برگردان به زبان ساده
دگر نفسی است رحمانی زرحمان
وجود منبسط یعنی بر اعیان
هوش مصنوعی: این جمله اشاره به وجود خدایی دارد که به شکل رحمت و مهربانی در عالم گسترده شده است. به عبارت دیگر، وجود رحمان به شکلی است که در همه موجودات و اشیاء جاری و ساری است.
وجود منبسط کو عام باشد
بر اعیانش بعین اتمام باشد
هوش مصنوعی: وجود گستردهام نسبت به اشیاء به صورت کامل و جامع است.
دگر هم از هیولا کوست حامل
بصورتهای موجودات قابل
هوش مصنوعی: همچنان از وجود جوهر هستی است که اشکال مختلف موجودات را در خود جای داده و حمل میکند.
مرتب اولین بر ثانی آمد
شبیه او را دم انسانی آمد
هوش مصنوعی: هر بار که یکی از افراد به درستی پیدا میشود، دیگری هم به او شباهت دارد و مانند او نمایان میشود.
که آن باشد هوای صاف ساذج
حروفش مختلف سازد بخارج
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که هوای صاف و لطیف میتواند باعث تغییرات در حروف و صداها شود و آنها را به شکلهای مختلفی درآورد. به عبارتی دیگر، شرایط مناسب و صاف میتواند تاثیرگذار باشد و به تنوع و تغییر در اشکال بیان منجر شود.
حکیم از وجه عقل و نور حکمت
کند تعبیر از وی بر طبیعت
هوش مصنوعی: حکیم از جنبه عقل و روشنی دانش، طبیعت را توضیح میدهد و به آن معنا میبخشد.
بالفاضی بود تشبیه اعیان
که واقع بر نفس باشد در انسان
هوش مصنوعی: تشبیه واقعیات، زمانی معنا دارد که به خود انسان ارتباط پیدا کند.
دلیل الفاظ باشد بر معانی
دلیل اعیان بموجد هم عیانی
هوش مصنوعی: کلمات میتوانند نشانهای از معانی باشند، همانطور که وجود اشیاء نیز میتواند دلیلی برای حقایق و واقعیتها باشد.
همه اعیان موجودات شاهد
بود اندر عیان از ذات موجود
هوش مصنوعی: تمام موجودات با تمام ویژگیهایشان در حقیقت، نشانهای از وجود حقیقی هستند.
هم از افعال واسماء و صفاتش
کمالاتی که ثابت شد بذاتش
هوش مصنوعی: این عبارت به بررسی کمالات و ویژگیهای خداوند اشاره دارد که از اعمال، نامها و صفتهای او به وضوح نمایان است و این کمالات به ذات او تعلق دارند و غیرقابل انکار هستند.
دگر هر یک ز موجودات اعیان
شدند از لفظ کن موجود در آن
هوش مصنوعی: هر یک از موجودات واقعی، به واسطهی کلام «کن» به وجود آمده و شکل گرفتهاند.
کلمه شد بیان اندر مقامش
ببین در شرح اگر خواهی تمامش
هوش مصنوعی: اگر بخواهی توضیحی کامل درباره یک کلمه و مقام آن داشته باشی، میتوانی به شرح و توضیحات آن مراجعه کنی.
بیان از نفس رحمانی بد اینجا
که از وی ما سوی اللهند احیا
هوش مصنوعی: این جمله به این معناست که در اینجا، وجود و کلام الهی به قدری تاثیرگذار است که همه چیز جز او تحت تاثیر آن قرار میگیرد و جان و حیات از او نشات میگیرد. به بیان دیگر، وجود واقعی تنها در پرتو رحمت و اراده الهی شناخته میشود و همه موجودات از آن منبع حیات بهرهمندند.
بهر جا رتبهئی دارد مناسب
همان نفس است ثابت در مراتب
هوش مصنوعی: هر جا که شخصیتی یا مقام خاصی وجود دارد، آن مقام با ویژگیهای درونی و نفس همان فرد مرتبط است و این موضوع در تمامی سطوح و درجات رعایت میشود.
ز عرش و فرش و افلاک و عناصر
ازو دارند تأثیر و تأثر
هوش مصنوعی: از آسمانها و زمین و همه موجودات، تأثیر و تأثر از او دارند.