برگردان به زبان ساده
وَ اِتَّبَعُوا مٰا تَتْلُوا اَلشَّیٰاطِینُ عَلیٰ مُلْکِ سُلَیْمٰانَ وَ مٰا کَفَرَ سُلَیْمٰانُ وَ لٰکِنَّ اَلشَّیٰاطِینَ کَفَرُوا یُعَلِّمُونَ اَلنّٰاسَ اَلسِّحْرَ وَ مٰا أُنْزِلَ عَلَی اَلْمَلَکَیْنِ بِبٰابِلَ هٰارُوتَ وَ مٰارُوتَ وَ مٰا یُعَلِّمٰانِ مِنْ أَحَدٍ حَتّٰی یَقُولاٰ إِنَّمٰا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلاٰ تَکْفُرْ فَیَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمٰا مٰا یُفَرِّقُونَ بِهِ بَیْنَ اَلْمَرْءِ وَ زَوْجِهِ وَ مٰا هُمْ بِضٰارِّینَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلاّٰ بِإِذْنِ اَللّٰهِ وَ یَتَعَلَّمُونَ مٰا یَضُرُّهُمْ وَ لاٰ یَنْفَعُهُمْ وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اِشْتَرٰاهُ مٰا لَهُ فِی اَلْآخِرَةِ مِنْ خَلاٰقٍ وَ لَبِئْسَ مٰا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ کٰانُوا یَعْلَمُونَ (۱۰۲) وَ لَوْ أَنَّهُمْ آمَنُوا وَ اِتَّقَوْا لَمَثُوبَةٌ مِنْ عِنْدِ اَللّٰهِ خَیْرٌ لَوْ کٰانُوا یَعْلَمُونَ (۱۰۳)
هوش مصنوعی: شیاطین حکومت سلیمان را پیروی کردند و سلیمان هرگز کافر نشد، اما شیاطین کافر شدند و به مردم سحر آموزش میدادند. همچنین، آنچه بر دو فرشته هاروت و ماروت در بابل نازل شد، نیز به همینگونه بود. آنها به کسی آموزش نمیدادند مگر اینکه بگویند: "ما فقط فتنهای هستیم، پس کافر نشوید." و مردم از آنها یاد میگرفتند که چگونه میان مرد و همسرش جدایی بیندازند. اما آنها نمیتوانستند به هیچکس آسیب برسانند مگر با اجازه خداوند. آنها چیزی میآموختند که به آنها ضرر میزد و هیچ نفعی برایشان نداشت. و به خوبی میدانستند که کسی که این سحر را خرید، در آخرت نصیبی نخواهد داشت و چه بد بهایی بود که برای خود پرداختند اگر میدانستند. اگر آنها ایمان میآوردند و تقوا پیشه میکردند، پاداشی از جانب خداوند برایشان بهتر بود اگر آگاه بودند.
و پیروی کردند آنچه را میخواندند شیاطین بر ملک سلیمان و کافر نشد سلیمان و لیکن شیاطین کافر شدند میآموختند مردمان را جادویی و آنچه فرو فرستاده شد بر دو ملک ببابل هاروت و ماروت و نیاموختند هیچ احدی را تا آنکه و نیستند ایشان ضرر رساننده میگفتند جز این نیست که ما آزمایشیم پس کافر مشو پس میآموختند از آنها آنچه جدایی میانداختند بآن میان مرد و جفت او و نیستند ایشان ضرر رساننده بدان از احدی مگر بفرمان خدا و میآموختند آنچه ضرر رسانید ایشان را و نه سود ایشان را و هر آینه بتحقیق دانستند مر آنکه خرید آن را نیست مر آن را در آخرت از بهره و هر آینه بد است آنچه خریدند بآن خودشان را اگر بودند که میدانستند (۱۰۲) و اگر آنکه ایشان گرویدند و پرهیزکار شدند هر آینه مزدانه از نزد خدا بهتر است اگر باشند که بدانند (۱۰۳)
هوش مصنوعی: شیاطین آنچه را که بر ملک سلیمان خوانده میشد، دنبال کردند و سلیمان هرگز کافر نشد، اما شیاطین کافر شدند. آنها به مردم جادوگری میآموختند و مطالبی را که بر هاروت و ماروت در بابل نازل شده بود، به آنها یاد میدادند. اما هیچ کس را نمیآموختند مگر اینکه به او میگفتند که ما فقط برای آزمایش آمدهایم و باید از آنچه ما میآموزیم کافر نشوی. آنها به مردم آموزش میدادند که چگونه بین زن و شوهر جدایی بیاندازند و هیچکس نمیتوانست از آنها آسیب ببیند مگر با اجازه خدا. آنها چیزهایی را یاد میدادند که برای مردم زیانبار بود و سودی نداشت. بهراستی میدانستند هر کسی که این موارد را بخرد، در آخرت بهرهای نخواهد داشت و این انتخاب بدی است اگر میدانستند. اگر آنها ایمان میآورند و تقوا پیشه میکنند، قطعاً پاداشی از جانب خداوند برایشان بهتر است اگر فقط میدانستند.
« بیان هاروت و ماروت »
هوش مصنوعی: هاروت و ماروت در متون دینی به دو فرشته اشاره دارند که به مردم در زمان حضرت سلیمان آموزش میدادند. وظیفه آنها این بود که دانشهای جادویی و داناییهای خاص را منتقل کنند، اما در عین حال هشدار میدادند که این داناییها میتوانند به فساد و گمراهی منجر شوند. آنها به مردم میآموختند که چگونه از این دانش استفاده کنند، ولی تأکید میکردند که باید مراقب عواقب کارهای خود باشند. در نهایت، هاروت و ماروت امتحاناتی را به بشر تحمیل میکردند تا قدرت اراده و صداقت آنها را بسنجند.
پیروی کردند چیزی را که دیو
خواند بر ملک سلیمان از غریو
هوش مصنوعی: آنها از چیزی پیروی کردند که دیو نامید، و این امر بر سلطنت سلیمان تأثیر گذاشت.
پیروی کردند و از ره ماندند
از شیاطین آنچه را می خواندند
هوش مصنوعی: آنها از پیروی کردن بازماندند و از راه حق گم شدند، به افکار شیطانی گوش کردند و به آنچه شیاطین میگفتند عمل کردند.
بر چنان ملکی که بود آن موهبت
نز ره آثار و اسباب و جهت
هوش مصنوعی: آنچه بر چنین پادشاهی عطا شده، به دلیل ویژگیها و نشانهها و شرایط خاصی است.
زآن نشد کافر سلیمان لیک چند
آن شیاطین کافر و گمره شدند
هوش مصنوعی: سلیمان به خاطر کفر و کفر ورزیدن، دچار تنزل نشد، اما برخی از شیاطین به گمراهی و کفر افتادند.
مردمان را سحر می آموختند
ز آتش خود خلق را می سوختند
هوش مصنوعی: مردم را جادوگری و سحر و جادو یاد میدادند، در حالی که خودشان با آتش وجودشان دیگران را میسوزاندند.
وآنچه نازل شد ز حق بر دو ملک
کآن یکی هاروت و ماروت است یک
هوش مصنوعی: و آنچه از سوی خدا بر دو فرشته به نامهای هاروت و ماروت نازل شد.
گشت بابل جایشان کاندوختند
لیک کس را سِحر می نآموختند
هوش مصنوعی: بابل را به خانهای تبدیل کردند، اما هیچکس نمیتوانست سحر و جادو را بیاموزد.
جز که می گفتند ما بر فتنه ایم
تو مشو کافر که ما قادر نه ایم
هوش مصنوعی: تنها چیزی که میگفتند این بود که ما در مشکلات و فتنهها قرار داریم. تو را وادار به کفر نکنند زیرا ما نیرویی برای تغییر وضعیت نداریم.
زآن دو پس آموختند آن را به فن
که کند تفریق بین مرد و زن
هوش مصنوعی: عوامل مختلفی بهنحوی طراحی شدهاند که تفاوتهای بین مردان و زنان را مشخص کنند.
بر کسی وارد نشد زآنها ضرر
جز به حلم حق که بد حکم قدر
هوش مصنوعی: هیچکس از اینها به دیگران ضرر نکرد جز آنکه صبر و بزرگواری خداوند که بر اساس تقدیر خویش عمل میکند.
هم بسی آموختند آن را که ضار
بود و هم نفعی نبودش در شمار
هوش مصنوعی: زیاد به دیگران یاد دادند که چگونه آسیب برسانند، اما هیچ منفعتی برای آنها در نظر گرفته نشد.
هر کسی دانست کآن را مشتری
هر که شد ، از آخرت باشد بری
هوش مصنوعی: هر کسی که بفهمد که آن چیز را چه کسی میخرد، از عواقب آخرت خود بیخبر است.
از نصیب آخرت بی بهره است
ز اکتسابش نیست جز حرمان به دست
هوش مصنوعی: انسانی که فقط به دنیاست و در تلاش برای کسب ثروت و مقام، به آخرت اهمیت نمیدهد، در واقع از نعمتهای آخرت محروم خواهد بود و چیزی جز ناامیدی به دست نخواهد آورد.
گر بدانند آنچه را کآموختند
خویش را بر شیء بد بفروختند
هوش مصنوعی: اگر میدانستند آنچه را که آموختهاند، هرگز خود را به چیز بدی نمیفروختند.
بود این تفسیر یعنی ترجمه
نک شنو تأویل آیت را همه
هوش مصنوعی: این جمله به معنای این است که تفسیر و ترجمه درست آیات را باید با دقت و دلسوزی انجام داد. در واقع، زمانی که به تفسیر یک متن میپردازیم، باید به عمق و معنای آن توجه کنیم و فقط به ترجمه کلمات بسنده نکنیم.
آن شیاطین ار ز جنند، ار ز انس
عاصی اند و طاغی از ابنای جنس
هوش مصنوعی: اگر آن شیاطین از جانب جن یا انسانها باشند، همچنان که از نسل خود هستند، نافرمان و rebellious هستند.
گر ز اِنس اند از اَشرّ مردمند
در شرارت فوق مار و کژدمند
هوش مصنوعی: اگر از میان انسانها، برخی بدترین افراد باشند، در شرارت و بدی از مار و کژدم نیز پیشی گرفتهاند.
زین جماعت هر زمانی بوده اند
خلق از آنها در زیانی بوده اند
هوش مصنوعی: از این جمعیت، در هر زمانی افراد بودند که موجب آسیب و ضرر به دیگران شدهاند.
اندر ایّام سلیمان از عصات
ساحران بودند مردود الصفات
هوش مصنوعی: در زمان سلیمان، افرادی بودند که به دلیل گناهان و کارهای ناپسندشان، ویژگیهای منفی و زشت داشتند و به عنوان ساحر شناخته میشدند.
بر گمانشان کآن سلیمان ساحر است
هم به ملک از سِحر و جادو قاهر است
هوش مصنوعی: آنها بر این باورند که او (سلیمان) جادوگری است که بر ملک و فرمانروایی خود نیز از سحر و جادو تسلط دارد.
بر تمام انس و جن و وحش و طیر
گشته از سِحر او مسلّط نی ز غیر
هوش مصنوعی: سحر و جادو او بر همه موجودات، از انسان و جن تا جانوران و پرندگان، چیرگی پیدا کرده و هیچگونه نیرویی غیر از این سحر توانایی مقابله با آن را نداشته است.
سِحر می آموختند از اختیار
تا چو او یابند بر ملک اقتدار
هوش مصنوعی: آنها جادو را از روی اراده میآموختند تا مانند او بر سرزمین خود تسلط یابند.
یعنی از آثار می دیدند اثر
وز وجود آن مآثر بی خبر
هوش مصنوعی: آنها نشانههایی از نوشیدنیها را میدیدند، اما از وجود آن ویژگیها بیخبر بودند.
کفر باشد بر اثر دل داشتن
وآن مآثر را به سهل انگاشتن
هوش مصنوعی: داشتن دل و احساسات به خودی خود مشکل نیست، اما اگر انسان ویژگیهای خوب و مثبت را نادیده بگیرد و به سادگی از کنارشان بگذرد، این کار به نوعی ناپسند و بیاعتنایی تلقی میشود.
وآن سلیمان از سببها رسته بود
بر مسبّب چشم جان را بسته بود
هوش مصنوعی: سلیمان به واسطهی دلایلی از چیزهای دنیوی آزاد بود و در عوض، بر چیزهایی که از یک منبع بالاتر ناشی میشد تمرکز کرده بود. او با چشم جانش به حقیقتها و معانی عمیقتر نگاه میکرد.
بر سلیمان کفر پس لا یق نبود
که به ملک از غیر حق فائق نبود
هوش مصنوعی: هیچکس نمیتواند به سلطنت و قدرتی که از راه نادرست به دست آمده است، اتکا کند؛ حتی سلیمان نیز نمیتواند با کفر و نادرستی بر دیگران فائق آید.
آن سلیمان روح شیطان سوز توست
وآن شیاطین وهم سحر آموز توست
هوش مصنوعی: سلیمان که به قدرت و حکمت معروف است، نماد روحی است که میتواند شیطان را شکست دهد. شیاطینی که در اینجا به آنها اشاره میشود، نماد وهمها و جادوهایی هستند که به خاطر قدرت تو، به وجود آمدهاند.
وهم پندارد که روح با نهیب
شوکتش در ملک تن هست از فریب
هوش مصنوعی: فکر میکند که روح با قدرت و جلالش در بدن قرار دارد، غافل از اینکه این تنها یک فریب است.
اوفتد اعضاء ز وی در اشتباه
کاین ز حیلت گشته بر ما پادشاه
هوش مصنوعی: اعضای بدن او در گیجی و سردرگمی قرار میگیرند، چرا که به خاطر نیرنگ و فریب، او به مقام سلطنت بر ما رسیده است.
کرده بر خود جمله اعضاء را مطیع
در تصرّف دارد این ملک وسیع
هوش مصنوعی: تمام اعضای بدنش را در اختیار دارد و بر آنها تسلط کامل دارد، این سرزمین وسیع را نیز تحت کنترل خود دارد.
گر بود غیر مآثر در وجود
از چه ناید زو نشانی در شهود
هوش مصنوعی: اگر در وجود ما چیزهای غیر از ویژگیهای مثبت و خوب وجود نداشته باشد، پس چرا در شناخت و انجامدادن هیچ نشانهای از آنها پیدا نمیشود؟
چشم بیند آنچه آید در بصر
اندر آثار از مآثر، کو اثر
هوش مصنوعی: چشم تنها چیزهایی را میبیند که در میدان دیدش قرار دارند و از میان آنها نشانههایی را تشخیص میدهد. بنابراین، اگر چیز خاصی وجود داشته باشد که اثر یا نشانهای از خود به جا گذاشته باشد، آن را مشاهده میکند.
پس ز بهر دفع ریب و دفع شک
ز امر حق گشتند نازل دو ملک
هوش مصنوعی: برای از بین بردن تردید و شک نسبت به حق، دو فرشته نازل شدند.
کآن دو عقل است از عقول اندر محل
وآن یکی باشد نظر دیگر عمل
هوش مصنوعی: در اینجا گفته شده که دو نوع عقل وجود دارد: یکی عقل نظری که به تفکر و درک میپردازد و دیگری عقل عملی که به عمل و رفتار مرتبط است. این دو نوع عقل در مکانهای مختلف به کار میروند و به انسان کمک میکنند تا هم به خوبی بیاندیشد و هم به درستی عمل کند.
آمده هاروت و ماروت آن به نام
این چنین خوانده است حقشان در کلام
هوش مصنوعی: هاروت و ماروت آمدهاند و در کتاب آسمانی به این نام شناخته میشوند و حق آنها به خوبی در کلام بیان شده است.
سوی نفس از امر حق مایل شدند
بر زمین طبع خود نازل شدند
هوش مصنوعی: به سمت نفس خود از خواست حق تمایل پیدا کردند و بر اساس طبیعت خود به زمین آمدند.
اندر این چاه طبیعت باژگون
تا ابد گشتند بهر آزمون
هوش مصنوعی: در این چاه پر از رمز و راز زندگی، همواره انسانها به خاطر آزمایش و تجربه، گردابوار در آن غرق میشوند.
رویشان شد سوی نفس از باب نفس
ز ارتباط اصل و استجذاب نفس
هوش مصنوعی: رویشان به خاطر ارتباطی که با روح و نفس دارند، به سوی نفس و روح خود گرایش پیدا کردند. این به دلیل پیوند عمیق و جذابیتی است که میان اصل وجود و نفس برقرار است.
بابل این صدر است و هست این بر صواب
بهر ایشان جای اندوه و عذاب
هوش مصنوعی: بابل در حقیقت موقعیتی عالی دارد، اما برای آنها اینجا جای ناراحتی و رنج است.
در مکان تنگ مابین مواد
و ادخنۀ نیران و شهوات زیاد
هوش مصنوعی: در جایی محدود و تنگ که پر از خواستهها و آرزوهای نفسانی و لذتهای دنیا است، احساس محاصره و فشار میکنیم.
وارد از باب طلسمات و حیل
وآنچه باشد اندر آن علم و عمل
هوش مصنوعی: وارد شدهایم به دنیایی پر از رازها و ترفندها و هر چیزی که در آن علم و عمل وجود دارد.
می نیاموزند بر کس زآن رموز
جز که گویند امتحان است این هنوز
هوش مصنوعی: در این دنیا هیچکس راز و رمزهایی را نمیآموزد، جز اینکه بگویند هنوز وقت آزمایش است و باید صبر کرد.
از خدا این آزمایش ، و ابتلاست
چشم بندیهای مخفی بهر ماست
هوش مصنوعی: اینکه ما در زندگی با چالشها و سختیها روبرو میشویم، نوعی آزمایش از سوی خداست. این آزمونها و مشکلات به نوعی عواملی هستند که در پسزمینه، به ما آموزش میدهند و ما را در مسیری مشخص هدایت میکنند.
تا تو دانی تعبیه ملکوتی است
فکرت هاروتی و ماروتی است
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که آنچه که در ذهن انسان وجود دارد و به تفکر او مربوط میشود، نشانهای از عالم ملکوت و وجود بازار وحشت و آسیب نیز است. به عبارت دیگر، تفکر میتواند هم جنبههای الهی داشته باشد و هم جنبههای ناپسند و خطرناک.
بر مآل و حال خود بیچون و چند
در تنبّه ز انتقال عقلیند
هوش مصنوعی: در مورد سرنوشت و وضعیت خود نباید سوالی داشت، زیرا در آگاهی و انتقال اندیشهها ما را به فکر واداشته است.
پس به استعمال این علم ای عزیز
تو مشو کافر ، به پیش آور تمیز
هوش مصنوعی: ای عزیز، با استفاده از این علم به کفر نرو، بلکه توانایی خود را به نمایش بگذار.
از مناهی و مفاسد جو حذر
وآنچه استعمال آن دارد ضرر
هوش مصنوعی: از کارهای ناپسند و فسادها دوری کن و از چیزهایی که استفاده از آنها به تو آسیب میزند، دوری کن.
نکتۀ تفریق بین مرد و زن
این بود کآموختندی زآن دو تن
هوش مصنوعی: این نکته که مرد و زن از هم جدا شدهاند، به این دلیل است که از این دو نفر درسهایی آموختهاند.
هست بین روح و نفس آن افتراق
ز انکدار قلب با آن اتفاق
هوش مصنوعی: بین روح و نفس تفاوتی وجود دارد، همانطور که دل با احساساتش تفاوت دارد.
وآن نباشد قوه ای را خود مضر
جز به اذن ذوالجلال مقتدر
هوش مصنوعی: هیچ نیرویی بدون اجازه خداوند قادری ضرر نمیزند.
اذن یعنی آن اردة ماسبق
کز وی آمد نفع و ضرّ ماخَلَق
هوش مصنوعی: اجازه به معنای آن ارادهای است که قبلاً وجود داشته و از آن، سود و زیان ما به وجود آمده است.
نه شو د زآن محو چیزی نه مزید
در مقام یفعل الله مایرید
هوش مصنوعی: نه از چیزی محو و ناپدید شو و نه در مقام، به خداوند توجه کن؛ او هر آنچه را که بخواهد انجام میدهد.
وآنچه میآموختند و ضار بود
میل سوی نفس ناهنجار بود
هوش مصنوعی: آنچه به انسان آموزش میدهند، اگر به نفع او نباشد، نشاندهنده تمایل او به نفسانیات و خواستههای نادرست است.
ز اشتداد شهوت و حال شتاب
احتجاب افزودشان بر احتجاب
هوش مصنوعی: به خاطر شدت شهوت و حال شتاب، آنها بر پردهداری بیشتری افزودهاند.
داشت پس تعلیم آن رنج و صداع
لیک بود از بهر کس بی انتفاع
هوش مصنوعی: تعلیم و آموزش، اگرچه سختیها و دردسرهایی به همراه دارد، اما در نهایت برای خود فرد سودی ندارد و بیشتر برای دیگران مفید است.
لاجرم ساحر بود دائم به رنج
هیچ از سحرش نیابد کام و گنج
هوش مصنوعی: بنابراین، جادوگر همیشه در زحمت و تلاش است و هیچگاه از جادوها و سحرهایش به خواستهها و ثروت دست نمییابد.
باز باید کرد بر آیت رجوع
سحر نبود جز نمود بی وقوع
هوش مصنوعی: باید دوباره به نشانهها و نشانهگذاریهایی که در دل سحر نهفتهاند، توجه کنیم، زیرا هیچ چیز جز نمایشی بدون تحقق وجود ندارد.
ساحران بودند در عهد رسول (ص)
در میان آن یهودان جهول
هوش مصنوعی: در زمان پیامبر (ص) گروهی از جادوگران در میان یهودیان نادان وجود داشتند.
مانده از عهد سلیمان یادگار
تا زمان احمد(ص) کامل عیار
هوش مصنوعی: یادگاری از دوران سلیمان باقی مانده که تا زمان پیامبر احمد(ص) به کمال و تمام رسیده است.
زین حقیقت از نبی جویا شدند
گفت آنسان کز کتاب آگه بدند
هوش مصنوعی: از این حقیقت، از پیامبر پرسیدند و او پاسخ داد، همانگونه که از کتاب آگاه بودند.
یعنی از توراتشان گفت آنچه بود
ساحران را رمز سِحر افشاء نمود
هوش مصنوعی: ساحران از کتاب مقدس خود سخن گفتند و رموز جادوگری را فاش کردند.
بر غلط رفتند و گفتند او سر است
هم ز ما در علم سِحر آگه تر است
هوش مصنوعی: گاه برخی افراد بر این باورند که شخصی از ما در زمینه علم سحر و جادو داناتر است، در حالی که این نظر خطاست و نزد دیگران نیز به اشتباه مطرح میشود.
پس یقین بر ما به سِحر او یافت دست
این طلسمی بود کو از سِحر بست
هوش مصنوعی: پس به یقین متوجه شدیم که سحر او بر ما تأثیر گذاشته است. این طلسمی بود که از سحر او ناشی میشود و ما را تحت تأثیر قرار داده است.
زین ره آمد آیت از پروردگار
که شدند این قوم تابع ز اضطرار
هوش مصنوعی: از این راه نشانهای از سوی خداوند آمد که این گروه به خاطر نیاز و اضطرار به این وضعیت تن دادند.
زآن جماعت که از این بودند پیش
اندر ایام سلیمان سِحر کیش
هوش مصنوعی: از آن گروه که در زمان سلیمان به جادوگری مشغول بودند، باید شناخت و آگاهی بیشتری داشت.
ور که ایشان کاهل ایمانند و دین
هستشان تقوی ز فعل مشرکین
هوش مصنوعی: اگر آنها نسبت به ایمان و دین خود سستی میکنند، تقوای آنها به اعمال مشرکان شبیه است.
اجر خود را کوست پاداش عمل
نزد حق دارد به نیکویی محل
هوش مصنوعی: هر کس در این دنیا به خوبی عمل کند، پاداش واقعی و مکافاتی در نزد خداوند دارد که ارزشمند و نیکو است.
می بدانستند بر وجه شهود
هر کسی بر فعل نیکش می فزود
هوش مصنوعی: هر کسی بر اساس تجربه و مشاهدهاش از اعمال خوب دیگران، به انجام کارهای نیک بیشتر تشویق میشود.