برگردان به زبان ساده
گرچه عالم را بنا آن ذات بیچون ساخته
لیک فکری کن که عالم را بنا چون ساخته
هوش مصنوعی: هرچند که این جهان بر اساس وجودی بیبود ساخته شده، اما بهاندیشه برو که این جهان چگونه به وجود آمده است.
هر دو عالم را معانی در تو صانع کرده فکر
تا در این دیوان تو را مصراع موزون ساخته
هوش مصنوعی: هر دو دنیا به خاطر تو معانی را خلق کردهاند، تا اینکه فکر و خلاقیت در این دیوان برای تو مصراعهای موزون بسازد.
عمر لیلی صرف شد تا گشت مجنون ابلهی
عالمی را نازم آن لیلی که مجنون ساخته
هوش مصنوعی: عمر لیلی به پایان رسید تا مجنون به فردی بیخبر و دیوانه تبدیل شود. من باید به آن لیلی افتخار کنم که چنین مجنونی را ساخته است.
خاک را آرام کی می بود آدم گر نبود
این همه صنعت که حق در کار گردون ساخته
هوش مصنوعی: تنها خاک و زمین نمیتوانستند بهوجود آمدن انسان منجر شوند، اگر نبود این همه هنری که خدا در آفرینش جهان بهکار برده است.
نیست ممکن عقل را بیت الحزن بی چار حد
زان بنای عشق را از عقل، بیرون ساخته
هوش مصنوعی: عقل نمیتواند به دنیای غم و اندوه که عشق آن را فراهم کرده، دسترسی پیدا کند. عشق فراتر از فهم و درک عقل است و آن را از محدودیتهایش آزاد کرده است.
شد عزیز مصر لیکن در فراق خویشتن
یوسف ما خاطر یعقوب محزون ساخته
هوش مصنوعی: یوسف به مقام و ارزش بالایی در مصر رسید، اما در دوری از خود، باعث غم و اندوه یعقوب شد.
شیوه ها کردم بسی با زلف او رامم نشد
خلقت این مار را گویا ز افسون ساخته
هوش مصنوعی: روشهای زیادی را امتحان کردم تا زلف او را به کنترل درآورم، اما موفق نشدم. به نظر میرسد خلقت این مخلوق، مانند یک مار است که به افسونگری ساخته شده است.
کام عیش ما نشد خالی ز تلخی هیچ گه
گوییا در بادهٔ ما چرخ، افیون ساخته
هوش مصنوعی: زندگی ما هیچگاه بدون تلخی نبوده است، گویا در شراب ما چرخ، مادهمخدر ساخته است.
کار آسان نیست جور و ناز معشوق به کس
چشم او خود خورده خون ها تا دلی خون ساخته
هوش مصنوعی: نه کار آسانی است که عشق و ناز معشوق را تحمل کنیم، زیرا او چون خود زخمخورده است، برای این که دلهایی را به درد بیاورد، خونها را به جان خریده است.
هر چه هست از دفتر حق نیست بیرون در جهان
او به علم خویشتن نی کم نه افزون ساخته
هوش مصنوعی: هر چیزی که در جهان وجود دارد، خارج از دانش و قلم خدا نیست. او با علم خود، همه چیز را به اندازه و به درستی آفریده است.
چوب را در رقص می آرد سعیدا جذب عشق
جلوهٔ لیلی وش ما بید مجنون ساخته
هوش مصنوعی: سعیدا با عشق و زیبایی لیلی میرقصد، مانند بید مجنونی که تحت تأثیر عشق قرار گرفته است.