برگردان به زبان ساده
دلیل راه کج از مستقیم می داند
حکیم نبض صحیح از سقیم می داند
هوش مصنوعی: حکیم میداند که چرا بعضی‌ها از راه درست منحرف می‌شوند و همچنین می‌تواند تفاوت بین نبض سالم و مریض را تشخیص دهد.
چه حاجت است گشودن دهن به حرف سؤال
زبان اهل طلب را کریم می داند
هوش مصنوعی: نیازی به پرسش نیست، چون کسی که به طلب و درخواست پردازد، چنان کریم است که نیازی به بیان خواسته‌ها ندارد.
به چشم اهل کمال است طفل شش روزه
اگر حکیم جهان را قدیم می داند
هوش مصنوعی: چشمان افراد نیکوکار و فرهیخته، حتی به یک کودک شش روزه توانایی درک و شناخت عمیق مسائل را می‌بینند؛ به گونه‌ای که او می‌تواند مانند یک حکیم، به درک تاریخ و زمان بپردازد.
ز سیر کوه چو ابر بهار بیخبرست
سبکسری که جهان را مقیم میداند
هوش مصنوعی: از بلندای کوه، بسان ابر بهاری که از طبیعت بی‌خبر است، فردی ناآگاه وجود دارد که به خود می‌بالد و به خیال خود، جهان را در اختیار دارد.
به دل مذکر حق باش ورنه طوطی هم
به حرف وصوت خدا را کریم می داند
هوش مصنوعی: به دل مردانه وفادار باش، وگرنه حتی طوطی هم می‌تواند نام خدا را با آواز زیبا بگوید و به آن افتخار کند.
ز دور بلبل بیچاره جلوه ای دیده است
قماش لاله وگل را نسیم می داند
هوش مصنوعی: بلبل بیچاره از دوری معشوقه‌اش، زیبایی‌های گل و لاله را با نسیم مقایسه می‌کند و آن را به نسیم نسبت می‌دهد.
مجو ز کج قلمان زینهار راست روی
که مار جنبش خود مستقیم می داند
هوش مصنوعی: از نوشتن افراد کج‌نگر و منحرف خودداری کن، زیرا آنها همیشه حق را به گونه‌ای که خود می‌خواهند، تفسیر می‌کنند.
ز دوزخ است چه پروا ستاره سوخته را
سمندر آتش سوزان نعیم می داند
هوش مصنوعی: ستاره‌ای که در آتش می‌سوزد، از دوزخ نمی‌ترسد و سمندر، creatureی افسانه‌ای، آن را به عنوان نشانه‌ای از نعمت و آسایش می‌شناسد.
ز پرفشانی پروانه غافل است آن کس
که اضطراب چراغ از نسیم می داند
هوش مصنوعی: کسی که نگران نوسان و لرزش نور چراغ به خاطر نسیم است، از زیبایی و جاذبه پروانه غافل است.
گناه نیست در اظهاردردعاشق را
مریض جمله جهان را حکیم می داند
هوش مصنوعی: در این بیت، بیان شده که ابراز درد عاشق کار نادرستی نیست و کسی که در عشق بیمار است، همه‌ی دنیا را به عنوان یک حکیم می‌شناسد. این جمله به معنای این است که عشق و درد ناشی از آن بخشی از زندگی هستند و نیاز به بیان دارند، و کسی که عاشق است، با وجود دردش، درک عمیقی از جهان دارد.
به لن ترانی ار طور برنمی گردد
زبان برق تجلی کلیم می داند
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که اگر شایستگی نباشد و نعمت‌ها به انسان نرسند، حتی بزرگترین نشانه‌ها و تجلیات نیز ممکن است بی‌معنا بمانند. در واقع، درک عمیق و بینش لازم است تا بتوان از نعمت‌ها بهره‌مند شد و آنها را شناخت.
ز گفتگوی ملامتگران چه غم دارد
دلی که حرف خنک را نسیم می داند
هوش مصنوعی: دلی که از محبت و آرامش پر شده است، نگران سخنان انتقادآمیز دیگران نیست و به جای آن، از زیبایی‌ها و خوشی‌ها بهره‌مند می‌شود.
چرا به راه خدا حبه ای نمی بخشد
اگر بخیل خدا را کریم می داند
هوش مصنوعی: چرا کسی که خدا را بزرگ و بخشنده میداند، در راه خدا generosity و بخشش از خود نشان نمی‌دهد؟
ز سفله جودنکردن کمال احسان است
غیور قدر سپهر لئیم می داند
هوش مصنوعی: پر بودن از نیکی و generosity حتی از افراد پست و حقیر نشانه‌ای از بلندی شخصیت و فخر انسان است؛ زیرا فردی با اراده و با ارزش، از اینگونه رفتارها آگاه است.
ز راه درد توان یافت دردمندان را
پدر نمرده چه قدر یتیم می داند
هوش مصنوعی: کسی که در مسیر رنج و درد قرار دارد، می‌تواند درد آدم‌هایی را که در مشقت هستند حس کند و متوجه شود که چقدر یتیمان از نبود پدر رنج می‌برند.
کسی که دید خدا را به دیده عظمت
گناه اندک خود را عظیم می داند
هوش مصنوعی: کسی که خدا را با احترام و بزرگی می‌بیند، گناهان کوچک خود را بسیار بزرگ و مهم می‌شمارد.
زخجلت آب شوم چون به خاطر گذرد
که کرده های مرا آن علیم می داند
هوش مصنوعی: از شرم و خجالت آب می‌شوم وقتی که یاد می‌آورم که آن دانشمند بزرگ، همه کارهای مرا میداند.
قدم ز گوشه خلوت نمی نهد بیرون
کسی که صحبت مردم عقیم می داند
هوش مصنوعی: هیچ کس از گوشه‌ی تنهایی خود نمی‌گذرد و به جمع نمی‌پیوندد، اگر بداند گفت‌و‌گو با مردم بی‌فایده و بی‌ثمر است.
به تیر کرده کمان را غلط ز کج بینی
کسی که وضع مرا مستقیم می داند
هوش مصنوعی: کسی که وضعیت مرا درست میداند، در واقع از نادرستی یا کج‌فهمی خود غافل است، مانند کسی که با تیر کمان شلیک کرده اما فکر می‌کند که همه چیز در مسیر درست است.
ز چشم زخم حوادث نمی توان شد امن
امید را دل آگاه بیم می داند
هوش مصنوعی: از آسیب و خطرات زندگی نمی‌توان به راحتی احساس امنیت کرد، زیرا دل آگاه به مشکلات همیشه نگران است.
به فکر صائب من دیگران اگر نرسند
خوشم که صاحب طبع سلیم می داند
هوش مصنوعی: خوشحالم که افرادی با سلیقه و با درک درست وجود دارند که به افکار من توجه می‌کنند، حتی اگر دیگران نتوانند به آنها برسند.
