برگردان به زبان ساده
سخن بجا چو بود رتبه اش زیاده شود
کز اعتبار فتد چون نگین پیاده شود
هوش مصنوعی: وقتی سخن در جای مناسب و به موقع بیان شود، ارزش و اعتبار آن افزایش پیدا می‌کند، اما اگر در موقعیت نامناسب گفته شود، اعتبارش از بین می‌رود و مانند نگینی بدون پایه و اساس تبدیل می‌شود.
ز گریه بستگی کار دل زیاده شود
که تر چو شد گره سخت بدگشاده شود
هوش مصنوعی: وقتی دل انسان از غم و گریه به تنگ می‌آید، غم و اندوه بیشتر می‌شود، اما اگر دل آرام بگیرد و وابستگی‌ها کمتر شود، گره‌های سختی که در زندگی ایجاد شده‌اند به راحتی باز خواهند شد.
کنند پردهنش را ز گوهر شهوار
دهان هر که بجا چون صدف گشاده شود
هوش مصنوعی: هر کس مانند صدفی که دهانش را باز می‌کند، باید در برابر زیبایی‌ها و لذت‌های زندگی آگاه باشد و احساسات و خواسته‌هایش را با دقت و هوشیاری بروز دهد.
رسد ز باد مخالف سفینه اش به کنار
چو موج هر که درین بحر بی اراده شود
هوش مصنوعی: اندکی در برابر مشکلات و ناملایمات زندگی مقاومت و تلاش کنند، می‌توانند به هدف برسند. افرادی که بدون قصد و برنامه‌ریزی به زندگی پیش می‌روند، ممکن است با چالش‌ها و تلاطم‌هایی مواجه شوند.
فروتنی است دلیل رسیدگان کمال
که چون سوار به منزل رسد پیاده شود
هوش مصنوعی: فروتنی نشانه‌ی رسیدن به مراحل بالا و کمال است، زیرا کسی که به موفقیت می‌رسد، در نهایت خود را تواضع می‌کند و مانند فردی که به مقصدی رسیده، از مقام و جایگاهش فاصله می‌گیرد و با humility و خضوع رفتار می‌کند.
به جستجوی تو چون نی نبسته ام کمری
که گر به آتش سوزان روم گشاده شود
هوش مصنوعی: من در جستجوی تو به اندازه نی، تنگ و بسته نیستم؛ چرا که اگر حتی به آتش سوزان بروم، کمرم باز می‌شود و آزاد می‌گردد.
ز بندگی نکند عار نفسهای خسیس
که اعتبار سگان بیش از قلاده شود
هوش مصنوعی: افراد پست و خودپسند از خدمت به دیگران شرم نمی‌کنند، به گونه‌ای که ارزش سگ‌ها بیشتر از زرق و برق‌هایی که به گردن دارند، می‌شود.
کند تحمل بسیار مرد را بی وقر
کمان چو تن به کشیدن دهد کباده شود
هوش مصنوعی: مردی که به شدت تحمّل می‌کند، وقتی که کشنده‌ای مانند کمان بر تنش فشار می‌آورد، تاب و توانش به پایان می‌رسد.
به صبح جای نفس زود تنگ خواهد شد
به قدر تنگی اگر دل مرا گشاده شود
هوش مصنوعی: به زودی در صبح، نفس کشیدن برایم دشوار خواهد شد، به اندازه‌ای که اگر دل من باز شود، تنگی آن را حس خواهم کرد.
به نقش کم ز بساط زمانه قانع باش
که نقش بیش چو شد چشم بد زیاده شود
هوش مصنوعی: به هر آنچه که در زندگی داری راضی باش، زیرا اگر به چیزهای بیشتر فکر کنی، ممکن است به چشم بد دچار شوی و دچار مشکلات بیشتری گردی.
به جوی رفته دگر بار آب می آید
که خاک باده پرستان سبوی باده شود
هوش مصنوعی: آب دوباره به جوی بازمی‌گردد و این باعث می‌شود که خاکی که پیاله‌های نوشیدنی را در خود دارد، دوباره سرسبز و پر از زندگی شود.
شکسته دل مشو از سخت رویی ایام
که مومیایی از صلب سنگ زاده شود
هوش مصنوعی: از ناامیدی نسبت به روزهای سخت فاصله بگیر، زیرا گاهی چیزهای باارزش و زیبا از شرایط دشوار و سخت به وجود می‌آیند.
به فکر عقده ما هیچ کس چو نی نفتاد
مگر به ناخن برق این گره گشاده شود
هوش مصنوعی: هیچ کس جز نی نمی‌تواند عقده‌های ما را احساس کند و فقط با یک اشاره یا تحریک کوچک می‌توان مشکلات ما را حل کرد.
ز آب تلخ شود بیش تشنگی صائب
ز باده رغبت میخوارگان زیاده شود
هوش مصنوعی: وقتی آب شور و تلخ می‌نوشیم، تشنگی ما بیشتر می‌شود. اما وقتی باده می‌نوشند، تمایل و اشتهای می‌نوشیدگان افزایش می‌یابد.
چه حاجت است دعا دل چو بی اراده شود
کف نیاز بود هر زمین که ساده شود
هوش مصنوعی: وقتی دل بدون اراده باشد، نیازی به دعا نیست. در هر جایی که انسان خالص و ساده باشد، خود به خود می‌تواند به خواسته‌هایش دست پیدا کند.
