برگردان به زبان ساده
دل ما روشن از افلاک نگردد هرگز
تیغ از دامن تر پاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: دل ما هرگز از نور آسمان‌ها روشن نمی‌شود و هرگز تیغی که از دامن تر بیرون آمده، پاک نخواهد شد.
صافی و تیرگی آب ز سرچشمه بود
بی دلی پاک، سخن پاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: آب زلال و شفاف از سرچشمه‌اش نشأت می‌گیرد و اگر دل کسی آلوده باشد، سخن او هیچ‌گاه پاک و خالص نخواهد بود.
چشمه روشن خورشید اگر خشک شود
آب در دیده افلاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: اگر چشمه‌ی تابناکی مانند خورشید به‌طور کامل خشک شود، اشک و گریه‌ی آسمان هرگز جاری نخواهد شد.
صرف پاکی مکن اوقات که سیلاب بهار
تا به دریانرسد پاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: وقت خود را بی‌جهت صرف کارهای بی‌فایده و سطحی نکن، چرا که تا زمانی که آب‌های بهاری به دریا نرسند، هیچ وقت پاک و زلال نخواهند شد.
جام جم تا اثر از چرخ بود در دورست
چون اثر خیر بود، خاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: تا زمانی که چرخ زمان در گردش است، زیبایی و خوبی‌ها باقی می‌ماند و هرگز به فراموشی نمی‌رود.
چهره عالم ازو رنگ بهاران دارد
کز خزان خشک رگ تاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: چهره‌ی عالم به خاطر او شاداب و پررنگ است و هرگز از خشکی و خزان رنج نمی‌برد.
پرده شوخی آن حسن نشد سبزه خط
برق پوشیده ز خاشاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: حسن در زیر شوخی و پرده خود، نتواند سبز و زیبا بماند، زیرا مانند برق پوشیده در میان نی و خاشاک، هرگز نیست.
نگشاید گره از غنچه پیکان به نسیم
دل که افسرده شود چاک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به این موضوع اشاره می‌کند که اگر غنچه‌ای توسط نسیم دل گشوده نشود، یعنی اگر احساسات عاشقانه‌اش به اوج نرسد، دیگر هرگز نمی‌تواند به حالت طبیعی و شاداب خود برگردد و پرچم امید را به اهتزاز درآورد. این بیان می‌تواند به نوعی به ناامیدی و افسردگی در عشق اشاره کند.
غیر وقت آنچه شود فوت ز اسباب جهان
عارفان را مژه نمناک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: هرآنچه در زمان خود به دست نیاید و از ابزارهای دنیوی خارج باشد، هرگز نمی‌تواند عارفان را به گریه بیندازد.
خنده زخمی است که جان بردن از و دشوارست
زنده دل آن که طربناک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: خنده نوعی زخم است که باعث رنج می‌شود و زندگی را سخت می‌کند. دل زنده‌ای که هرگز شاد و خوشحال نشود، واقعاً در مضیقه است.
هر که از عاقبت بیخبری با خبرست
صائب از باده طربناک نگردد هرگز
هوش مصنوعی: کسی که از پایان کار خود و پیامدهای آن بی‌خبر نیست، هرگز تحت تاثیر شادی‌های موقتی قرار نمی‌گیرد.
