برگردان به زبان ساده
یا بَنِی إِسْرٰائِیلَ اُذْکُرُوا نِعْمَتِیَ اَلَّتِی أَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَی اَلْعٰالَمِینَ (۱۲۲) وَ اِتَّقُوا یَوْماً لاٰ تَجْزِی نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَیْئاً وَ لاٰ یُقْبَلُ مِنْهٰا عَدْلٌ وَ لاٰ تَنْفَعُهٰا شَفٰاعَةٌ وَ لاٰ هُمْ یُنْصَرُونَ (۱۲۳)
هوش مصنوعی: ای بنیاسرائیل، نعمتهایی که به شما عطا کردهام را به یاد آورید و بدانید که من شما را بر دیگر ملل برتری دادهام. و از روزی بترسید که هیچکس نمیتواند از دیگری چیزی بگیرد و از کسی تلاشی پذیرفته نمیشود و شفاعتی به او نخواهد رسید و کسی یاری نمیشود.
ای پسران یعقوب بیاد آرید نعمت مرا که انعام کردم بر شما و اینکه من افزونی دادم شما را بر جهانیان (۱۲۲) و بپرهیزید روزی را که جزا داده نمیشود نفسی از نفسی چیزی و پذیرفته نشود از آن عطائی و سود نبخشد آن را شفاعتی و نه ایشان یاری کرده میشوند (۱۲۳)
هوش مصنوعی: ای پسران یعقوب، نعمتهایی که به شما عطا کردهام را به یاد آورید و اینکه شما را بر همه جهانیان برتری دادهام. و از روزی بترسید که در آن، هیچکس نمیتواند برای دیگری کمکی کند و هیچ عطایی پذیرفته نخواهد شد. در آن روز، شفاعتی نخواهد بود و هیچکس نمیتواند به دیگران یاری رساند.
ذکر اسرائیلیان و افضال حق
که بر ایشان شد، گذشت اندر ورق
هوش مصنوعی: داستانها و نعمتهایی که خداوند به بنیاسرائیل عطا کرد، در صفحات تاریخ ثبت شده است.
نیست بر تکرار حاجت شرح آن
هست تکرارش به تأکید بیان
هوش مصنوعی: نیازی به تکرار نداریم؛ توضیحی لازم نیست، چون خود تکرار به وضوح مطلب را بیان میکند.
گرچه از تکرارش آید در سیر
معنی دیگر مرا اندر نظر
هوش مصنوعی: هرچند که تکرار این موضوع ممکن است به من معنای جدیدی بدهد، اما هنوز هم میتوانم به یک معنا دیگر فکر کنم.
لیک چون ز ارباب تفسیر و بیان
کس نکرده در کتابی ذکر آن
هوش مصنوعی: اما چون کسی از اساتید تفسیر و بیان در کتابی به این موضوع اشاره نکرده است.
هم نگویم من که یک هرزه درای
گوید این تفسیر می باشد به رأی
هوش مصنوعی: من نمیگویم که کسی که بیپروایی میکند، به سلیقه خود تفسیر میکند.
زین ستوران خسیس پر حسد
خورده ام در هر مقامی من لگد
هوش مصنوعی: من در هر موقعیتی از این سواران حسود و بخیل آسیب دیدهام و ضربه خوردهام.
تا توانستند در انکار من
سعی کردند از غلط اغیار من
هوش مصنوعی: آنها تا جایی که توانستند در نفی و نادیده گرفتن من تلاش کردند و از اشتباهات دیگران به نفع خود استفاده کردند.
پیش هر کس بر طریقی ناپسند
نفی من کردند دشمن روی چند
هوش مصنوعی: برخی از افراد به طریقی ناپسند و نه چندان شایسته، به طعن و سرزنش من پرداختند و در حقیقت، دشمنیهایی در این زمینه وجود دارد.
نیست چیزی« زبدة الاسرار» او
یا که «عرفان الحق » از گفتار او
هوش مصنوعی: هیچ چیز از او بیشتر از «زبدة الاسرار» و یا «عرفان الحق» در کلمات او وجود ندارد.
ور نکرد این حرف باور عاقلی
که نماند شمس پنهان در گِلی
هوش مصنوعی: اگر کسی به این حرف ایمان نیاورد، باید بداند که خورشید در گِل نمیماند و همیشه روشنایی خود را نشان میدهد.
کی توان قول صفی را کرد پست
که ز خورشید فلک روشنتر است
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند سخن فرد پاکنهاد را بیارزش کند، چون او از نور خورشید آسمان نیز درخشانتر است.
می کنند انکار کاینها نز صفی است
هیچ او را علم و ذوق اینگونه نیست
هوش مصنوعی: آنها این موضوع را انکار میکنند که اینها از صفای درون است و او هیچ علمی و ذوقی در این زمینه ندارد.
زین نشد چیزی کم از دریای من
بر من افزود از کرم مولای من
هوش مصنوعی: از عشق و کرم مولای من، چیزی از دریا به من نرسید، بلکه بر من افزوده شد.
هر چه افزودند بر انکار خویش
حق به من افزون نمود اسرار خویش
هوش مصنوعی: هر چه به انکار خود ادامه دادند، حقایق بیشتری به من نشان دادند.
نیست خویی بدتر ای جان از حسد
بوالحکم شد گیج و نادان از حسد
هوش مصنوعی: هیچ خوی بدتری از حسد وجود ندارد، ای جان، که شخص حسود را به جهالت و گیجی مبتلا میکند.
هر چه ماه افزون ضیاء و ضوء کند
آنکه دانی بیشتر عوعو کند
هوش مصنوعی: هرچه نور و روشنی بیشتر شود، کسانی که شناخت کمتری دارند، سر و صدای بیشتری میکنند.
ماه کی پوشد ز عوعو روی خود
بوالحکم را گو بمان در خوی خود
هوش مصنوعی: ماه چگونه میتواند زیباییاش را از دید دیگران پنهان کند؟ به بوالحکم بگو که در ذات و ماهیت خود باقی بماند.
مصطفی(ص) را داده حق این کرّ و فرّ
تو چه گویی ای جهول خیره سر
هوش مصنوعی: خداوند به پیامبر (ص) این مقام و عظمت را داده است و تو چه چیزی میتوانی بگویی ای نادان که در جهل خود غرق شدهای؟
گویی او اُمّی است ، پس این قول کیست
گر ز غیب آید تو انکارت ز چیست
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که او علم نداشته باشد، پس این گفته از چه کسی میباشد؟ وقتی که از غیب خبر میدهد، دلیل انکار تو چیست؟
ور بود بد، تو چو او یک آیه گو
ز آفتابی بی خبر از سایه گو
هوش مصنوعی: اگر کار بدی بودی، تو هم مانند او فقط یک نشانه باش، مانند آفتابی که از سایهاش بیخبر است.
مشرق و مغرب ز نور خور پر است
چه زیان خفاش ار زو دلخور است
هوش مصنوعی: شرق و غرب دنیا از نور خورشید پُر شده است، پس خفاش چه ضرری دارد اگر از این نور ناراضی باشد؟
تو که نفی نور فاشی کرده ای
خود ز بی چشمی خفاشی کرده ای
هوش مصنوعی: تو که حقیقت نور را انکار کردهای، خودت به خاطر نداشتن بینایی مانند خفاشی شدهای.
منکر فضل خدا و داد او
آن شود که غافل است از یاد او
هوش مصنوعی: کسی که به نعمتهای خدا و عدالت او توجهی ندارد، در حقیقت از یاد او غافل است.
آل اسرائیل گر آرید یاد
هست احمد (ص) فضل دیگر بر عباد
هوش مصنوعی: اگر آل اسرائیل یاد پیامبر (ص) را زنده کنند، بر کارهای عباد خدا فضیلت و نعمت دیگری افزوده خواهد شد.
یاد این نعمت کنید ار مردمید
ور کنید انکار این سر را دمید
هوش مصنوعی: اگر از نعمتها و خوبیها آگاه هستید، باید به یاد آنها باشید. اما اگر منکر آنها شوید، در واقع زندگی خود را بیفایده میسازید.
ز احمد (ص) مرسل فزود اکرام را
بود تکرار از پی الزام را
هوش مصنوعی: وقتی که پیامبر اکرم (ص) به فرستادهگان خود احترام و منزلت ویژهای را عطا کرد، این نشان از اهمیت و ضرورت دعوت به کار و پیروی از دستورات اوست.
نکتۀ دیگر که فهمش خاص ماست
گویمت در ضمن تفسیر او بجاست
هوش مصنوعی: موضوع دیگری که فقط ما به آن پی میبریم را هنگام توضیح او به تو میگویم.
خواهد آمد موقع تحقیق آن
ور نه رو «بحر الحقایق» را بخوان
هوش مصنوعی: زمانی خواهد رسید که باید به بررسی و تحقیق بپردازید، در آن صورت دیگر نیازی نیست که فقط به سطح ظاهری بپردازید و باید عمق مسائل را بررسی کنید.
اندر آنجا ذکر آن را کرده ام
آن معانی در بیا ن آورده ام
هوش مصنوعی: در آن مکان، من درباره آن موضوع سخن گفتهام و معانی آن را توضیح دادهام.
اندر اینجا هست کافی این مثل
گر غلامی دزد گردد یا دغل
هوش مصنوعی: در اینجا کافی است که اگر کسی خدمتکار باشد و دزدی کند یا به فریبکاری مشغول شود، حذر کنید.
هر زمان کز وی خطائی سر زند
خواجه الزامش به فضل خود کند
هوش مصنوعی: هر بار که اشتباهی از او سر بزند، آقا با فضل و کرم خود او را سرزنش میکند.
که تو را دادم فراوان مال و جاه
تا که داری حق احسانم نگاه
هوش مصنوعی: من به تو ثروت و مقام زیادی دادم تا قدردان محبت من باشی.
صد خطا کردی و بخشودم تو را
بر نوا و نعمت افزودم تو را
هوش مصنوعی: تو اشتباهات زیادی کردی و من تو را بخشیدم. به خاطر این بخشش، من بر نعمتها و نعمتهای تو افزودهام.
باز افزودی تو بر طغیان خود
هیچ ناری در نظر پیمان خود
هوش مصنوعی: تو هیچ تلاشی برای کنترل طغیانی که در درون خود داری نمیکنی و همچنان بر عهد و پیمان خود بیتوجهی.
خاصه اکنون که فرستادم پیام
بر رعیّت بهر نظم و اهتمام
هوش مصنوعی: به ویژه اکنون که پیام خود را به مردم فرستادم تا به نظم و توجه بیشتری برسند.
تو روی، گویی که این باشد دروغ
نیست در گفتار و کردارش فروغ
هوش مصنوعی: تو چنان به نظر میرسی که هر چه دربارهات گفته میشود، حقیقت دارد و در گفتار و رفتارت درخشش و روشنی وجود دارد.
از حقوق من نیاوردی به یاد
زین سپس مانی ز فضلم نامراد
هوش مصنوعی: از حقوق و حقایق من هیچ یاد نکردی، به همین دلیل دیگر در دامان فضیلت و خوبیها نخواهی ماند.
این خطا از هر خطا افزونتر است
آن خطاها جمله دُم بود این سر است
هوش مصنوعی: این اشتباه از همه اشتباهات دیگر بزرگتر و جدیتر است. سایر اشتباهات مانند دمی هستند که پشت سر هم آمدهاند، اما این یکی در رأس همه آنها قرار دارد.
پس بپرهیز از چنان روز ای دبنگ
که بکوبم جمله اعضایت به سنگ
هوش مصنوعی: از روزی که شامل عذاب و سختی باشد بپرهیز، چرا که در آن روز تمامی اعضایت را به سنگ میکوبم.
تا فروزم بهر جانت آتشی
کاین چنین باشد سزای سرکشی
هوش مصنوعی: برای جان تو آتشی خواهم افروخت که سزاوارانه برای سرکشی تو خواهد بود.
کس نگیرم جای تو در انتقام
نیست مقبولم عطائی ناتمام
هوش مصنوعی: در انتقام، هیچ کس را به جای تو نمیپذیرم و تنها چیزی که برایم ارزش دارد، بخشش ناتمام توست.
هم تو را نبود شفیع و ناصری
توبه کن نک تا به دفعش قادری
هوش مصنوعی: اگر کسی در روز قیامت شفیع و یاری برای تو نباشد، توبه کن و به خدا روی آور، زیرا تنها اوست که میتواند تو را نجات دهد.
همچنین میدان خطابات وجود
بر قوای طبع از روی شهود
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که وجود، به طور مستقیم و به وسیله احساس و درک ما، بر نیروهای طبیعی و ویژگیهای ذاتی ما تأثیر میگذارد. به عبارتی دیگر، وجود به ما نشان میدهد که چگونه باید به احساسات و تواناییهای خود واکنش نشان دهیم.
از پی تعظیم عقل مستطاب
مابقی را رو تعقل کن بیاب
هوش مصنوعی: به خاطر احترام به عقل صحیح، باقیمانده را با تفکر و اندیشه پیدا کن.
