برگردان به زبان ساده
خوش آن گروه که شوریده شراب شدند
شدند در پی آبادی و خراب شدند
هوش مصنوعی: خوشا به حال گروهی که به شوق و شوری در پی خوشی و لذت هستند، اما در این راه گاهی به آبادانی و گاهی به ویرانی می‌رسند.
فدای همت دُردی‌کشان که هستی خویش
تمام داده کشیدند درد و ناب شدند
هوش مصنوعی: این بیت به ستایش افرادی می‌پردازد که با تلاش و اراده قوی خود، تمام هستی و وجودشان را فدای هدفی بزرگ کرده‌اند. آن‌ها با تحمل درد و سختی، به صورت ناب و خالص در آمده‌اند و به نوعی به کمال و تعالی دست یافته‌اند.
کشید دردی جام طلب بطفلی و پیر
بکوی میکده در عالم شباب شدند
هوش مصنوعی: در بیابان زندگی، درد و رنجی از طلب نوشید که هم جوانان و هم پیران به سمت میکده کشیده شدند.
مخواه قدر فلک ذره باش بر در دوست
که ذرکان در دوست آفتاب شدند
هوش مصنوعی: نگذار تا جایی پایین‌تر از مقام داری خود را ببینی، چرا که انسان‌ها اگر در کنار دوست قرار گیرند، به درخشش و ارزش واقعی خود دست پیدا می‌کنند.
رموز عشق ز ام الکتاب سینه خویش
فرا گرفته و مستغنی از کتاب شدند
هوش مصنوعی: عشق را از دل خود آموخته‌ام و نیازی به کتاب ندارم.
خراب عشق نمودند خانه دل خود
امین گوهر آن گنج دیر یاب شدند
هوش مصنوعی: در اثر عشق، به صورت عمیق ویران شدند و خانه دلشان را خراب کردند. امین، گوهر ارزشمند و گنجی که دیر به دست می‌آید، حالا به دست آن‌ها افتاده است.
دلم بهمرهی عشق رفت تا بر یار
دو رهنورد درین ورطه همرکاب شدند
هوش مصنوعی: دل من در راه عشق گام برداشت تا با یارم همراه و همسفر شود و در این مسیر دشوار با هم حرکت کنیم.
بغیر عشق کسی طی این طریق نکرد
که گم شدند اگر باد یا سحاب شدند
هوش مصنوعی: جز عشق، هیچ‌کس این راه دشوار را طی نکرده است؛ زیرا کسانی که بدون عشق حرکت کردند، گم شدند، چه مانند باد و چه مانند ابر.
مرا گمان که دگر پای بند می نشوند
ز نه حجاب فلک رسته بی حجاب شدند
هوش مصنوعی: من فکر می‌کردم که دیگر به زنجیر بند نمی‌شوند، چون از آن حجاب آسمانی رهایی یافته و بدون حجاب در آمده‌اند.
اگر چه جستند از صد هزار بند ولیک
اسیر در خم آن طره بتاب شدند
هوش مصنوعی: اگرچه از میان هزاران مشکل و دردسر فرار کردند، اما همچنان اسیر زیبایی و جذبه‌ی آن موهای تاب‌دار شدند.
بدست شاه دو باز سپید برپابند
ببند تیره تر از شهپر عقاب شدند
هوش مصنوعی: دو باز سفید به دست شاه بسته شدند، و این بازها به رنگی تیره‌تر از پرهای عقاب در آمده‌اند.
جمال دوست عیان دیده زلف اوست عیان
زهر سراب گذشتند و عین آب شدند
هوش مصنوعی: زیبایی دوست در چهره‌اش نمایان است و به وضوح در زلف‌هایش دیده می‌شود. افرادی که از تلخی‌ها و فریب‌هایی گذر کرده‌اند، به حقیقت و آرامش دل رسیده‌اند.
سپیده دم شد و شد آفتاب یار پدید
کسان ندیده که مردند یا بخواب شدند
هوش مصنوعی: سپیده دم فرارسید و آفتاب، دوست را آشکار کرد. کسانی که یا ناپدید شده بودند یا خوابشان برده بود، اکنون دیده می‌شوند.
دو حرف یافته آنان که در کتاب صفا
کتاب عشق شدند و هزار باب شدند
هوش مصنوعی: دو کلمه را کسانی فهمیده‌اند که در کتاب صفا، عشق را نوشته‌اند و با این عشق، دنیای وسیعی از معانی ایجاد کرده‌اند.
هزار باب بهر باب صد هزار بیان
ز هر بیان همه کونین کامیاب شدند
هوش مصنوعی: در اینجا بیان شده است که برای هر موضوع یا مسئله‌ای، هزار راه و روش وجود دارد و از هر یک از این روش‌ها، توضیحات و بیان‌های زیادی می‌توان ارائه داد. در نهایت، همه موجودات و جهانیان از این توضیحات و بیانات بهره‌مند شده و به موفقیت و کامیابی دست یافته‌اند.
