خواهند شد و خدا به سرعت حساب میرسد. خدا را در روزهای مشخص یاد کنید. اگر کسی در دو روز اول شتاب کند، بر او گناهی نیست و اگر کسی تأخیر کند، گناهی نداره. از خدا بترسید و بدانید که به سوی او برخواهید گشت.
« در بیان حج و عمره »
هوش مصنوعی: در مورد مناسک حج و عمره توضیحاتی ارائه میشود. حج، یکی از ارکان اسلام است که هر مسلمان بالغ و صالح باید حداقل یک بار در عمر خود آن را انجام دهد، در حالی که عمره سفر مستحبی به شهر مکه است که میتواند در هر زمانی از سال باشد. در این سفر، مراسم خاصی مانند طواف دور کعبه و سجده در مقام ابراهیم انجام میشود. هر یک از این مناسک دارای آداب و احکام ویژهای هستند که باید رعایت شوند.
حج و عمره فرض آمد بر عباد
حق بیان آن کند بعد از جهاد
هوش مصنوعی: گزینههای حج و عمره به عنوان واجبات دینی برای بندگان خدا در نظر گرفته شده است، و این موضوع پس از انجام جهاد مطرح میشود.
کرد باید این دو را الله تمام
از فرایض وز سنن در هر مقام
هوش مصنوعی: انجام این دو کار ضروری است که خداوند تمام آن را در هر موقعیت از واجبات و سنتها مقرر کرده است.
حج بود ارکان افعالش یقین
نیّت و احرام نزد اهل دین
هوش مصنوعی: حج از نظر مسلمانان برای انجام دادن کارهایی خاص و ارکان مشخصی است، اما اصل و اساس آن نیت و شروع با احرام است که از دیدگاه اهل دین اهمیت زیادی دارد.
پس وقوف اندر مقامین و طواف
در صفا و مروه سعی از قلب صاف
هوش مصنوعی: پس آگاهی بر درجات و مقامهای معنوی و گرد آمدن در صفا و مروه، تلاش و کوشش باید از دل پاک و خالص باشد.
وآنچه از ارکان نباشد در نیت
رکعتین است و نساء و تلبیت
هوش مصنوعی: هر چیزی که جزء عناصر اصلی نباشد، در نیت دو رکعت نماز، نماز جمعه و تلبیه برای حج قرار دارد.
هست هم ارکان عمره بی خلاف
نیّت و احرام و هم سعی و طواف
هوش مصنوعی: عمره شامل چند رکن اصلی است که باید بدون هیچ تردید و با نیت خالص انجام شوند، مانند احرام، سعی و طواف.
پس اگر ممنوع گردید از عدو
یا مریض ، آن راست قربانی نکو
هوش مصنوعی: اگر از دشمن یا بیماری دور بمانیم، پس قربانی نیکویی است.
گر میسّر باشد آن هم بر شما
ور نه باشد صوم کافی از هدی
هوش مصنوعی: اگر برای شما میسر باشد، میتوانید آن را انجام دهید، وگرنه، روزهداری به عنوان همدلی کافی است.
سر بنتراشید در ناموقعش
جز که قربانی شود در موضعش
هوش مصنوعی: اگر سرش را در زمان نامناسب بتراشد، جز آنکه قربانی شود و در جایگاهش دچار مشکل گردد، نتیجهای ندارد.
موضع قربانی از احرام حج
شد منی وز عمره مکه بی حرج
هوش مصنوعی: قربانی در جایی که احرام حج به سر میبرند انجام میشود و از عمره در مکه بدون هیچ مانعی میتوان بهرهبرداری کرد.
باشد ار کس را مرض ور رنج سر
چون شپش یا زین روش رنج دگر
هوش مصنوعی: اگر کسی دچار بیماری یا درد باشد، مانند رنجی که شپش به او میدهد، ممکن است از روشهای دیگری نیز درد بکشد.
پس شود محتاج سوی حلق مو
از سه فدیه آورد برجا یک او
هوش مصنوعی: آدمی که نیازمند شده، برای جلب نظر مورد حمایت قرار میگیرد و از او خواسته میشود که به خاطر یک نفر خاص، فدای چیزی شود.
صدقه و قربانی و صوم است آن
صوم سه یا هفت یا ده روز دان
هوش مصنوعی: برای به دست آوردن رحمت و نزدیکی به خداوند، اعمالی مثل صدقه، قربانی و روزه واجب است که روزه ممکن است سه، هفت یا ده روز باشد.
صدقه بر شش تن کند بارت سبک
شاة باشد گر بجای آری نُسک
هوش مصنوعی: اگر به شش نفر صدقه بدهی، بار تو سبکتر میشود. مانند گوسفند، اگر به جای آن، به کار نیندازی.
پس شوید ایمن چو از خوف و مرض
وز موانع چاره نبود از عوض
هوش مصنوعی: پس در زمانی که از ترس و بیماری ایمنی پیدا کردید و چارهای جز تغییر شرایط نداشتید، احساس راحتی کنید.
چون به عمره کس تمتع کرد نیک
سوی حج تقصیر را هدیه است لیک
هوش مصنوعی: وقتی کسی از عمره بهرهمند شود، با نیکوکاری باید به حج تقصیر پاداش دهد.
گر میسّر باشد آن از بهر کس
ور میسّر نیست صوم از هدیه بس
هوش مصنوعی: اگر کاری به نفع کسی میسر باشد، انجام میشود؛ اگر نمیسر باشد، روزه رمضان با هدیه هم قضاوت نمیشود.
وآن سه روز و هفت یا ده شد به حج
چونکه رجعت کرد تا نبود حرج
هوش مصنوعی: سه روز و هفت یا ده روز به سفر حج رفت و وقتی برگشت، دیگر هیچ مشکلی وجود نداشت.
وین بود آن را که نبود در مقام
اهل مکه و حاضر بیت الحرام
هوش مصنوعی: این شخص در مقام و جایگاه اهل مکه و کسانی که در کنار خانه کعبه هستند، نیست.
رجعت از حج است بر شهر و بلد
وز منی و بر مکه هم دارد سند
هوش مصنوعی: بازگشت از حج به شهر و دیار است و از سرزمین منی و مکه نیز نشانهای دارد.
از تمتع گویمت وصف و صفت
کوست واجب نزد اهل معرفت
هوش مصنوعی: در خصوص لذتها و خوشیها میخواهم بگویم که چه کسی واجب است و باید در نزد اهل معرفت به آن توجه شود.
آن تمتع که به عمره سوی حج
باشد آن از یاری رب الفرج
هوش مصنوعی: لذت و بهرهمندی که از انجام عمره و رفتن به حج به دست میآید، از کمک و یاری خداوند سرچشمه میگیرد.
بندد احرام اول از میقات تام
وآن بود معلوم نزد خاص و عام
هوش مصنوعی: احرام اولیه، که در نقطه ورود مشخص میشود، برای همگان به وضوح قابل درک است.
پس شود در مکه داخل بی قصور
در طواف خانه پس یابد حضور
هوش مصنوعی: در مکه، بدون خطا وارد عمل میشود و در گردش دور خانه خدا، به حالتی از حضور و تمرکز دست مییابد.
در صفا و مروه پس او یک دله
مینماید سعی و پوید مرحله
هوش مصنوعی: در صفا و مروه، فرد باید با دلی یکپارچه و خالص تلاش کند و مراحل را پشت سر بگذارد.
پس کند تقصیر و گردد او محل
آید از احرام بیرون پاک دل
هوش مصنوعی: پس از ارتکاب گناه، شخص پشیمان میشود و به مقام بالاتری دست مییابد و با دل پاک، از حالتی که در آن بود خارج میشود.
پس ببندد باز از بیت الحرام
بهر حج احرام دیگر ز اهتمام
هوش مصنوعی: پس دوباره از خانهی کعبه با نیت انجام مراسم حج، لباس احرام به تن میکند تا نشاندهندهی توجه و اهتمام خود باشد.
پس رود از مکه بر عرفات و باز
سوی مشعر بازگردد با نیاز
هوش مصنوعی: پس از آنکه از مکه به عرفات حرکت میکند، دوباره به مشعر برمیگردد و در این سفر، با دل نیازمند و دعا به درگاه خداوند میپردازد.
پس کند اقدام بر اعمال حج
نیست حاجت بر بیان افعال حج
هوش مصنوعی: پس زمانی که فردی برای انجام مناسک حج اقدام میکند، نیازی به توضیح و بیان جزئیات اعمال آن ندارد.
شرح آن ضبط است یکجا در کتب
آگهند از جمله اهل قشر و لب
هوش مصنوعی: این جمله به این معنی است که توضیحات کامل دربارهی موضوع مورد نظر در کتابهای معتبر و شناخته شدهای نوشته شده است و افرادی که در این زمینه تخصص دارند از آن مطلع هستند.
پس بپرهیزید و دانید این حساب
که خدا را بس شدید آمد عِقاب
هوش مصنوعی: پس حتماً احتیاط کنید و بدانید که عذاب الهی بسیار سخت و شدید است.
شهرهای حج که معلوم است آن
پس در آنها هر که حج کرد از کسان
هوش مصنوعی: شهرهای حج مشخص هستند و هر کس که در آنجا حج به جا آورد، از افراد مشخصی خواهد بود.
حج در آن واجب شمرد از حسن حال
نه در آن «رفث» است و نه فسق و جدال
هوش مصنوعی: حج زمانی واجب میشود که انسان حال خوبی داشته باشد، در این حالت نه فساد و بیاحترامی وجود دارد و نه دعوا و جدل.
وآنچه در وی می کنند افعال نیک
جمله را داند خدای بی شریک
هوش مصنوعی: خداوند بیهمتا تمام کارهای نیک را میداند و آنچه در دلها انجام میشود.
توشه بردارید و نبود هیچ زاد
بهتر از تقوی اگر دارید یاد
هوش مصنوعی: توشه و مایه سفر آماده کنید و بدانید که هیچ چیزی بهتر از تقوا برای سفر آخرت نیست، اگر به یاد داشته باشید.
می بپرهیزید کاین ره روشن است
بر اولی الالباب پرهیز احسن است
هوش مصنوعی: از خودتان مراقبت کنید، زیرا این مسیر روشن و واضح است و برای صاحبان خرد بهترین کار احتیاط و پرهیز از اشتباهات است.
بر شما نبود گناهی در شمار
فضلی ار جویید از پرورگار
هوش مصنوعی: اگر از پروردگار بزرگی و فضلی طلب کنید، گناهی بر دوش شما نیست.
یعنی ار کس شد اجیر کس به حج
یا تجارت کرد دور است از حرج
هوش مصنوعی: اگر کسی برای انجام حج یا تجارت به خدمت دیگری درآید، نباید نگران و مضطرب باشد.
نیست جرمی بهر او زین اتّجار
بر شما فضلی است این از کردگار
هوش مصنوعی: هیچ گناهی برای او در این تجارت وجود ندارد و این فضیلت از جانب خداوند بر شماست.
پس چو بر گشتید از عرفات شاد
نزد مشعر از خدا آرید یاد
هوش مصنوعی: وقتی که از عرفات به سوی مشعر برمیگردید، با شادی یاد خدا را به همراه داشته باشید.
ذکر او باشد هدایتها که خواست
بر شما بنمود یعنی راه راست
هوش مصنوعی: یاد خداوند نشانههایی از هدایت است که او برای شما مشخص کرده، یعنی راه درست و راست را نشان میدهد.
پیش از این بودید یکجا بر ضلال
شکر نعمت پس کنید از ذوالجلال
هوش مصنوعی: قبل از این که در گمراهی باشید، نعمتهای خدا را شکرگزاری کنید.
پس از آن جایی که برگشتند ناس
بازگردید و نمایید اقتباس
هوش مصنوعی: پس از آن، جایی که مردم بازگشتند، دوباره به آنجا بروید و از آن بهره بگیرید.
یعنی از عرفات یا از مزدلف
لیک عرفات است حد مایقِف
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که مکان عرفات در مناسک حج جایگاه ویژهای دارد، حتی اگر از دیگر مکانها مثل مزدلفه صحبت شود. در واقع، عرفات جایی است که توقف یا وقوف اصلی در آن صورت میگیرد.
وز خدا خواهید آمرزش ز بیم
که شما را او غفور است و رحیم
هوش مصنوعی: از خدا طلب بخشش کنید به خاطر ترسی که دارید، زیرا او بخشنده و مهربان است.
پس مناسک را چو بگذارید نیک
یاد آرید از خدای بی شریک
هوش مصنوعی: پس از انجام مناسک، با احترام و یادآوری خوبی، به یاد خداوند یگانه باشید.
همچو از آباءتان آرید یاد
سختتر یا زآن به علم و اعتقاد
هوش مصنوعی: یادآوری مشکلات و سختیهایی که از پدران و اجداد خود به ارث بردهاید، به مراتب دشوارتر از آن است که با دانش و ایمان به دست آورید.
پس بود از مردمان نابخردی
که به جز دنیا نداند عایدی
هوش مصنوعی: در میان انسانها کسانی هستند که تنها به فکر دنیای مادی خود هستند و هیچ آگاهی از ارزشهای معنوی و دیگر جنبههای زندگی ندارند.
گوید از دنیا بده یا رب به ما
بهرة عقبی نخواهیم از خدا
هوش مصنوعی: میگوید: اگر تو از دنیا چیزی به ما بدهی، ای پروردگار، ما هیچگاه از تو خواستهای برای زندگی بعدیمان نخواهیم داشت.
هم بود ز ایشان که گوید دِه به من
بهرة دنیا و دین ای ذوالمنن
هوش مصنوعی: کسی از میان آنها هست که بگوید به من نعمتی بده، ای صاحب کرم، تا در دنیا و دین بهرهمند شوم.
دِه نکویی در جهان با دانشم
هم نگهدار از عذاب آتشم
هوش مصنوعی: در این دنیا به من کمک کن تا به خاطر دانش و علمم از عذاب آتش محفوظ بمانم.
هست ایشان را نصیب و هم ثواب
زآنچه نیکی را نمودند اکتساب
هوش مصنوعی: آنها به خاطر کارهای نیکویی که انجام دادهاند، پاداش و نصیب خوبی دارند.
حق بسی باشد سریع اندر حساب
زود یعنی میرسد روز ایاب
هوش مصنوعی: حقایق بسیار وجود دارد که در حسابرسی سریع و دقیق انجام میشود؛ به این معنا که روزی فرا خواهد رسید که باید به نتیجهٔ اعمال خود برسیم.
« در بیان ایام تشریق »
هوش مصنوعی: در روزهای تشریق، مسلمانان مراسم قربانی را برگزار میکنند و به یادآوری فداکاری حضرت ابراهیم (ع) میپردازند. این ایام معمولاً به یاد اوقات خاصی در تاریخ اسلامی و مناسک حج مرتبط است و در آن روزها، مسلمانان به دعا و عبادت میپردازند و همزمان از گوشت قربانیها نیز در بین نیازمندان توزیع میکنند.
یاد آرید از خدا در روز چند
کآن شمرده گشته نزد هوشمند
هوش مصنوعی: به یاد داشته باشید که در روزهایی خاص باید به یاد خدا باشید، زیرا این لحظات در نظر اهل خرد و دانش بسیار ارزشمند و مهم به شمار میروند.
وآن بود تشریق یعنی تا سه روز
در منی ماند به دی یا در تموز
هوش مصنوعی: تشریق به معنای این است که گوشت قربانی تا سه روز در مکان خاصی نگهداری شود، چه در فصل دی باشد و چه در فصل تابستان.
ور به رفتن در دوم گیرد شتاب
نیست جرمی بهر او اندر ذهاب
هوش مصنوعی: اگر کسی در حرکت و رفتن شتاب کند، این عمل او گناهی در بر ندارد.
ور کند تأخیر هم نبود گناه
بهر آن کو راست پرهیز از اِله
هوش مصنوعی: اگر تأخیری هم ایجاد شود، گناهی ندارد برای کسی که به درستی از مسائل مخرّب دوری کرده است.
پس بپرهیزید و دانید اینکه هست
حشرتان سوی وی از هشیار و مست
هوش مصنوعی: پس از آنچه گفته شد، خود را حفظ کنید و بدانید که آنچه برای شما اتفاق میافتد، به خاطر هوشیاری و آگاهی شماست و نه به خاطر بیتوجهی و مستی.
حج بود در نزد ما توحید ذات
عمره باشد نیز توحید صفات
هوش مصنوعی: حج برای ما یعنی حضور در یکپارچگی ذات خداوند و عمره هم به معنای تجلی صفات اوست.
وآن مقاماتی که هست اندر طریق
باشد اتمامش ز ادراک عمیق
هوش مصنوعی: مقاماتی که در مسیر وجود دارد، تنها با درک عمیق کامل میشود.
سیر فی الله و الی الله را تمام
می نماید در سلوک از هر مقام
هوش مصنوعی: سفر به سوی خدا و در راه خدا را با رسیدن به هر درجه و مقام کامل میکند.
باز دارد گر شما را نفس دون
زآن مقاصد، زآن مراتب، زآن شئون
هوش مصنوعی: اگر نفس پست شما را از دستیابی به اهداف بزرگ، مراحل بلند و موقعیتهای والا بازدارد، باید در نظر بگیرید که این نفس مانع شماست.
زود باید نفس را قربان نمود
کار مشکل را به خویش آسان نمود
هوش مصنوعی: باید سریعاً نفس و خواستههای خود را فدای کارهای سخت و دشوار کرد تا آن کارها را برای خود راحتتر کنیم.
در زمین کعبۀ دل کآن منی است
این تمنّا قلب را از ما بجاست
هوش مصنوعی: در دل هر فردی، کعبهای وجود دارد که نشاندهندهی عشق و ایمان اوست. این آرزو و طلب قلبی به ما مربوط نمیشود و بر عهدهی خود فرد است.
هست «ما استَیسر» اشارت در فنون
بر نفوس مختلف ز اعلی و دون
هوش مصنوعی: در این بیت به این نکته اشاره شده است که اصطلاح «ما استیسر» نشانهای است در زمینههای مختلف که بر ویژگیهای انسانها، چه از لحاظ بالا و چه از لحاظ پایین، دلالت دارد.
اندر استعداد و احوال و صفات
مختلف شد نفس ها در واردات
هوش مصنوعی: نفسها در زمینههای مختلف و ویژگیهای گوناگون تحت تأثیر تجربهها و موارد متفاوت قرار میگیرند.
همچو حیوان ضعیف و هم قوی
که نیند اندر تحمل مستوی
هوش مصنوعی: انسانها مانند حیوانات، هم ضعیف و هم قوی هستند و در تحمل شرایط سخت تواناییهای متفاوتی دارند.
بعضی از آنهاست حیوان ذلول
کوست سهل الانقیاد و بس حمول
هوش مصنوعی: برخی از آنها هستند که مانند حیوانی رام و مطیع هستند و به راحتی بار میبرند.
بعض دیگر صعب و عسر الانقیاد
خود بر آنها نیست در حمل اعتماد
هوش مصنوعی: برخی دیگر از افراد به سختی و زحمت تسلیم نمیشوند و بر روی دیگران نمیتوانند وابستگی اعتماد بگذارند.
همچنین بعضی ز اوصاف از نفوس
سهل باشد قلع و قمعش بی عبوس
هوش مصنوعی: برخی از ویژگیها و صفات روحی ممکن است به آسانی از بین بروند، بدون اینکه نیاز به برخورد سختگیرانه یا جدی باشد.
قمع بعضی از صفاتش مشکل است
اندر أحصِرْتُم از این دو داخل است
هوش مصنوعی: برخی از ویژگیهای او را نمیتوان به آسانی از هم تفکیک کرد، زیرا این دو ویژگی به هم مرتبط و در هم آمیختهاند.
بعضی از حجاج دائم محصرند
بعضی دیگر بر مناسک قادرند
هوش مصنوعی: برخی از حجاج به علت مشکلاتی نمیتوانند به انجام مناسک حج بپردازند و همیشه در حال محدودیت هستند، در حالی که برخی دیگر قادر به انجام تمام اعمال و مناسک حج هستند.
معنی «لَا تَحلِقُواْ» را گوش دار
موست آثار طبیعت هوش دار
هوش مصنوعی: موهایت را نچینید و به نشانههای زیبایی طبیعی توجه کنید.
زایل آن هرگز نگردد یا که سلب
نفس تا قربان نشد در ارض قلب
هوش مصنوعی: آنچه که از بین نمیرود یا از بین نرود، تنها زمانی ممکن است که جان انسانی فدای چیزی شود و این فداکاری تنها در قلب صورت میگیرد.
وآن مریض اعنی به دانش ناتوان
هم ضعیف از روی استعداد و جان
هوش مصنوعی: این شخص بیمار، به معنای نادانی و بیدانشی، به دلیل ضعف استعداد و روح، از توانایی کمتری برخوردار است.
قلب او از عارضات مستمر
کش بود اندر جبلّت مشتهر
هوش مصنوعی: دل او به خاطر مشکلات پیدرپی، گویی به کوهی از عادتها و ویژگیها تبدیل شده است.
هست ممنوع از سلوک و از شهود
هم ز دید و هم ز توحید وجود
هوش مصنوعی: سیر و سلوک و تجربههای روحانی و مشاهده حقیقتها، نزد او مجاز نیست، چرا که از هر دو جنبه، یعنی دیدن و یکتاپرستی، منع شده است.
وآن علایق وآن خیالات و هموم
هست رنج سر که گاه آرد هجوم
هوش مصنوعی: این احساسات و خیالپردازیها و دغدغهها از انواع زخمهایی هستند که گاهی به سراغ انسان میآیند و او را دچار درد و رنج میکنند.
پس بر او فدیه است از امساکها
تا به چشم نفس ریزد خاکها
هوش مصنوعی: پس به خاطر او باید جان داد، تا از فقر و تنگدستی به دور باشد و دلش به آرامش رسد.
چیست احرام آنکه در طی مقام
کرد لذت ها و شهوت ها حرام
هوش مصنوعی: کیفیت احرام چیست برای کسی که در مسیر عرفانی خود، هر لذت و خواسته نفسانی را حرام کرده است؟
چیست طوف کعبه نزد رهروان
هفت نوبت پیش جانان بذل جان
هوش مصنوعی: چرا کعبه برای مسافران مهم است؟ چون آنها حاضرند جان خود را در هفت نوبت برای معشوق خود فدای کنند.
یعنی اندر عشق او پیوستگی
از تعیّن های هستی رستگی
هوش مصنوعی: در عشق او، پیوستگی و انسجام به معنای رهایی از محدودیتهای وجودی است.
حال عاشق در حضور دوست چیست
بی خبر از بستگی و رستگی است
هوش مصنوعی: حال عاشق در کنار محبوب توصیفناپذیر است؛ او بیخبر از وابستگی و رهایی خود است.
رستم از کون و مکان یکبارگی
یافت دل از هفت و پنج آوار گی
هوش مصنوعی: رستم بهیکباره و به صورت ناگهانی از شرایط و موقعیت خود آگاه شد و در دلش برداشت عمیقی پیدا کرد که شامل همه تجربهها و سختیها بود.
یار آمد وقت نظم خانه نیست
جای حرف محرم و بیگانه نیست
هوش مصنوعی: دوست آمد و وقت برقراری نظم و آرامش است، در این لحظه جایی برای گفتگو و حرف زدن در مورد محارم و افراد غریبه وجود ندارد.
باش حاضر خدمت جانانه را
وقت دیگر کن طواف خانه را
هوش مصنوعی: حضور در کنار محبوب و خدمت به او را فراموش نکن، و طواف یا زیارت خانه خدا را به زمانی دیگر موکول کن.
خانه ها ویرانه گردد بارها
یار ماند بی نیاز از دارها
هوش مصنوعی: خانهها بارها خراب خواهند شد، اما معشوق همیشه بینیاز از داراییها و ثروتها باقی میماند.
همچنان کو بود و دیّاری نبود
در سپاسش نطق و گفتاری نبود
هوش مصنوعی: او همیشه در حالتی بود که هیچ جا اگرچه دیاری نبود، در پاسداشت او نه سخنی بود و نه صحبت.
نعت خود می گفت اندر ذات خویش
می نمود از ذات خویش اثبات خویش
هوش مصنوعی: او در مورد شایستگیهای خود سخن میگفت و به نوعی از وجود خودش و ویژگیهایش پردهبرداری میکرد.
همچنان در ذات خود باشد که بود
نیست هیچش مثل و یاری در وجود
هوش مصنوعی: او همیشه باید همانگونه باشد که هست، چرا که هیچ چیزی در وجودش شبیه و یاری ندارد.
ای خدایی کت به هستی یار نیست
جز تو اندر دار دل دیّار نیست
هوش مصنوعی: ای خدا، در وجود و هستی یاری جز تو نیست و در دل خانه، هیچ کس دیگری وجود ندارد.
چون نماند خانه و خانۀ خدای
تو بمانی فرد و واحد در سرای
هوش مصنوعی: وقتی دیگر همه جا خالی باشد و تنها خانه خدا باقی بماند، تو هم مانند آن خانه تنها و بیهمتا خواهی ماند.
خانۀ ویران ما را کن چنان
که در او غیر از تو ناید میهمان
هوش مصنوعی: خانه ویران ما را طوری بساز که هیچ کس به جز تو نتواند به آن پا بگذارد.
درخور آن رتبه کن این خانه را
ده حقیقت صورت افسانه را
هوش مصنوعی: برای آن مقام و مرتبه، این مکان را آماده کن؛ ده حقیقت به شکل داستانها و افسانهها وجود دارد.
خانۀ دل را تو پردازی ز غیر
که نداری عجز بر افعال خیر
هوش مصنوعی: خانه دل را به سلیقه خود زینت بخش، چراکه در کارهای نیک، ناتوانی نداری.
کار نیکو آن کند کو قادر است
عیب ما را ناظر است و ساتر است
هوش مصنوعی: انسان نیکوکار کسی است که توانایی انجام کارهای خوب را دارد و در عین حال، به عیوب و نقصهای دیگران توجه دارد، اما آنها را پنهان میکند.
عشق گوید ترک مغز و پوست کن
خانه را خالی ز غیر دوست کن
هوش مصنوعی: عشق میگوید که از ظاهر و لایههای ظاهری بگذر و خانه دل را از چیزهای غیر دوست خالی کن.
گویم این باشد به توفیق خدای
خواهد ار او کس نماند در سرای
هوش مصنوعی: میگویم اگر خدا بخواهد، دیگر هیچکس در این خانه نخواهد ماند.
گر جوی توفیق و عشق افزون کنی
ماسوای خود ز دل بیرون کنی
هوش مصنوعی: اگر بخواهی توفیق و عشق بیشتری به دست آوری، باید هر چیزی غیر از خودت را از دل بیرون کنی.
من نبودم، بودِ من از بودِ توست
هستی ام فرع وجود و جودِ توست
هوش مصنوعی: من خودم وجود ندارم، وجود من به خاطر وجود توست و هستی من وابسته به وجود و خوبی توست.
هست گشتم چون تو گفتی هست باش
هوشیاری نیست حدّت، مست باش
هوش مصنوعی: من به خاطر تو در مسیر وجود و هستی قرار گرفتم. به من گفتی که با آگاهی و هوشیاری باش، اما در واقع نباید خیلی جدی باشی. حال باید مثل یک انسان مست و شاداب زندگی کنم.
مست بیرون کردی از میخانه ام
همچنین سرگرم آن پیمانه ام
هوش مصنوعی: شراب مرا از میخانه بیرون کرد و من همچنان در حال لذت بردن از آن پیمانه هستم.
من نگویم جام دیگر شایدم
لایق ار دانی فرستی زایدم
هوش مصنوعی: من نمیگویم که جام دیگری داشته باشم، شاید اگر لایق باشی، از تو فرزندی زاده باشم.
این فزون جویی هم اندر ما ز توست
عفو کن گر بی خودی افزوده جست
هوش مصنوعی: این تمایل به زیادهخواهی در ما به خاطر توست. اگر بیدلیل خواستهای اضافی به وجود آوردهام، ببخشید.
عاشق ار جوید فزون می شایدش
این فضولی لازم عشق آیدش
هوش مصنوعی: اگر عاشق واقعی باشد، باید توجه کند که در عشق، گاهی مداخلات و کنجکاویهای اضافی نیاز است.
خاک آدم حق به عشق خود سرشت
لاجرم این فضل بودش سرنوشت
هوش مصنوعی: خاکی که انسان از آن ساخته شده، به واسطه عشق الهی شکل گرفته است و از همین رو، این حقیقت سرنوشت او محسوب میشود.
گر فضو ل آمد ز فضل عشق بود
زآن فزون جوییش حق صد در گشود
هوش مصنوعی: اگر کسی فضیلت و خوبی از خود نشان دهد، این به خاطر محبت و عشق اوست، و به همین دلیل است که حق بر او درهای فراوانی را میگشاید.
پس فضولی گر نمایم در طلب
لازمۀ عشق است نی ترک ادب
هوش مصنوعی: اگر بخواهم در نیل به عشق جستجو کنم، این کار نشانهای از عشق است و نه بیادبی.