برگردان به زبان ساده
دل بپا خیزد چو او بی پی شود
وین به غیر از شور عشقی کی شود
هوش مصنوعی: دل وقتی به تپش می‌آید که او بی‌قرار شود و این حالت غیر از شوق و عشق چیز دیگری نیست.
عشق اگر آمد جهان بر کام توست
سکّۀ دولت همه بر نام توست
هوش مصنوعی: اگر عشق به دل تو راه پیدا کند، همه چیز به خوبی و خوشی برای تو پیش می‌رود و موفقیت‌ها به نام تو ثبت می‌شود.
عشق چون شمشیر بکشید از غلاف
عرصه شد از غیر یک معشوق صاف
هوش مصنوعی: عشق مانند شمشیری است که از غلاف بیرون آمده و در میدان فقط بر روی یک معشوق پاک و بی‌نقص تمرکز کرده است.
وآن دگرها هر چه هست افسانه است
ترک جو کن ، چشمه گر در خانه است
هوش مصنوعی: هر چیزی که در دنیا وجود دارد، تنها یک داستان و خیال است. اگر به دنبال حقیقت و خوشبختی هستی، دیگر به جستجوی بی‌نتیجه نرو، زیرا اگر در درون خودت سرچشمه را پیدا کنی، همه چیز در خانه‌ات هست.
ای بت شیرین شمایل، ماه من
شاهد من، شحنۀ من، شاه من
هوش مصنوعی: ای معشوق زیبا و دل آرای من، ای ماه نورانی که شاهد حال منی، ای نگهبان و پشتیبان من، ای پادشاه دل من.
زلف را بگشای از رخ ، نوبت است
زآنکه عاشق ، غرق عشق و حالت است
هوش مصنوعی: زلف را از روی خود کنار بزن، زیرا زمانش فرا رسیده که عاشق در عشق و حال خود غرق شده است.
می نخواهم باده دیگر، مستما
حالت چشم تو بُرد از دستما
هوش مصنوعی: من دیگر به شراب نیاز ندارم، زیرا حالت چشمان تو مرا کاملاً مست کرده و همه چیز را از من گرفته است.
زلف بگشا چارة دیوانه کن
فکر مست از نرگس مستانه کن
هوش مصنوعی: موهایت را باز کن، داروی دیوانه را پیدا کن و افکار مست را از نگاه شگفت‌انگیزت به خواب ببر.
پیش از آن کز سوز عشقت دم زنم
آتش اندر عالم و آدم زنم
هوش مصنوعی: قبل از آنکه به خاطر عشق تو ناله کنم، آتش را در تمام جهان و در دل آدم‌ها شعله‌ور می‌کنم.
شیشه و پیمانه را برجا گذار
زلف را یک دم به دستم واگذار
هوش مصنوعی: شیشه و پیمانه را کنار بگذار و فقط زلفت را برای یک لحظه به دست من بسپار.
تا در او جویم دل آشفته را
گیرم از سر قصه های گفته را
هوش مصنوعی: من در اینجا به دنبال یافتن آرامش دل پراشفتگی هستم و می‌خواهم از سر داستان‌های گفته شده بهره ببرم.
یا خرابم او کند از تاب خود
یا کنم تعبیر از او من خواب خود
هوش مصنوعی: یا او به خاطر حال ناخوشش مرا خراب کند، یا من از خواب و خیال خود تعبیر و تفسیر کنم.
تا نپنداری که من بودم به خواب
بود مشهود آفتابم بی حجاب
هوش مصنوعی: اگر فکر کنی که من در خواب بودم، در حالی که آفتاب بدون حجاب و نمایان است.
تا چه شد حالم که می گردد سرم
شد کجا، آن کو بُد اینک در برم
هوش مصنوعی: حال من چقدر تغییر کرده است که سرم به کجا رفته و آن کسی که زمانی نزدیکم بود، حالا کجاست؟
کیست آخر اینکه هم سِیر من است
من خود اویم یا که او غیر من است
هوش مصنوعی: کیست که با من هم‌سیر باشد؟ آیا خود من هستم یا شخصی دیگر غیر از من؟
عین من یا با من او هم ریشه است
نی غلط او برتر از اندیشه است
هوش مصنوعی: دوست من، مانند من است و ما از یک ریشه آمده‌ایم. اشتباه او در نظر بالاتر از فکر ما نیست.
لا اله الاّ الله او شاه دل است
در میان ما و او، ما حایل است
هوش مصنوعی: تنها خداوندی جز او وجود ندارد و او در حقیقت مرکز عشق و دل‌های ماست، و ما در این ارتباط به عنوان واسطه‌ای میان او و خودمان هستیم.
تا ز ماییِ خود آگاهیم ما
نیست منزل خاکِ آن راهیم ما
هوش مصنوعی: ما از ماهیت و وجود خود آگاه هستیم، پس منزل ما در خاک و زمین این دنیا نیست.
گاه گاه ار او نماید روی خویش
بنده باید تا بداند خوی خویش
هوش مصنوعی: هر از چندگاهی که معشوق صورت خود را نشان دهد، بنده باید در آن لحظه حاضر باشد تا ببیند رفتار و هویت واقعی خودش را.
خوی ما افتادگی و زاری است
خوی او یکتایی و قهّاری است
هوش مصنوعی: ما خلق و خوی ما متملق و ناتوانی است، اما خصلت او یکتایی و قدرت مطلق است.
کی به یکتایی شود «مع» با کسی
اوست خورشید آفرین و ما خسی
هوش مصنوعی: کی کسی می‌تواند با مع بودن خود به یکتایی برسد؟ او همانند خورشید خالق است و ما جانداران در مقیاس کوچکی قرار داریم.
پیش خورشید ار خسی فانی شود
بگذرد زآن طبع و نورانی شود
هوش مصنوعی: اگر خسی در برابر خورشید قرار گیرد و از بین برود، در این صورت طبع و ماهیت او نیز تغییر پیدا کرده و به نورانیت خواهد رسید.
هست آن موقوف هم بر موهبت
کن تو «موتوا أن تَموتوا» را صفت
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که همه چیز به نوعی به خدادادی بودن و نعمت‌هایی که دریافت می‌کنیم وابسته است. همچنین، در زندگی باید توجه کنیم که چگونه باید با مرگ و گذشتن از زندگی مواجه شویم، به‌گونه‌ای که زندگی‌امان را به درستی بگذرانیم.
چارة ما هر دم از خود مردن است
پی به لعل روح بخشش بردن است
هوش مصنوعی: ما برای حل مشکلات‌مان به طور مداوم باید خود را از نو بیافرینیم و در این دگرگونی، به جوهره‌ی حقیقتی دست پیدا کنیم که روح ما را شاداب می‌کند.
هست موتت را حیاتی در پناه
نک شنو تفصیل آن موت سیاه
هوش مصنوعی: محتوای زندگی تو در واقعیت مرگت نهفته است، از سایه‌ی آن آگاه شو و جزئیات این مرگ تاریک را بشنو.
موت اَسود دان که موت چارم است
وآن تحمل بر جفای مردم است
هوش مصنوعی: مرگ سیاه، یعنی مرگی که بسیار سخت و دردناک است، همانند تحمل رنج و زخم‌هایی است که از رفتار بد مردم ناشی می‌شود.
تا نرنجد خاطرت ز آزار خلق
یار باشی هر چه گردی خوار خلق
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی دل کسی ناراحت نشود، باید در برابر آزار و رفتار ناپسند دیگران صبور باشی و مانند یاری وفادار برای او باقی بمانی، حتی اگر خودت خوار و ذلیل شوی.
گر هزاران بار کوبندت به سنگ
دل به صلح آری دگر نی رو به جنگ
هوش مصنوعی: اگر هزار بار هم به تو ضربه بزنند و دلت را بشکنند، باز هم به صلح و سازش ادامه بده و به جنگ نرو.
صاحب موت سیه یعنی فقیر
هست بیشک زود عفو و دیر گیر
هوش مصنوعی: کسی که در دنیا فقیر است و زندگی سختی دارد، باید بداند که عفو و بخشش الهی به او نزدیک‌تر است و گرفتاری‌ها و مشکلاتش دیرتر به پایان می‌رسد.
پس بدین وجه آیت آمد از خدا
کآخرت گر هست مخصوص شما
هوش مصنوعی: بنابراین به این ترتیب، نشانه‌ای از سوی خداوند ظاهر شد که نشان می‌دهد آخرت مخصوص شماست.
از چه نبود هیچ رو بر موتتان
تا نشانی باشد از آن بی نشان
هوش مصنوعی: چرا هیچکس بر روی مردگان شما نمی‌آید تا نشانه‌ای از آن بی‌نشانی شما باشد؟
کو نشانی در شما زین چار موت ؟
یک سر مو از هوی ناگشته فوت
هوش مصنوعی: آیا نشانی از چهار مرحله مرگ و زندگی در شما وجود دارد؟ یک تار مویی از هویتی که ناپخته و دست نخورده مانده است، از بین رفته است.
آنکه خاص اوست دارِ آخرت
خواهد از دنیا به کلی معذرت
هوش مصنوعی: کسی که مختص به خداوند است، از دنیا به طور کامل عذرخواهی خواهد کرد تا به آخرت برسد.
کرده اید از خورد کم یا از لباس
یا ز حرص و بخل و آمال و اساس
هوش مصنوعی: شما به خاطر حرص و بخل یا آرزوهای بی‌پایه، از نعمت‌های زندگی خود یا از لباس و غذا کم کرده‌اید.
یا یک از وسواس های دم به دم
یا جوی از جهد و انکار و ستم
هوش مصنوعی: یا گویای فکرهای مکرر و ناامیدانه‌ام هستم یا در تلاش و مبارزه برای رهایی از ظلم و ستم.
پس چه باشد کآخرت خاص شماست
ذات مطلق بند اخلاص شماست
هوش مصنوعی: پس چه چیزی می‌تواند باشد؟ چرا که آخرت خاص شماست و ذات مطلق به پایبندی شما به اخلاص بستگی دارد.
