برگردان به زبان ساده
قُلْ إِنْ کٰانَتْ لَکُمُ اَلدّٰارُ اَلْآخِرَةُ عِنْدَ اَللّٰهِ خٰالِصَةً مِنْ دُونِ اَلنّٰاسِ فَتَمَنَّوُا اَلْمَوْتَ إِنْ کُنْتُمْ صٰادِقِینَ (۹۴) وَ لَنْ یَتَمَنَّوْهُ أَبَداً بِمٰا قَدَّمَتْ أَیْدِیهِمْ وَ اَللّٰهُ عَلِیمٌ بِالظّٰالِمِینَ (۹۵)
هوش مصنوعی: بگویید: اگر خانه آخرت نزد خدا برای شما خالص و ویژه از دیگران است، پس اگر راست می‌گویید، آرزوی مرگ کنید. و هرگز آن را نخواهند خواست به خاطر آنچه که پیش فرستاده‌اند و خداوند از ستمکاران باخبر است.
بگو اگر باشد برای شما سرای آخرت نزد خدا خالص از جز مردمان پس آرزو کنید مرگ را اگر هستید راستگویان (۹۴) و هرگز آرزو نمی‌کنند آن را ابدا بآنچه پیش داشته دستهایشان و خدا دانا است بستمکاران (۹۵)
هوش مصنوعی: اگر برای شما در نزد خدا خانه‌ای خالص برای آخرت وجود داشته باشد، پس اگر راست‌گو هستید، آرزو کنید که بميريد. اما کسانی که دستشان به اعمال بد آغشته است، هرگز آرزوی مرگ نمی‌کنند، چون از آنچه که انجام داده‌اند آگاه هستند و خداوند به اعمال نادرست آنها آگاه است.
« در بیان قومی که خود را از راه خطاءصاحب راه و عارف باالله میگفتند و تحقیق آنکه موت ارادی مراد است نه اضطراری »
هوش مصنوعی: گروهی را توصیف می‌کند که خود را به عنوان افرادی آگاه و صاحب‌نظر در امور معنوی معرفی می‌کردند. در واقع، آنها به نوعی مرگ ارادی را مدنظر داشتند و نه مرگ ناخواسته یا اجباری.
گو بر ایشان بر شما بی معذرت
گر بود خالص سرای آخرت
هوش مصنوعی: اگر بر آنها به شما بدون هیچ گونه عذرخواهی رفتار شود، باز هم در سرای آخرت، کارها خالص و بی‌عیب خواهد بود.
دون مردم یعنی از دون اُمم
جز یهود و جز نصاری بیش و کم
هوش مصنوعی: مردم پست و کم‌ارزش‌تر از دیگر اقوام، فقط یهودیان و مسیحیان هستند.
زآنکه می گفتند ما صاحب رهیم
محرم حقّیم و ابناء اللّهیم
هوش مصنوعی: چون میگفتند ما راهنما و صاحب طریقیم، در نزد حق مقام والایی داریم و مثل فرزندان خدا شناخته می‌شویم.
راه دین و لطف حق، مخصوص ماست
غیر ما مردود از آن حصن و سراست
هوش مصنوعی: راه دین و نعمت‌های الهی ویژه ماست و دیگران از آن مکان و محافظت دور هستند.
راست گر گویید و دارید این یقین
موت را خواهید از حق بهر دین
هوش مصنوعی: اگر با صداقت سخن بگویید و به این باور باشید که مرگ واقعیت دارد، در این صورت برای دینتان از حق بهره‌مند خواهید شد.
زآنکه دنیا، جای اندوه و غم است
هر دمی در وی هزاران ماتم است
هوش مصنوعی: دنیا مکانی است پر از اندوه و ناراحتی و در هر لحظه، دلایل زیادی برای غم و غصه وجود دارد.
آنکه دارد خانمان و عیش خوش
از چه در گلخن خورد دوغ تُرش
هوش مصنوعی: کسی که دارای خانه و زندگی خوبی است، چرا باید در گوشه‌ای بی‌خبر از خوشی‌ها، با چیزهای تلخ به سر ببرد؟
چون ندارد در سرای خویش رو
چون نسازد عیش خوش را آرزو
هوش مصنوعی: وقتی در خانه‌اش جایی ندارد، چگونه می‌تواند خوشی و لذت زندگی را آرزو کند؟
باشد این ویرانه اش بیفایده
گو بمیر و رو نشین بر مائده
هوش مصنوعی: زندگی در این ویرانه بیفایده است، پس بهتر است که بی‌خبر از آنجا بروی و بر سر سفره‌ای دیگر بنشینی.
گر دهندت ره به قصر پادشاه
چون به کهدانی و قُوت توست کاه؟
هوش مصنوعی: اگر به تو راهی به قصر پادشاه بدهند، چه بهتر که در جایی دلپذیرتر و با زندگی راحت‌تری مثل یک روستا و غذای ساده‌تری بگذرانید؟
کن تمنّا عالمی را کاندر آن
هست وسعتها و نعمتها عیان
هوش مصنوعی: آرزو کن جهانی را که در آن وسعتها و نعمتها به وضوح دیده می‌شوند.
کی کنند آن را تمنّا تا ابد
دستهاشان زآنکه پیش آورده بد
هوش مصنوعی: کسی برای همیشه و در آینده نمی‌تواند آرزوی چیزی را داشته باشد که خود آن را به دست آورده و پیش کشیده است.
یعنی افعالی فرستاده ز پیش
که ندارند آرزوی موت خویش
هوش مصنوعی: این جمله به این معنی است که افرادی آمده‌اند که هیچ آرزویی برای مرگ خود ندارند و به نوعی از زندگی و فعالیت‌هایشان بهره‌مند هستند. آنها همچنان در مسیر حیات و فعالیت‌های خود ادامه می‌دهند و به زندگی خود اهمیت می‌دهند.
حق بود دانا به غدّاران همه
بر خسیسان و ستمکاران همه
هوش مصنوعی: حق، دانا و آگاه به خیانت‌کنندگان و ظالم‌هاست و بر همه‌ی بی‌خودان و ستمکاران تسلط دارد.
چون شنیدی متن و تفسیر ای عزیز
گوش کن تأویل اگر داری تمیز
هوش مصنوعی: اگر به تفسیر و توضیحات دقت کرده‌ای، حالا آماده باش تا معنای عمیق‌تری را درک کنی اگر توانایی تفکیک و تمییز آنها را داری.
کن تأمل اندکی در این جواب
این چرا فرموده با اهل کتاب
هوش مصنوعی: کمی تأمل کن در دلیل این پاسخ که چرا به اهل کتاب چنین فرموده است.
وآنگهی کآن احمد (ص) پاکیزه صوت
خود نموده منع ز استدعای موت
هوش مصنوعی: و آن‌گاه که پیامبر احمد (ص) با صدای دلنواز خود، از خواستن مرگ نهی کرده است.
پس یقین موتی که باید آرزو
داشت آن را شُد ارادی ز امر او
هوش مصنوعی: پس به یقین، مرگی که باید به آن آرزو داشت، ارادی و به خواست او به دست می‌آید.
چار موت است آنکه از حکم ملوک
گشته تعیین بهر ارباب سلوک
هوش مصنوعی: کسی که تحت فرمان ملکان قرار گیرد، چهارتا از خود را از دست داده و در این صورت، دیگر نمی‌تواند به راه و رسم سلوک و سیر و سلوک خود بپردازد.
موت ابیض باشد اول در ثبوت
اکتفا کردن به قوت لایموت
هوش مصنوعی: مرگ سفید در ابتدا به این معناست که باید به چیزی پایدار و محکم اکتفا کنیم که هرگز نمی‌میرد.
سعی کردن سخت در رزق حلال
وآنگهی کم خوردن اندر کل حال
هوش مصنوعی: تلاش کردن برای به دست آوردن درآمد حلال و سپس در هر شرایطی کمتر خوردن.
تا به اندک نیستی قانع ز خور
طی نگردد راه، روز خود مبر
هوش مصنوعی: به نظر می‌رسد که باید به کمترین‌ها راضی نباشی و برای رسیدن به مقصد خود تلاش کنی. روز خود را از دست نده و اجازه نده که ناچیزی‌ها تو را متوقف کند.
گر که خوردی نی تو رهرو، کاهلی
ره گرسنه طی کن ار صاحبدلی
هوش مصنوعی: اگر تو در مسیر پیشرفت خود تنبلی کنی، بهتر است که با جدیت و پشتکار به جلو بروی، حتی اگر گرسنه و نیازمند باشی، زیرا در این راه دل‌های باصفا و با اراده به تو کمک خواهند کرد.
اشکم خالی و پر دور از درنگ
این رود ره با پر ، آن با اسب لنگ
هوش مصنوعی: چشمانم بی‌نهایت خالی است و در انتظار نیستم. این رود، راهی را با بال‌هایش می‌رود و آن یکی با اسب لنگ و کم‌توان پیش می‌رود.
کن به موت ابیض ار مردی رجوع
موت ابیض نزد مردان چیست ، جوع
هوش مصنوعی: اگر به مرگ سفید برسی، در آن صورت بدان که نزد مردان مرگ سفید چه معنایی دارد، و این که گرسنگی چیست.
موت اخضر چیست آن عریانی است
از لباس کبر و هم سلطانی است
هوش مصنوعی: مرگ سبز به چه معناست؟ این، بدون پوشش کبر و خودخواهی است و همچنین نشانه‌ای از سلطنت و بزرگی است.
جامۀ نو را به طفلان واگذار
راه تجرید آن به عریانی سپار
هوش مصنوعی: لباس نو را به کودکان بسپار و راه خالصی را به برهنگی واگذار کن.
شو مجرد یعنی از سودای خلق
جامه گو اطلس بود یا کهنه دلق
هوش مصنوعی: شخصی که از دنبال کردن آرزوهای دنیوی دست برداشته است، یا مانند پارچه‌ای باکیفیت و نوست یا مانند لباسی فرسوده و کهنه.
وآن مجرد کاندر این هنگامه نیست
بند عریانی و فکر جامه نیست
هوش مصنوعی: در این وضعیت، موجودی که تنها و بی‌نیاز است، وجود ندارد و انسان از آستین برهنه و فکر عاری از پوشش رنج می‌برد.
جامه را گوید حقت کوتاه کن
تن مجرد یعنی از دلخواه کن
هوش مصنوعی: جامه به من بگو که لباس را کوتاه کن، بدن بی‌پناه یعنی از خواسته‌ها و تمایلات خود جدا شو.
جامه برکن ، رخت عریانی بپوش
آرزوها را بهل برجا بکوش
هوش مصنوعی: لباس‌هایت را درآور، و جامه‌ای ساده بپوش تا بتوانی آرزوهایت را به راحتی دنبال کنی.
موت سیّم احمر است ای ذو فنون
وآن بود مردن ز میل نفس دون
هوش مصنوعی: مرگ سومین رنگ است ای صاحب هنر و آن مردن ناشی از خواسته‌های نفس پست است.
خون نفس ار ریختی، روحانی ای
رسته ای از قید هستی، فانی ای
هوش مصنوعی: اگر خون جانت را بریزی، تو ای روحانی، از قید وجود رهایی یافته‌ای و دیگر فانی هستی.
نفس سرکش را بکُش آسوده شو
پاک از وسواس آن آلوده شو
هوش مصنوعی: نفس سرکش و ناپاک خود را بکش و آزاد شو تا از افکار و وسوسه‌های آزاردهنده رهایی یابی.
هر دم او را هست وسواسی دگر
باید از وی داشتن پاسی دگر
هوش مصنوعی: هر لحظه او را وسوسه‌ای تازه می‌آید و باید همیشه از او مراقبت کرد.
بند وسواسش چو بُرّی رسته ای
از خلاف او به حق پیوسته ای
هوش مصنوعی: زمانی که وسواس و نگرانی‌هایش از تو آزاد شود، تو توانسته‌ای به حق و حقیقت نزدیک‌تری.
