برگردان به زبان ساده
درین ریاض دلی را که آب می‌سازند
چو شبنم آینه آفتاب می‌سازند
هوش مصنوعی: در این باغ، وقتی دلی را پرورش می‌دهند، به مانند شبنم، آن دل، درخشش خورشید را به خود می‌گیرد.
دلی که داغ و کباب از فروغ عشق نشد
در آفتاب قیامت کباب می‌سازند
هوش مصنوعی: دلی که از شدت عشق و محبت داغ و سوخته نشده، در روز قیامت به عذابی سخت گرفتار خواهد شد و آنجا نیز مورد آزمایش قرار می‌گیرد.
چه ساده‌اند گروهی که از هواجویی
ز بحر خانه جدا چون حباب می‌سازند
هوش مصنوعی: بعضی از انسان‌ها به راحتی تحت تأثیر احساسات و هیجانات خود قرار می‌گیرند و مانند حباب‌هایی که بر روی آب ظاهر می‌شوند، به سرعت از واقعیت‌ها و مسائل مهم دور می‌شوند.
مده ز دست درین تنگنا عنان زنهار
که رشته را گره از پیچ و تاب می‌سازند
هوش مصنوعی: در این تنگنا و فشار، کنترل اوضاع را از دست ندهید، زیرا شرایط و مناسبات می‌توانند به راحتی پیچیده و دشوار شوند.
بیاض گردن او را بتان آهوچشم
ز مردمک نقط انتخاب می‌سازند
هوش مصنوعی: گردن سفید او زیبایی‌اش را مدیون چشم‌های آهو مانند معشوقه‌هاست که از مردمک چشم او انتخاب می‌شوند.
بر آن گروه حلال است لاف خوش‌نفسی
که خون سوخته را مشک ناب می‌سازند
هوش مصنوعی: افرادی که با لاف زدن درباره‌ی خوش‌نفسی و خودبزرگ‌بینی خود، به دیگران فخر می‌فروشند، بر اساس تجربیات تلخشون می‌توانند به جای غم و اندوه، زندگی را به شکل بهتری درآورند و از مشکلات، دستاوردهای ارزشمندی بسازند.
ز انقلاب خزان و بهار آزادند
جماعتی که ز گل با گلاب می‌سازند
هوش مصنوعی: جمعی که از گل و گلاب برای خود بهره‌برداری می‌کنند، از تغییرات فصل پاییز و بهار آزاد و رها هستند.
خبر ز نشئه می نیست تن‌پرستان را
چو خم همین شکمی پرشراب می‌سازند
هوش مصنوعی: تن‌پرستان از حالت مستی و شادی واقعی بی‌خبرند، زیرا آن‌ها فقط به پر کردن شکم خود با شراب مشغول‌اند و از لذت‌های معنوی غافلند.
جماعتی که ز اسرار حکمت آگاهند
ز خشت خم چو فلاطون کتاب می‌سازند
هوش مصنوعی: گروهی که از رازهای حکمت باخبرند، از مصالح ساده مانند خشت و گل، مثل افلاطون کتابی می‌سازند.
به گریه صلح کن از گل‌رخان که دیده‌وران
ز آفتاب به چشم پرآب می‌سازند
هوش مصنوعی: با چهره‌ی زیبا و دلنشین خود، به آرامش من کمک کن. زیرا افرادی که چشم‌هایشان به نور آفتاب می‌افتد، با چشمان پر از اشک زندگی می‌کنند.
جماعتی که نیند از حساب خود غافل
علی‌الحساب به روز حساب می‌سازند
هوش مصنوعی: گروهی که از حساب و کتاب خود غافلند، در روز حسابرسی نگران عواقب کارهایشان خواهند بود.
خرابه‌ای است که خوش‌تر ز بیت معمور است
تنی که از تپش دل خراب می‌سازند
هوش مصنوعی: در اینجا به تصویرسازی از یک خرابه پرداخته شده که به لحاظ زیبایی و جذابیت، بیشتر از یک خانه پر رونق و آباد به نظر می‌رسد. همچنین اشاره شده که وجود انسانی که تحت تاثیر احساسات و دل‌تنگی‌هاست، می‌تواند فضایی رویایی و دلنشین بیافریند، حتی اگر آن فضا در واقعیت خراب و نامناسب باشد. به این ترتیب، عمق احساسات و آرامش حاصل از عشق و دل‌تنگی بیشتر از محیط فیزیکی و ظاهری اهمیت می‌یابد.
به رنگ و بوی منه دل که عاقبت‌بینان
به آه گرم گل خود گلاب می‌سازند
هوش مصنوعی: دل من به رنگ و بوی خاصی است که در نهایت کسانی که عاقل و عاقبت‌اندیش هستند، با احساسات و عشق خود مانند گلی که عطرش را می‌سازند، راز و رمز آن را درک می‌کنند.
فتاده است ره من به وادیی صائب
که دام خضر ز موج سراب می‌سازند
هوش مصنوعی: من در راهی قرار گرفته‌ام که در آن منطقه، خضر (نماد علم و دانایی) به‌طور مداوم در حال ساختن دام از موج‌های سراب است. در اینجا، تعبیر شده است که در این وادی، چیزها ممکن است واقعی نباشند و فریبنده به نظر برسند.
