برگردان به زبان ساده
وَ إِلٰهُکُمْ إِلٰهٌ وٰاحِدٌ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ اَلرَّحْمٰنُ اَلرَّحِیمُ (۱۶۳)
هوش مصنوعی: خدای شما، خدایی واحد است و غیر از او خدایی نیست. اوست بخشنده و مهربان.
و خدای شما خدائیست یگانه نیست خدایی مگر او بخشندۀ مهربان (۱۶۳)
هوش مصنوعی: خدای شما تنها یک خداست و جز او خدایی نیست. او بخشنده و مهربان است.
آن خدایی که شما را شاهد است
آن خدای بی شریک واحد است
هوش مصنوعی: خدای یگانه و بیهمتا که شما را زیر نظر دارد، همان خدای واقعی است.
نیست غیر از او خدایی از قدیم
بر خلایق اوست رحمان الرحیم
هوش مصنوعی: جز او، هیچ خدایی وجود ندارد. او از گذشته برای مخلوقاتش رحمان و رحیم است.
واحد بالذات مطلق از قیود
نیست موجودی سوای او به بود
هوش مصنوعی: موجودی مطلق و بینهایت وجود دارد که به هیچ قیدی وابسته نیست و چیزی جز او وجود ندارد.
غیر او لاشیء بحت است و عدم
کی شود لاشیء شریک ذوالکرم
هوش مصنوعی: جز او هیچ چیز دیگری وجود ندارد و نمیتواند چیزی با عظمت او شریک باشد. عدم، چگونه میتواند با وجود یک شخصیت بزرگ و بخشنده شریک شود؟
نیست در ذات و صفات او را مثال
پس به نزد عقل شرک آمد محال
هوش مصنوعی: در وجود و ویژگیهای او مانند و شبیهای نیست، بنابراین برای عقل نمیتواند امکانپذیر باشد که به او شریکی تصور کند.
شرک بر وی نیست ممکن جز ز جهل
عاقلان را فهم این معنی است سهل
هوش مصنوعی: شریک قرار دادن دیگران در خالقیت خداوند، تنها از نادانی عاقلان ممکن است، زیرا در حقیقت فهم این موضوع برای آنها آسان نیست.
زآنکه هستی تام باشد در کمال
فرض اثنینیت او را شد محال
هوش مصنوعی: وجود کامل و تمام در واقعیت، به تبع خود این امکان را نمیدهد که ثنویت وجود داشته باشد. به عبارت دیگر، وقتی که وجود به کمال باشد، دوگانگی یا دو وجود متصور نیست.
غیر او موجودی اندر هست، نیست
تا تو گویی نیستش ثانی یکی است
هوش مصنوعی: جز او، هیچ موجودی در هستی وجود ندارد، بنابراین نمیتوانی بگویی که چیزی دیگری مشابه او وجود دارد. او یکی است و بیهمتا.
او نه آن یکتاست یا آنگونه فرد
که توان هم مثل او تصویر کرد
هوش مصنوعی: او آنچنان بینظیر است که هیچ کس نمیتواند حتی شبیه او را تصور کند.
در مثل یکتاست شمس، این بیّن است
لیک مثلش در تصور ممکن است
هوش مصنوعی: شمس، مانند خورشید، یگانه و بینظیر است و این حقیقت روشن و واضح است، اما میتوان در تصور و خیال، مشابهاتی برای او پیدا کرد.
همچنین هر واحدی در نزد فهم
مثل او آید به ذهن و هم به وهم
هوش مصنوعی: هر مفهوم یا واحدی که در ذهن ما شکل میگیرد، بهگونهای است که هم از نظر عقل قابل درک است و هم میتوان آن را در خیال تصور کرد.
لیک او در وحدتش تنظیر نیست
مثلش اندر ذهن و در تصویر نیست
هوش مصنوعی: اما او در یگانگیاش همتایی ندارد، مانند او نه در ذهن وجود دارد و نه در تصویر.
زآنکه هستی نزد ارباب سبل
مطلق است از کیف و کم و جزء و کل
هوش مصنوعی: زیرا وجود و هستی در نظر صاحبنظران مطلق و بیقید و شرط است و هیچیک از حالات و ویژگیها، از جمله کمیت و کیفیت یا جزئی و کلی بودن، نمیتواند آن را محدود کند.
پس به یکتایی جز او معبود نیست
واحد است و غیر او موجود نیست
هوش مصنوعی: در این جهان فقط یک خدا وجود دارد و هیچ مخلوقی غیر از او وجود ندارد.
واحدی نی کز پی اش باشد عدد
واحدی بل کو بود فرد و احد
هوش مصنوعی: هیچ موجودی وجود ندارد که بتوانید آن را به عنوان یک واحد شمارش مستقل در نظر بگیرید، زیرا آن موجود تنها یک فرد و یگانه نیست.
واحدیّت هست عین ذات او
وحدتش ظاهر بود ز آیات او
هوش مصنوعی: وجود واحد او، عین ذاتش است و وحدت او از نشانههایش آشکار میشود.
هر وجودش خاضع است و عابد است
در عبودیّت دلیل واجد است
هوش مصنوعی: هر فردی به نشانهی احترام و پرستش در برابر حق، خود را تسلیم کرده و در عبادت و بندگی به دنبال دلیل وجود خود میباشد.
هست هر شیء واحد اندر حد خود
نه چنان واحد که بی حد است و عد
هوش مصنوعی: هر چیزی در ذات خود یک واحد است، اما این واحد به معنای یک وجود نامحدود نیست. هر شیء حد و مرزی دارد که آن را از دیگر اشیا متمایز میکند.
یا نباشد حادث و قسمت پذیر
یا بود در وحدت خود بی نظیر
هوش مصنوعی: یا اینکه هیچ حادثه و مقدر نیست، یا اینکه در اصل خود، یکتا و بینظیر است.
در گلستان صد هزاران گل نگر
جملگی بر شکل و شبه یکدگر
هوش مصنوعی: در باغ گل، هزاران گل را ببین که همه آنها به یک شکل و شمایل رشد کردهاند.
لیک یکتا هر یکی بر ناگزیر
وین نشان واحد است اندر کثیر
هوش مصنوعی: اما هرکدام از آنها به طور جداگانه ناگزیر از سرنوشت خود هستند و این نشانهی واحدی که در کثرت وجود دارد، اشاره به یگانگی آنهاست.
وحدت آمد داد کثرت را نمود
ور نه کثرت نه وجودستش نه بود
هوش مصنوعی: وحدت به وجود آمد تا کثرت را نشان دهد، در غیر این صورت، کثرت نه وجودی دارد و نه واقعیتی.
لا اله الاّ الله این است ای فقیر
که جز آن واحد نبینی زین کثیر
هوش مصنوعی: هیچ معبودی جز خدا وجود ندارد، ای فقیر، که جز آن یکتا از این کثرتها چیزی نخواهی دید.
غیر ذات واحد قیّوم حی
نیست چیزی تا تو گویی چیست وی
هوش مصنوعی: جز ذات واحد و پیوستهی زنده، هیچ چیز دیگری وجود ندارد که بتوانی بگویی چیست.
یا دهی نسبت که آن معبود نیست
شیء معدومی که خود موجود نیست
هوش مصنوعی: یا تو بیان کنی که آن خداوند، چیزی نیست که وجود داشته باشد، چرا که او خود به خود وجود ندارد.
گر گدایی فرض گردد در وجود
میتوان گفتن که او سلطان نبود
هوش مصنوعی: اگر کسی در وجود خود به عنوان یک گدا فرض شود، میتوان گفت که او سلطان نیست.
ور گدایی هیچ نبود در عدم
کس نگوید نیست او شاه قدم
هوش مصنوعی: اگر در عالم نیستی هیچ فقیری وجود نداشته باشد، هیچکس نمیگوید که او پادشاه است.
جای نسبت نیست اینجا ای عمو
تا تو گویی لا اله غیره
هوش مصنوعی: ای عمو، اینجا جایی برای نسبت دادن و ارتباط نیست، پس تو نمیتوانی بگویی که تنها خداوندی جز او نیست.
غیر کبود تا که او باشد اِله
با عدم حق را چه نسبت ای پناه
هوش مصنوعی: اگر غیر از خداوندِ کبود (آسمانی) وجود داشته باشد، نسبت به عدم و بیکسی چه اهمیتی دارد، ای پناهجوی عزیز؟
هستِ رحمان هم به رحمت کامل است
رحمتش بر کلّ اشیاء شامل است
هوش مصنوعی: خداوند رحمان، رحمتش کامل و بینهایت است و شامل تمام موجودات میشود.
اینست آن رحمت که در قوس نزول
کرد در هستی خود اشیاء را قبول
هوش مصنوعی: این رحمت الهی است که در مسیر نزول خود به عالم وجود آمده و به همه موجودات حیات بخشیده است.
هم رحیم است اعنی او بر مؤمنین
رحمتش خاص است در راه یقین
هوش مصنوعی: او بخشنده است و رحمتی که به مؤمنان دارد، خاص و ویژه است و در مسیر یقین و ایمان به آنها عطا میشود.
آنچه را او داده بر ما بی عوض
رحمت رحمانی است از آن غرض
هوش مصنوعی: هر چیزی که او به ما داده است، نشانهای از رحمت گستردهای است که بدون انتظار هیچگونه پاداشی به ما رحمت میکند.
وآن فیوضاتی که مزد خدمت است
شد محقق کآن رحیمی رحمت است
هوش مصنوعی: خدماتی که به دیگران ارائه میشود، در واقع پاداشهایی را به ارمغان میآورد که به رحمت الهی وابسته است و به همین دلیل، این رحمت نمایان میشود.
اولین آیت به توحید وجود
کآمد از حق بر نبی این آیه بود
هوش مصنوعی: نخستین نشانه و علامتی که از یگانگی خداوند به پیامبر نازل شده، همین آیه بود که از سوی حق آمده است.
