برگردان به زبان ساده
چو عشق دشمن جان شد حذر چه کار کند
قضا چو تیغ برآرد سپر چه کار کند
هوش مصنوعی: وقتی عشق مانند دشمن به جان انسان حمله کند، تقدیر چه می‌تواند بکند؟ وقتی که تیغ کشیده می‌شود، سپر برای دفاع چه فایده‌ای دارد؟
به دست بسته چه گل می توان ز جنت چید
به آن جمال حجاب نظ ر چه کار کند
هوش مصنوعی: با دستان بسته نمی‌توان از بهشت گلی چید، چرا که زیبایی و حجاب آن چهره چاره‌ای نمی‌گذارد.
به مصر برد ز کنعان پیاده یوسف را
کمند جذبه عاشق دگر چه کار کند
هوش مصنوعی: یوسف از سرزمین کنعان به مصر رفت و محبت او مانند کمند او را به خود کشید؛ حالا عاشق دیگری چه کار می‌تواند انجام دهد؟
ز آه وناله نشد چشم بخت ما بیدار
به خواب مرگ نسیم سحر چه کار کند
هوش مصنوعی: با دردی که دارم و ناله‌هایی که سر می‌زنم، بخت و اقبال من به بیداری و روشنایی نمی‌آید. در این حالتی که در خواب مرگ هستم، نسیم صبحگاهی چه فایده‌ای می‌تواند داشته باشد؟
به شبنمی نتوان سرد کرد دوزخ را
به آتش دل ما چشم تر چه کار کند
هوش مصنوعی: با قطره‌ای شبنم نمی‌توان آتش دوزخ را فرو نشاند، حالا چشم تر ما چقدر می‌تواند تاثیری داشته باشد؟
نمی شود ز سفر راست تیر کج هرگز
سفر به آدمی بی بصر چه کار کند
هوش مصنوعی: سفر مستقیم و درست ممکن نیست، همانطور که تیر کج نمی‌تواند به هدف برسد. آدمی که بینایی ندارد، چگونه می‌تواند در سفر به درستی عمل کند؟
نشاند از خط مشکین به روز من او را
سیه زبانی ازین بیشتر چه کار کند
هوش مصنوعی: او در روز روشن با خط سیاهش مرا به یاد می‌آورد، اما حالا که زبانش سیاه است، نمی‌دانم چه کار بیشتری می‌تواند بکند.
جز این که گرد یتیمی لباس خود سازد
درین محیط پراز خون گهر چه کار کند
هوش مصنوعی: در این محیط پرخون و آزاردهنده، یتیم جز اینکه خود را با لباس یتیمی بپوشاند، چه کاری می‌تواند انجام دهد؟
چو سرو هر که به بی حاصلی قناعت کرد
جز این که دست زند برکمر چه کار کند
هوش مصنوعی: هر کس که در ناکامی و بی‌ثمر بودن راضی باشد، جز این که دستانش را به کمر بزند و سکوت کند، چه کاری می‌تواند انجام دهد؟
چو پیشدستی خود کرد سرنوشت قضا
محبت پدری با پسر چه کار کند
هوش مصنوعی: زمانی که سرنوشت و قضا به پیشدستی خود عمل کنند، محبت پدر به فرزند چه تأثیری می‌تواند داشته باشد؟
چو نیست سوخته جانی درین جهان صائب
ز سنگ سربدر آرد شرر چه کار کند
هوش مصنوعی: وقتی در این دنیا کسی دچار درد و رنج نیست، صائب می‌پرسد که آیا سنگی می‌تواند جرقه‌ای بزند و چه کاری از دستش برمی‌آید.
