برگردان به زبان ساده
یٰا أَیُّهَا اَلَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ اَلصِّیٰامُ کَمٰا کُتِبَ عَلَی اَلَّذِینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ (۱۸۳) أَیّٰاماً مَعْدُودٰاتٍ فَمَنْ کٰانَ مِنْکُمْ مَرِیضاً أَوْ عَلیٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَیّٰامٍ أُخَرَ وَ عَلَی اَلَّذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَةٌ طَعٰامُ مِسْکِینٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَیْراً فَهُوَ خَیْرٌ لَهُ وَ أَنْ تَصُومُوا خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ تَعْلَمُونَ (۱۸۴) شَهْرُ رَمَضٰانَ اَلَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ اَلْقُرْآنُ هُدیً لِلنّٰاسِ وَ بَیِّنٰاتٍ مِنَ اَلْهُدیٰ وَ اَلْفُرْقٰانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْکُمُ اَلشَّهْرَ فَلْیَصُمْهُ وَ مَنْ کٰانَ مَرِیضاً أَوْ عَلیٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَیّٰامٍ أُخَرَ یُرِیدُ اَللّٰهُ بِکُمُ اَلْیُسْرَ وَ لاٰ یُرِیدُ بِکُمُ اَلْعُسْرَ وَ لِتُکْمِلُوا اَلْعِدَّةَ وَ لِتُکَبِّرُوا اَللّٰهَ عَلیٰ مٰا هَدٰاکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ (۱۸۵) وَ إِذٰا سَأَلَکَ عِبٰادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ اَلدّٰاعِ إِذٰا دَعٰانِ فَلْیَسْتَجِیبُوا لِی وَ لْیُؤْمِنُوا بِی لَعَلَّهُمْ یَرْشُدُونَ (۱۸۶) أُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَةَ اَلصِّیٰامِ اَلرَّفَثُ إِلیٰ نِسٰائِکُمْ هُنَّ لِبٰاسٌ لَکُمْ وَ أَنْتُمْ لِبٰاسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اَللّٰهُ أَنَّکُمْ کُنْتُمْ تَخْتٰانُونَ أَنْفُسَکُمْ فَتٰابَ عَلَیْکُمْ وَ عَفٰا عَنْکُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَ اِبْتَغُوا مٰا کَتَبَ اَللّٰهُ لَکُمْ وَ کُلُوا وَ اِشْرَبُوا حَتّٰی یَتَبَیَّنَ لَکُمُ اَلْخَیْطُ اَلْأَبْیَضُ مِنَ اَلْخَیْطِ اَلْأَسْوَدِ مِنَ اَلْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا اَلصِّیٰامَ إِلَی اَللَّیْلِ وَ لاٰ تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عٰاکِفُونَ فِی اَلْمَسٰاجِدِ تِلْکَ حُدُودُ اَللّٰهِ فَلاٰ تَقْرَبُوهٰا کَذٰلِکَ یُبَیِّنُ اَللّٰهُ آیٰاتِهِ لِلنّٰاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَّقُونَ (۱۸۷)
هوش مصنوعی: ای کسانی که ایمان آوردهاید! روزه بر شما واجب شده است، همانطور که بر امم قبلی واجب بود، تا شاید پرهیزگار شوید. این روزها شمارش شده است. پس هر کس از شما بیمار باشد یا در سفر، باید روزهای دیگری را بجای آن روزها بگیرد. و بر کسانی که توانایی روزه گرفتن را دارند، فدیهای است که باید غذایی به مسکین بدهند. هر کس که به اختیار خود نیکی کند، برای او بهتر است و اگر روزه بگیرید برای شما بهتر است، اگر چنین میدانید. ماه رمضان، ماهی است که قرآن در آن نازل شده است؛ هدایتی برای مردم و نشانههایی از هدایت و فرقان. پس هر کس از شما در این ماه حاضر باشد، باید روزه بگیرد و اگر بیمار یا در سفر باشد، باید روزهای دیگری قضای آن را بجا آورد. خداوند برای شما آسانی میخواهد و سختی نمیخواهد. و باید شمارش روزها را کامل کنید و خدا را به خاطر هدایتش بزرگ بشمارید، باشد که شکرگزار باشید.
و اگر بندگان من از تو درباره من بپرسند، بگو که من نزدیکم و دعای دعا کننده را برآورده میسازم، پس بر من اجابت کنید و به من ایمان بیاورید تا راه یابید.
در شبهای روزه، بر شما حلال است که با همسرانتان تماس داشته باشید. آنان پوششی برای شما هستند و شما پوششی برای آنان هستید. خداوند میداند که شما به خود خیانت میکردید، اما بر شما توبه فرمود و از شما درگذشت. اکنون با همسران خود تماس بگیرید و آنچه خداوند برای شما مقرر کرده است جستجو کنید و بخورید و بنوشید تا رشته سفید از رشته سیاه در صبحگاه برای شما روشن شود. سپس روزه را تا شب کامل کنید و در حالی که در مساجد اعتکاف کردهاید، با همسران خود تماس نگیرید. اینها حدود خداوند است، پس به آن نزدیک نشوید. اینگونه خداوند آیات خود را برای مردم روشن میسازد، باشد که پرهیزگار شوند.
ای آنان که گرویدید نوشته شد بر شما روزه چنان که نوشته شد بر آنان که از پیش شما بودند تا شاید بپرهیزید (۱۸۳) روزهای شمرده شده پس کسی که بوده باشد از شما بیمار یا بر سفر پس مدت شمرده شد از روزهای دیگر و بر آن کسانی که طاقت دارند آن را فدا دهند طعام بیچارهای را پس هر که رغبت کرد نیکی را پس آن بهتر است مر او را و اگر روزه بگیرید بهتر است مر شما را اگر باشید که بدانید (۱۸۴) ماه رمضان آنکه فرو فرستاده شد در آن قرآن بهدایت برای مردمان و بینهها از هدایت و فرقان پس هر که حاضر است از شما این ماه را پس باید روزه بگیرد آن را و آنکه باشد بیمار یا بر سفری پس شمرده شد از روزهای دیگر میخواهد خدا بشما آسانی را و نمیخواهد بشما دشواری را و از برای آنکه تمام کنید شماره را و تا ببزرگی یاد کنید خدا را بر آنچه راه نمود شما را و تا شاید شما شکر کنید (۱۸۵) و چون پرسندت بندگان من از من پس بدرستی که من زودپذیرندهام خواندن خواننده را چون خواند مرا پس بپذیر مرا و باید ایمان آورید بمن تا شاید شما بفلاح رسید (۱۸۶) حلال شد برای شب روزه جماع با زنانتان آنهااند لباس برای شما و شما لباسید ایشان را دانسته خدا که شما بودید که خیانت کردید خودتان را پس پذیرفت بر شما و درگذشت از شما پس اکنون مباشرت کنید ایشان را و بجوئید آنچه نوشته خدا برای شما و بخورید و بیاشامید تا آنکه پدید آید برای شما رشته سفید از رشته سیاه از صبح پس تمام کنید روزه را تا شب و مباشرت مکنید ایشان را و شمائید معتکفان در مسجدها اینست حدهای خدا پس نزدیک مشوید آن را همچنین هویدا میکند خدا آیتهایش را برای مردمان تا شاید ایشان بپرهیزند (۱۸۷)
هوش مصنوعی: ای کسانی که ایمان آوردهاید، روزه بر شما واجب شده است همانطور که بر کسانی که قبلاً بودند واجب شده بود تا شاید پرهیزکار شوید. روزهای معینی برای روزهداری تعیین شده است؛ بنابراین، اگر کسی بیمار باشد یا در سفر باشد، میتواند روزهای دیگر را به جای آن بگیرد. و برای کسانی که توانایی روزهداری ندارند، میتوانند فدای طعامی کنند. اما اگر کسی بخواهد نیکی کند، این برای او بهتر است و اگر روزه بگیرد، این برای او بهتر خواهد بود اگر بدانید.
ماه رمضان زمانی است که قرآن نازل شده و به عنوان راهنمایی برای مردم و نشانههایی از هدایت و تفاوت حق و باطل است. پس کسی که در این ماه حاضر باشد، باید روزه بگیرد. و اگر کسی بیمار باشد یا در سفر، میتواند روزهای دیگر را در جبران بیند. خدا برای شما آسانی میخواهد و نه دشواری، و این به خاطر این است که شمارش روزها کامل شود و شما خدا را به یاد آورید و شکرگزار باشید.
و وقتی بندگان من از من بپرسند، بدانید که من به دعا و درخواستهای آنان پاسخ میدهم. بنابراین باید به من ایمان بیاورید تا به رستگاری برسید.
جماع با همسرانتان در شبهای روزهداری برای شما حلال شده و آنها پوششی برای شما و شما پوششی برای آنها هستید. خدا میداند که شما به خود آسیب میزنید، اما او شما را بخشید و بر شما مهربانی کرد. پس اکنون با آنها معاشرت کنید و آنچه خدا برای شما مقرر کرده جستجو کنید و بخورید و بیاشامید تا سپیدای صبح به شما نمایان شود. سپس روزه را تا شب کامل کنید و با همسرانتان معاشرت نکنید، در حالی که شما معتکف در مساجد هستید. اینها حدود خداست، پس به نزدیک شدن به آنها نپردازید. خدا آیاتش را برای مردم آشکار میکند تا شاید پرهیزکار شوند.
« در بیان صوم »
هوش مصنوعی: در مورد روزه، میتوان گفت که روزه گزار باید در طول روز از خوردن و آشامیدن و همچنین از انجام برخی رفتارهای خاص خودداری کند. این عمل به منظور پرهیز از نیازهای جسمی و تمرکز بر جنبههای روحانی و معنوی زندگی انجام میشود. روزه علاوه بر تأثیرات روحانی، میتواند به سلامت جسمی فرد نیز کمک کند. به طور کلی، روزه یک فرصت برای تفکر و خودسازی است که افراد را به سمت تقویت اراده و انضباط شخصی سوق میدهد.
ای گروه مؤمنان اندر مقام
بر شما بنوشته شد حکم صیام
هوش مصنوعی: ای مؤمنان، برای شما در مقام والای خود حکم روزهداری تعیین شده است.
همچنان که شد نوشته پیش از این
روزه بر هر امتی از اهل دین
هوش مصنوعی: همانطور که روزه بر هر قوم و پیرو دینی واجب شده است.
مر شود آن موجب پرهیزتان
از هوای نفس جهل آمیزتان
هوش مصنوعی: آن چیزی که باعث میشود از خواستههای نفس و نادرستیهای شما پرهیز کنید، از بین خواهد رفت.
روزهایی که به جز معدود نیست
صوم واجب جز در آن محمود نیست
هوش مصنوعی: در روزهایی که تعدادشان بسیار کم است، روزههای واجب محبوب و پسندیده نیستند.
پس مریض است ار کسی ور در سفر
هست صوم او در ایّام دگر
هوش مصنوعی: اگر کسی مریض باشد یا در سفر باشد، میتواند روزهاش را در روزهای دیگر نگهدارد.
وآن کسانی را که باشد طاقتی
چاره نبود از قبول فدیتی
هوش مصنوعی: کسانی که توانایی تحمل ندارند، هیچ چارهای جز پذیرفتن فداکاری ندارند.
فدیه مسکین را بده یعنی طعام
کآن بود نائب مناب اندر صیام
هوش مصنوعی: به مسکین کمک کن و غذایی به او بده، زیرا این کار از سوی من در روزه گرفتن است.
هر که بر نیکی کند رغبت یقین
بهر او بهتر بود در راه دین
هوش مصنوعی: هر کس که به کارهای نیک تمایل داشته باشد، به طور قطع برای او در مسیر دین بهتر خواهد بود.
مر مساکین را دهد نان و طعام
بهر افطاری که کرد اندر صیام
هوش مصنوعی: او به مسکینان نان و غذا میدهد تا در ماه رمضان برای افطار استفاده کنند.
روزه ور گیرد ز اطعام افضل است
گر بدانید ارچه اطعام اسهل است
هوش مصنوعی: اگر بدانید که روزه گرفتن بهدلیل دوری از اطعام (غذا خوردن) بهتر است، هرچند اطعام کردن آسانتر باشد.
شهر رمضانست کاندر وی نزول
یافت قرآن بهر اکمال عقول
هوش مصنوعی: ماه رمضان زمانی است که قرآن در آن نازل شده و هدف از آن تکمیل عقلها و فهم انسانهاست.
این کمال آمد هدایت بهر ناس
تا شناسی شاه معنی زین لباس
هوش مصنوعی: این نشانه کمال و راهنمایی است برای مردم تا بتوانند حقیقت و معنای عمیق را در پس ظاهر و شکلهای گوناگون بشناسند.
بیّنات است و هدی در ملک فرق
تافت فرقان همچو نور جان ز شرق
هوش مصنوعی: این دنیا پر از نشانههای روشن و هدایت است، که همچون نور جان از شرق تابیده و در زندگی ما راه را مشخص میکند.
پس هر آن شد حاضر این ماه از شما
روزه باید گیرد از وجه رضا
هوش مصنوعی: زمانی که این ماه در حضور شما قرار گرفت، باید از روی رضایت روزه بگیرید.
ور مریض است و مسافر شد معاف
تا در ایّام دگر دور از خلاف
هوش مصنوعی: اگر کسی بیمار باشد و در سفر، از گناه معاف است تا زمانی که در روزهای دیگر، دور از اشتباهات باشد.
بر شما حق خواست در هر کار یسر
می نخواهد تا فتد مردی به عسر
هوش مصنوعی: برای هر کاری که به آسانی انجام شود، حق و مسئولیتی بر دوش شما نخواهد بود؛ اما اگر کاری به سختی و دشواری انجام شود، ممکن است به شما نسبت داده شود.
تا مگر تکمیل این مدت کنید
یاد معبود بزرگ آیت کنید
هوش مصنوعی: برای اینکه بتوانید این زمان را به پایان برسانید، به یاد خداوند بزرگ باشید.
هم به جرم خویش مستغفر شوید
بر هدایتهای او شاکر شوید
هوش مصنوعی: همه شما به خاطر خطاهایتان عذرخواهی کنید و به خاطر نعمتهای راهنماییاش شکرگزار باشید.
چون تو را پرسند از من ای حبیب
بس عبادم را قریبم هم مجیب
هوش مصنوعی: وقتی از تو درباره من سوال میکنند ای دوست، بدان که من در کنار بندگانم هستم و به آنها پاسخ میدهم.
خواند آن خواننده چون در دعوتم
پس اجابت میکنند از طاعتم
هوش مصنوعی: آن خواننده وقتی میخواند، چون به دعوتم پاسخ میدهند، از اطاعت من بیخبر هستم.
باید ایمان آورند ایشان به من
بر صلاح آیند شاید بی سخن
هوش مصنوعی: آنها باید به من ایمان بیاورند تا به راه درست هدایت شوند، شاید بدون اینکه نیازی به حرف زدن باشد.
در شبانِ روزه نزد اعتدال
رفت با نسوانتان باشد حلال
هوش مصنوعی: در روزهای کوتاه و شبهای بلند، وقتی هوا معتدل است، میتوانید با همسرانتان در کنار هم باشید و این کار برایتان مجاز است.
بر شما ایشان لباسند و اساس
هم شما هستید ایشان را لباس
هوش مصنوعی: شما به گونهای هستید که برای آنها نقش و ظاهر فراهم میکنید و در عین حال خودتان هم جزء همان هستید که به آنها شکل و هویت میدهد.
حق همی دانست باشند این رمه
بر نفوس خویشتن خائن همه
هوش مصنوعی: خداوند میدانست که این گروه (رمه) به نفسهای خود خیانت میکنند.
یعنی آن شبهای صوم اندر نهفت
بی ز فرمان با زنان گشتند جفت
هوش مصنوعی: یعنی در آن شبهای بدون روزه، به طور پنهانی و بدون فرمان، مردان و زنان به هم پیوستند.
نسخ کرد آن حکم پس رب الفرج
تا نباشد بر شما عسر و حرج
هوش مصنوعی: خداوند آن فرمان را باطل کرد تا برای شما دشواری و مشکلاتی پیش نیاید.
توبه پذرفت از شما و کرد عفو
نک حلال است آنچه عصیان بود و سهو
هوش مصنوعی: اگر شما توبه کنید، خداوند از شما میپذیرد و بخشش میکند. بنابراین، آنچه را که در گذشته ناپسند یا خطا بوده، حالا حلال و بخشوده است.
هم بجویید آنچه از وجه سداد
شد نوشته فرض یعنی بر عباد
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که هر چیزی که از صفات نیکوی الهی ناشی میشود، در واقع بر اساس عبادت و تقدس برای بندگان نوشته شده است. به عبارت دیگر، آنچه در راستای درستی و دیانت قرار دارد، در زندگی و اعمال بندگان مشاهده میشود.
هم خورید و هم بیاشامید شاد
تا بیاض آید هویدا از سواد
هوش مصنوعی: با هم غذا بخورید و بنوشید و شاد باشید تا روشنی و زندگی به وضوح از تاریکی نمایان شود.
وآن طلوع فجر و صبح صادق است
روزه تا شب مر شما را لایق است
هوش مصنوعی: این بیت اشاره به روشن شدن صبح و آغاز روز دارد، و میگوید که روزه گرفتن از صبح تا شب برای شما مناسب و شایسته است.
در مساجد جمله سازید اعتکاف
دور گردید از نکاح و از خلاف
هوش مصنوعی: در مساجد به اعتکاف بپردازید و از ازدواج و جدل و اختلاف دوری کنید.
آن حدود حق بود اندر نمود
نیست حد کس تجاوز زآن حدود
هوش مصنوعی: حدود الهی در عالم نمایان است و هیچکس نمیتواند از آن حدود فراتر برود.
حق بیان اینسان کند آیات خویش
تا بپرهیزند اهل دین و کیش
هوش مصنوعی: خداوند آیات خود را به گونهای بیان میکند تا مردم دین و آیین خود را از خطرات و اشتباهات دور نگهدارند.
بود این تفسیر نزد اهل هوش
نک پی تأویل آیت دار گوش
هوش مصنوعی: این جمله میگوید که این تفسیر در نزد افراد باهوش وجود دارد و به همین خاطر باید به دقت به پیام آن توجه کرد.
هست شهر صوم وقت احتراق
نفس را بر نور حق بالاتفاق
هوش مصنوعی: در این شهر زمانی که نفس دچار آتش و شعله میشود، به طور طبیعی و بدون هیچ تردیدی به نور حق نزدیک میشود.
چیست قرآن علم اجمالی که آن
گشت بالعقل او مسمی در بیان
هوش مصنوعی: قرآن به عنوان یک دانش کلی مطرح است که با عقل انسان مفهوم آن تعیین میشود و در بیان به وضوح نمایان میشود.
عقل یعنی عقل قرآنی به اصل
کوست موصل بر مقام جمع وصل
هوش مصنوعی: عقل به معنای عقل الهی و قرآنی است که به حقیقت و مرکز جمعیت و وحدت متصل است. این نوع عقل انسان را به مقامهای عالی و متعالی رسانده و به او کمک میکند تا به اصول حقیقت دست یابد.
هادی مردم به سوی وحدت است
به اعتبار جمع و اینش نسبت است
هوش مصنوعی: رهنما و راهنمای مردم به سمت اتحاد و یکپارچگی است، زیرا به جمع و ارتباط میان آنها اشاره دارد.
علم تفصیلی است بی شک بیّنات
عقل فرقانیش خوانیم از جهات
هوش مصنوعی: علم در واقع یک شناخت عمیق و واضح است که با استفاده از عقل و درک صحیح، به ما کمک میکند تا حقایق را از باطل تشخیص دهیم و در این مسیر، میتوانیم به جزئیات هر موضوع پی ببریم.
وآنکه حاضر شد در این وقت و رسید
بر شهود ذات نزد عقل و دید
هوش مصنوعی: این شخص در لحظه حاضر حضور پیدا کرد و به درک عمیق از حقیقت دست یافت و با عقل خود آن را مشاهده کرد.
پس کند امساک او بر مستمر
از وجود غیر حق در جهر و سرّ
هوش مصنوعی: بنابراین، او از وجود غیرحق بهطور مداوم در ظاهر و باطن خود خودداری میکند.
وآنکه قلب او مریض است و علیل
در حجاب نفس محجوب و ذلیل
هوش مصنوعی: کسی که قلبش بیمار و ناتوان است در کنار نفس خود پنهان و خوار مانده است.
هست او ممنوع بی شک زین شهود
تا در ایّام دگر یابد وفود
هوش مصنوعی: او بهطور یقین از این دیدار منع شده است تا در زمانهای دیگر، دوباره به ملاقات برسد.
وآن مسافر آنکه در ره سالک است
دور از آن دیدار و حظّش اندک است
هوش مصنوعی: مسافری که بر راه سیر و سلوک قدم میزند، به دلیل فاصلهاش از دیدار معشوق و نعمتهای آن، از لذتها و برخوردهای روحانیاش کاسته شده است.
رتبه ها دارد سوای آن وصال
وآن شهود ذاتی و وجه جلال
هوش مصنوعی: در دنیا مقامها و درجات مختلفی وجود دارد، اما بالاترين مقامها به وصال و دیدار حقیقی و تجربه ذات خداوند و جلوهی جلال او مربوط میشود.
هست از جمع شهود او بی خبر
تا شود واصل پس از رنج سفر
هوش مصنوعی: انسانها از حقیقت و شهود او بیخبرند و تنها پس از تحمل سختیها و سفرهای درونی به آن حقیقت دست پیدا میکنند.
یسر باشد واصلان را بر مقام
عسر شد آن بهر نفس ناتمام
هوش مصنوعی: آسانی برای کسانی که به مقصد میرسند وجود دارد، اما برای کسانی که در سختی هستند، آنچه که در پی دارند ناقص و ناتمام است.
اصل صوم آن بود لیک او را اساس
ضبط اعضاء و خیال است و حواس
هوش مصنوعی: اصلیترین هدف روزه، کنترل و نگهداری اعضای بدن و نیز مدیریت فکر و حواس است.
هست امساک جوارح بر دوام
از مخالف نزد اهل الله صیام
هوش مصنوعی: نگهداری و کنترل اعضای بدن از انجام کارهای ناپسند، برای اهل خدا همچون روزه گرفتن است که باید دائمی باشد.
چشم نگشاید فقیر از حسن حال
جز به آیات ظهور ذوالجلال
هوش مصنوعی: فقیر هیچگاه از زیبایی وضعیت خود آگاه نمیشود مگر از نشانههای ظهور خداوند بزرگ.
می نبیند هیچ غیر از روی دوست
او ز آیتها که هم مرآت اوست
هوش مصنوعی: او هیچ چیزی جز چهرهی دوستش نمیبیند و آیات و نشانهها نیز فقط جلوهای از او هستند.
نشنود جز صوت جانان گوش او
وصف او گوید لب خاموش او
هوش مصنوعی: گوش او تنها صدایی را میشنود که جانش را نوازش کند و اگرچه لبهایش خاموش است، وصف و ویژگیهای محبوبش را بیان میکند.
با کسی جز حق نگوید یک سخن
از بد و خوب کسان بندد دهن
هوش مصنوعی: هیچکس جز حق با کسی صحبت نمیکند و از خوبیها و بدیهای دیگران سخن نمیگوید.
یاد کس نبود که گوید حرف او
وقت خود یک دم نماید صرف او
هوش مصنوعی: هیچ کسی نیست که بگوید حرف آن شخص، باید در وقت خود به مدت کمی بیان شود و به منظورش صرف شود.
دست نالاید به چیزی نا روا
از کف اندازد لوای ماسوی
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که انسان نباید به چیزهای ناپسند و نامناسب دست بزند، زیرا این کار ممکن است باعث از دست رفتن ارزشهای او شود و او را از مسیر صحیح زندگی دور کند.
برنخیزد تا مباد از جای خویش
یک قدم ناحق گذارد پای خویش
هوش مصنوعی: هیچ حرکتی نکن تا مبادا قدمی نادرست از جای خود برداری.
پوست از تن برکند هنگامه را
گر به فخر است آن ، نه تنها جامه را
هوش مصنوعی: اگر در موقعیتی به فکر فخر و مباهات هستی، فرقی نمیکند که چه چیزی را از خود دور کنی. حتی اگر پوست از بدن جدا کنی، باز هم این کار ارزش خاصی ندارد. اهمیت به آنچه که واقعاً درون ماست، بیشتر از ظواهر و پوششهاست.
بی تأمل گر بجنبد یک رگش
نه رگ است آن، سازد افسار سگش
هوش مصنوعی: اگر بدون فکر و تأمل عمل کند، در واقع آن عمل به هیچ قیمتی نخواهد بود و فقط سبب به وجود آمدن مشکلات بیشتری خواهد شد.
شحم و لحمش ز آتش خوف و ندم
آب گردد نی تُهی تنها شکم
هوش مصنوعی: بدن او به خاطر ترس و پشیمانی مانند چربی و گوشت، آب میشود و فقط شکم او خالی نمیماند.
هیچ بویی ناید او را بر مشام
جز ز جانان بوی زلف مشکفام
هوش مصنوعی: هیچ عطری جز بوی محبوب در مشام او نمیآید، بویی که به دلیل زلفهای مشکین اوست.
بویش آمد بر مشام جان من
همچنان کآمد بر احمد (ص) از قَرَن
هوش مصنوعی: بوی او به جان من رسید، مانند بویی که به پیامبر (ص) از سمت قَرَن رسید.
آمد از دل بوی زلف دلبرم
بی جهت نبود که می گردد سرم
هوش مصنوعی: بوی زلف محبوبم به دلم رسیده است و این بیدلیل نیست که سرم درگیر او شده است.
شد پریشان مو به مو گفتار من
خورد بر هم دفتر و طومار من
هوش مصنوعی: هر کلمهام مانند تار مویی پراکنده و نا مرتب شده، به گونهای که گفتار من موجب به هم ریختن نوشتهها و یادداشتهایم شده است.
ای حریفان فکر زنجیری کنید
میشوم دیوانه، تدبیری کنید
هوش مصنوعی: ای دوستان، همهٔ شما باید فکر کنید و نقشه بکشید؛ چون من در حال دیوانه شدن هستم و به تدبیر و پیشرفت نیاز دارم.
عقل و جانم بسته شد بر موی او
میکشند از هر رهم بر کوی او
هوش مصنوعی: عقل و جانم به موی او وابسته شده است؛ از هر مسیری که بروم، مرا به کوی او میکشند.
نک دگرگون است حالم ای غلام
وقت دیگر گویمت شرح صیام
هوش مصنوعی: حال من تغییر کرده است، ای بنده. در زمان دیگری به تو خواهم گفت که روزه چیست و چه معنایی دارد.
وقت دیگر را بپرس از من کی است
آنکه دل دنبال گیسویش نی است
هوش مصنوعی: بپرس از من که در زمان دیگر، آن کسی که دلش به دنبالهی گیسوانش است، کیست؟
این چنین وقتی نباشد بهر من
شاه من دائم بود در شهر من
هوش مصنوعی: اینطور وقتها برای من خوب نیست، چون همیشه در شهر من پادشاه من حضور دارد.
لاجرم سرگرم آن شاهم همی
سالها روزی است از ماهم همی
هوش مصنوعی: پس به ناچار در زیر سایه آن شاه، سالها مشغول به خوش گذرانی هستم که هر روزی از زندگیام را صرف میکند.
ماه روزه آمد و وقت حضور
رفت دل در محفل الله نور
هوش مصنوعی: ماه رمضان فرا رسیده و فرصتی برای نزدیک شدن به خداوند به دست آمده است. دل انسان در این محفل پر نور و معنوی، به سوی خدا میتابد.
گر گذارد زلف مشکینش به گاه
خیط ابیض را شناسم از سیاه
هوش مصنوعی: اگر او زلف مشکیاش را به من نشان دهد، میتوانم نخی سفید را از سیاه تشخیص دهم.
خیط ابیض صبح وصل عاشق است
تا شب اندر بحر حق مستغرق است
هوش مصنوعی: صبح سفید، لحظه وصل عاشق است و تا شب، در دریای حقیقت غرق میشود.
هیچ ناید باورم کاندر وصال
عاشقی دارد خبر از ماه و سال
هوش مصنوعی: هیچگاه به ذهنم نمیرسد که در عشق به وصال، خبری از زمان و روزگار وجود داشته باشد.
جز که روز وصل او آید به سر
باز داند شام هجران از سحر
هوش مصنوعی: تنها زمانی که روز دیدار او فرا برسد، شبهای دوری و جدایی از روشنایی صبح به فراموشی خواهند رفت.
گرچه آن هم بر صفی بس مشکل است
شب چو شد، عاشق گرفتار دل است
هوش مصنوعی: علیرغم اینکه کنار هم بودن در شب دشوار است، اما عاشق همچنان درگیر احساساتش میشود.
تا سحر غلطد به خاک و خون همی
کی شود فارغ ز درد و غم دمی
هوش مصنوعی: تا صبح، به خاک و خون میغلتد و به راستی کی میتواند از درد و غم لحظهای آرام بگیرد؟
تا بود در آتش و سوز وی است
کی شناسد این شب ، آن روز وی است
هوش مصنوعی: تا زمانی که در آتش و درد و رنج زندگی وجود دارد، کسی نمیتواند روزهای شاد و خوب را بشناسد و درک کند.
بشنو از افطار عاشق ای همام
تا خوری گر عاشقی خون صبح و شام
هوش مصنوعی: به یاد داشته باش که عشق و احساسات عمیق میتواند زندگی را به دو نیمه تقسیم کند. اگر عاشق هستی، باید تمام وجودت را به عشق بسپاری و طعم شادی و اندوه آن را بچشی، هم در صبح و هم در شب.
حال عاشق چیست وقت انقطاع
از وصال یار و هنگام وداع
هوش مصنوعی: حال عاشق در زمان جدایی از معشوق و هنگام خداحافظی چگونه است؟
او زند در دامن معشوق چنگ
وآن کشد دامن که نوبت گشت تنگ
هوش مصنوعی: او در آغوش معشوق با شوق و ذوق میرقصد و معشوق زمانی که احساس تنگی میکند، دامنش را میکشد.
گرچه خون میریزد از چشم ترت
رو که آیم ساعت دیگر برت
هوش مصنوعی: هرچند از چشمانت اشک میبارد، اما نگران نباش که در ساعت دیگری به سراغت میآیم.
بنگر آن ساعت که دور از دلبر است
حالت عاشق چسان در محضر است
هوش مصنوعی: بدان لحظهای را تصور کن که عاشق از معشوق دور است؛ در آن moment، حال و وضع عاشق را در جمع و در حضور دیگران چطور خواهد بود؟
نیست فکری جز که آید دلبرش
انتظار صبح باشد یکسرش
هوش مصنوعی: تنها چیزی که در ذهن دارم، این است که دلبرم را با شوق در انتظار صبح بگذرانم.
از خدا خواهد همی با درد و تب
که نگردد روز او آخر به شب
هوش مصنوعی: شخصی از خدا میخواهد که با وجود درد و سختی، روزهایش به شب نیفتد و به پایان نرسد.
مرتضی(ع) زآن گفت دارم استوار
صوم تابستان ز دنیا و اختیار
هوش مصنوعی: مرتضی(ع) میگوید که من با ارادهای محکم و استوار در تابستان روزه میگیرم و بر انتخاب خود از دنیا تأکید دارم.
شام عاشق وقت درد و ماتم است
خون دل افطار و قوت او غم است
هوش مصنوعی: شام عاشق، زمان حزن و غم است. در این زمان، دلدرد و غمها به عنوان غذای او به حساب میآیند.
این چنین صائم کجا دارد حواس
تا بداند که نساء استش لباس
هوش مصنوعی: این فرد در حال روزهداری، چطور میتواند توجه کافی داشته باشد تا متوجه شود که زنان، لباسهایی به تن دارند؟
او همی خواهد فروزد آتشی
خویش را سوزد در او با تابشی
هوش مصنوعی: او میخواهد آتش خود را روشن کند و با تابش آن، دیگران را هم بسوزاند.
کاش بودت بر سر اندک شور عشق
تا به گفتن داریم معذور عشق
هوش مصنوعی: ای کاش کمی از شور و شوق عشق در وجودت بود، تا بتوانیم به راحتی درباره عشق صحبت کنیم و دلیلی برای عذرخواهی نداشته باشیم.
نیک دانی علت دیوانگی
تا چه با ما کرده یار خانگی
هوش مصنوعی: میدانی که چه عواملی باعث دیوانگی من شده است؟ دوست نزدیکی که تاثیر زیادی بر من گذاشته.
میهمان زو، جان و دل زو، خانه زو
زلف زو، زنجیر زو، دیوانه زو
هوش مصنوعی: میهمان از اوست، جان و دل از اوست، خانه از اوست، زلف اوست که مانند زنجیری ما را محبوس کرده و دیوانهوار ما را به سوی خود میکشد.
کیست عاشق تا که نالد از فراق
گوید او کن ناله تا یوم الطلاق
هوش مصنوعی: کیست که به عشق دچار شده باشد و از دوری معشوق ننالند؟ او باید هر روز فریاد بزند تا روز جدایی فرا برسد.
ناله خواهم من ننالد گر که چنگ
آرم اندر ناله و غم، چوب و سنگ
هوش مصنوعی: من در حالی که در غم و اندوه خود هستم، ناله خواهم کرد، حتی اگر چنگ بیندازم و پرده نواخته شود، در میان چوب و سنگ هم ناله من به گوش خواهد رسید.
هوش به خشم استن حنّانه را
تا بنالد فرقت جانانه را
هوش مصنوعی: عقل و خرد و هوش به خاطر خشم و ناراحتی حنانهاند، تا زمانی که جدایی از معشوق را به یاد آورد و از درد آن نالیدن بکند.
تو کم از چوبی مباش ار آدمی
در سرای علم الله محرمی
هوش مصنوعی: تو نباید کمتر از چوب باشی، اگر در جایی که علم و دانش الهی است، در جمع آدمهای دانا و فرزانه قرار داری.
محرم او چونکه جز آدم نبود
عرض عشق خویش بر آدم نمود
هوش مصنوعی: محرم او چون که تنها انسان نبود، محبت و عشق خود را به آدم ابراز کرد.
آدم اندر عشق او محکم پی است
هر که او را نیست عشق ، آدم نی است
هوش مصنوعی: انسانی که در عشق او قرار گرفته، از ثبات و استحکام برخوردار است. اما کسی که عشق او را ندارد، مانند انسان نیست و فاقد ارزش و عمق است.
قالب آدم طلسم گنج اوست
تن کند ویران به حفظ گنج دوست
هوش مصنوعی: انسان بهعنوان یک پوشش، نگهدارندهٔ گنجینهای ارزشمند است که خود را به آن وابسته میداند. اما در عین حال، تنش ممکن است دچار دردسر و ضعف شود، در حالی که باید این گنج را با عشق و محبت حفظ کند.
گنج در ویرانه ها مدغم کنند
تا نهان از چشم نامحرم کنند
هوش مصنوعی: گنجینهها را در خرابهها پنهان میکنند تا از دید نااهلان دور بمانند.
بگذرد نامحرم از ویرانه زود
غافل از گنجی که در ویرانه بود
هوش مصنوعی: نا آشنا به سرعت از این ویرانه میگذرد، غافل از گنجی که در این ویرانه نهفته است.
گفت ابلیس این طلسم خاکی است
سجده بر خاکی ز بی ادراکی است
هوش مصنوعی: ابلیس گفت که این نشانه انسانی فقط یک طلسم و شعبده است. پرستش خاک و زمین نتیجه نادانی و آگاهی کم انسانهاست.
او ز گنج معرفت بیگانه بود
دیده اش بر خاک و بر ویرانه بود
هوش مصنوعی: او از گنج دانش و آگاهی بیخبر بود و نگاهش فقط به خاک و ویرانیها معطوف بود.
هستی آورد و ز هستی دور ماند
غافل از آن وحدت مشهور ماند
هوش مصنوعی: وجود به وجود آمده، اما از آن جدا مانده است و غافل از آن اتحاد معروف باقی مانده است.
هست وحدت لازم ذات وجود
هستی دیگر سراب است و نمود
هوش مصنوعی: وجود واحد و یگانهای است که همواره لازم و ضروری است، اما هر چیزی غیر از آن تنها ظرفیتی از خیال و ظاهری فریبنده است.
بر سرابی شد گذشت از بحر ذات
بر گمانش قلزم است او یا فرات
هوش مصنوعی: او از دریا و حقیقت وجود گذشت و به صورت یک سراب در نظرش آمده است، گویی آنچه میبیند دریای عمیق یا رودخانهای بزرگ است.
نیست هستی در حقیقت جز یکی
گر تو هستی را دو بینی مشرکی
هوش مصنوعی: در واقع، وجود حقیقی فقط یک چیز است و اگر تو وجود را دو تا ببینی، به نوعی در کفر و انکار واقعیت هستی.
حق به هستی واحد است و قائم است
هستی دیگر چو نوم نائم است
هوش مصنوعی: وجود واقعی تنها به ذات یگانه تعلق دارد و باقی موجودات مانند خواب و بیداری هستند که در واقعیت مستحکم نیستند.
چون شود بیدار از آن خواب گران
زآنچه دیده نیست چیزی در میان
هوش مصنوعی: زمانی که شخص از خواب عمیق و سنگینی بیدار شود، از آنچه که در خواب دیده چیزی در واقعیت وجود ندارد.
بگذر از این جان ز حق دریوزه کن
ای صفی الحق بیان روزه کن
هوش مصنوعی: از زندگی دنیوی و مادی خود فاصله بگیر و به حق و حقیقت نزدیک شو، ای صفی الحق. بیآنکه چیزی از خودت بخواهی، در طلب حقیقت باش و به آن دست یاب.
حق دهد هم جان و هم نان ای فقیر
رو به وی کن جز ز وی چیزی مگیر
هوش مصنوعی: خداوند به تو هم زندگی و هم روزی میدهد، ای فقیر، فقط به سمت او روی بیاور و جز او چیزی از دیگران نخواه.
دست صائم جز به وی نبود دراز
دل بپردازد ز غیر اندر نیاز
هوش مصنوعی: دست روزهدار فقط باید به درگاه خداوند دراز باشد و دل او نباید به هیچکس جز خداوند وابسته باشد.
گر بخواهد چیزی از کس ناکس است
دزد جان مفلسش در محبس است
هوش مصنوعی: اگر کسی بخواهد چیزی داشته باشد، حتی اگر آن شخص هیچکس هم باشد، در واقع او دزد روح و جان کسی است که در فقر و تنگدستی به سر میبرد.
بنده را چون بیند آن خلاّق خیر
دارد از حاجت به کف دامان غیر
هوش مصنوعی: وقتی خالق نیکوکار بنده را میبیند، دیگر نیازی به کمک دیگران ندارد.
واگذارد هر دو را بر یکدگر
تا که معدوم از عدم گیرد اثر
هوش مصنوعی: هر دو را به یکدیگر واگذار کرد تا اینکه از عدم، وجود پیدا کنند.
بر گلو تنگ آن چنان گیر از حرام
تا گریزد دیوت از قحط طعام
هوش مصنوعی: به شدت و با قاطعیت از چیزهای حرام دوری کن، تا جایی که حتی شیطان هم از کمبود غذا فرار کند.
قصۀ ذوالنون شنو در سجن غم
تا شناسی فربهی را از ورم
هوش مصنوعی: داستان ذوالنون را در زندان غم بشنو تا بتوانی تفاوت میان فردی که شکم پر دارد و فردی که دچار ورم است را درک کنی.
بهر او میبرد در زندان مدام
خواهر بشر او رغیفی وقت شام
هوش مصنوعی: در زندان، برادر بشر، خواهرش را بارها و بارها دعوت میکند تا با هم در زمان شام ملاقات کنند و از یکدیگر حمایت کنند.
تا کند افطار از آن نان مرد حق
روز آخر بود نانها بر طبق
هوش مصنوعی: در روز آخر، نانها به دقت و بر اساس شرایط آماده میشوند تا مرد حق بتواند افطار کند.
گفت او را چون نخوردی نان من
بد چو دانستی حلال ای ممتحن
هوش مصنوعی: چرا وقتی نان من را نخوردهای، به من میگویی در مورد حلال بودنش قضاوت کن؟
گفت آری دست زندانبان و لیک
میرسیدش بر طبق وین نیست نیک
هوش مصنوعی: او گفت: بله، دست زندانبان به او میرسد، اما کار او درست نیست و به عدالت نمیانجامد.
این چنین بوده است حال اهل حال
پندگیری تا تو ز ایشان در فِعال
هوش مصنوعی: این طور بوده است که حال مردان حال از پند گرفتن پر بوده است، تا تو نیز از آنها در عمل بهرهگیری.