برگردان به زبان ساده
یار را از من چه میپرسی بپرس از دل کجاست
محفل لیلی ز مجنون پرس در محمل کجاست
هوش مصنوعی: از من دربارهی یار چه میپرسی؟ بهتر است از دل بپرسی که محفل لیلی کجاست، یا از مجنون بپرس که محفلش کجاست.
عالمی شد کشتهٔ شمشیر غم کو شاهدی
تا برآید از میان گوید به ما قاتل کجاست
هوش مصنوعی: شخصی در اثر غم و اندوه به شدت دچار آسیب شده و حالا دنبال یک شاهد میگردد که به او بگوید قاتل این درد و رنج کجا قرار دارد.
سیر دارم تا سحر امشب کنشت و کعبه را
تا چراغ بیریا روشن در این محفل کجاست
هوش مصنوعی: من امشب تا سحر به جستجو میروم، برای یافتن روشنایی بیریا که در این جمع وجود دارد، در کنار کنشت و کعبه.
ای که صد گل میکنی هر لحظه در این بوستان
جز تو در زیر زمین یک دانه بیحاصل کجاست
هوش مصنوعی: تو که در این باغ هر لحظه صدها گل میکاری، سزای تو در زیر زمین جز یک دانه بیفایده چیزی نیست.
جنگ هفتاد و دو ملت بر سر راه است و بس
ورنه غیریت میان خلق در منزل کجاست
هوش مصنوعی: بسته به اختلافات و جنگهای بین ملتها، تنها دلیل این درگیریها وجود ایدههای نادرست و تعصبات است. اگر این مسائل وجود نداشت، تفاوتها و دوگانگیهای میان انسانها در حقیقت چه معنایی داشت؟
نسبت سرو چمن با قامتش عین خطاست
قامت موزون او چون سرو پا در گل کجاست
هوش مصنوعی: این بیت به زیبایی و تناسب قامت یک شخص اشاره دارد. شاعر به گونهای توصیف میکند که قامت آن شخص به قد بلندی مانند سرو و به لطافت گل تشبیه شده است. او میگوید که این قامت موزون و زیبای او، به اندازهای جذاب است که بر روی چمن میدرخشد و به نظر میآید که گلها نیز تحت تأثیر آن، به سمت او خم شدهاند.
طرفه عالمهاست در انفس که در آفاق نیست
آنچه پنهان کرده در دل باغبان در گل کجاست
هوش مصنوعی: عجیب است که در دل انسانها چیزهایی وجود دارد که در عالم بیرون وجود ندارد و آنچه باغبان در قلب خود پنهان کرده، در گلها یافت نمیشود.
ای که میگویی سعیدا را ز جان و دل گذر
جان فدایت باد لیکن عاشقان را دل کجاست
هوش مصنوعی: تو که میگویی شخص خوشبخت و سعادتمندی را با تمام وجود تحسین میکنی، جانم فدای تو باد؛ اما جای دل عاشقان کجاست؟