برگردان به زبان ساده
به هر وادی که آبادی است آن وادی جفا دارد
در آن صحرا که معموری نمی باشد صفا دارد
هوش مصنوعی: در هر سرزمینی که آبادانی وجود دارد، آنجا به نوعی درد و رنج هم پیدا میشود. اما در بیابانی که هیچ کس در آن نیست و خالی از زندگی است، آرامش و صفا برقرار است.
تهی چون شد ز خود نی زیر و بم را ساز می گردد
نوای عیش و عشرت را در این جا بینوا دارد
هوش مصنوعی: وقتی انسان از خود خالی شود، دیگر هیچ چیز او را پایین و بالا نمیبرد و در این حالت، شادی و لذت را در وضعیتی سخت و بیچاره میبیند.
تسلی، ناشکیبایی، جفا، پیمان شکستن، عهد بربستن
چه گویم این جهان بی وفا با خود چها دارد
هوش مصنوعی: دنیا پر از غم و ناامیدی است. هر روز با درد و ناکامی روبهرو میشویم، زیرا وفای واقعی در آن یافت نمیشود. چگونه میتوانم با این حال و روز خود کنار بیایم؟
نه شادی دارد از بودن نه غم دارد ز نابودن
که در شهر تعلق پادشاهی را گدا دارد
هوش مصنوعی: شخصی نه از زندگی خوشحال است و نه از مرگ ناراحت. در میان وابستگیها، چنین کسی میبیند که حتی در این دنیا، فقیر هم قادر است بر پادشاه تسلط یابد.
تنی لاغر نه بردارد ز فرش هیچ کس منت
که از پهلوی خود با خویش، نقش بوریا دارد
هوش مصنوعی: کسی که بدن لاغری دارد و نمیتواند بار کسی را تحمل کند، باید بداند که در پهلوی خودش نیز به همراه خود، تحمل روزگار را دارد و تنها بر خود تکیه میکند.
ندیدم همچو دل کامل عیاری دوربین یاری
که از هر جا چو می پرسم جوابی آشنا دارد
هوش مصنوعی: هیچکس را مانند دل باهوش و صمیمی ندیدم، که هر زمان از او چیزی بپرسم، پاسخی آشنا و دلنشین داشته باشد.
سعیدا طبع وحشی سایهٔ دیوارکی خواهد
دل دیوانهٔ ما رم ز نقش بوریا دارد
هوش مصنوعی: بیت اشاره به حال و هوای دل و احساسات انسانی دارد. در آن، به نوعی سرگردانی و آزادگی اشاره شده است. شخصی که دلش دیوانه و ناآرام است، تحت تأثیر محیط و فضای اطرافش، به دنبال آرامش میگردد. این دل دیوانه به نوعی از یک تصویر و نقش که نشانهای از وابستگی و محدودیت است، فرار میکند و به دنبال آزادی و سروری در طبیعت وحشی و طبیعی است.
به طور کلی، این بیت احساسات عمیق و تضاد میان سرزندگی و محدودیت را به تصویر میکشد.
