برگردان به زبان ساده
کریم اوست که خود را بخیل می داند
عزیز اوست که خود را ذلیل می داند
هوش مصنوعی: خداوند کریم و بخشنده‌ای است که در نظر خود، خود را با بخل توصیف می‌کند، و همچنین عزیز و محترمی است که خود را حقیر و ناتوان می‌داند.
درین محیط چو غواص هر که محرم شد
نفس کشیدن خود قال وقیل می داند
هوش مصنوعی: در این فضا، مانند غواصی که به عمق دریایی می‌رود، هر کسی که به شناخت و درک درستی دست یابد، می‌داند که نفس کشیدن یعنی زندگی کردن در این محیط چه معنا و چقدر مهم است.
کسی که آتش خشم و غضب فرو خورده است
میان شعله حضور خلیل می داند
هوش مصنوعی: کسی که خشم و غضب خود را کنترل کرده و در دل خود آن را سرکوب کرده است، در کنار حضور دوست یا بزرگوار، مانند خلیل، احساس آرامش و نزدیک بودن به او را تجربه می‌کند.
خوشم به گریه خونین که آن بهشتی روی
سرشک تلخ مرا سلسبیل می داند
هوش مصنوعی: من از اشک‌های تلخ خود لذت می‌برم، چون این اشک‌ها برای محبوبم مانند آب شیرین بهشتی است.
ازین سیاه درونان به اهل دل بگریز
که کعبه چاره اصحاب فیل می داند
هوش مصنوعی: از این دل‌های سیاه و ناپاک دوری کن و به اهل دل و محبت ملحق شو؛ چراکه کعبه، که نماد حقیقت و پاکی است، می‌داند چگونه با مشکلات و بدی‌ها مقابله کند.
کبودی رخ خود را زسیلی اخوان
عزیز مصر به از رود نیل می داند
هوش مصنوعی: او بر این باور است که رنگ چهره‌اش به خاطر محبت و علاقه‌ای که از اخوان عزیز مصر دریافت کرده، از زیبایی آب نیل بهتر است.
سفینه ای که به گل در کنار ننشسته است
چه قدر بادمراد رحیل می داند
هوش مصنوعی: کشتی‌ای که در کنار ساحل به گل ننشسته، چه اندازه از باده‌های خوشگذرانی و سفر آگاه است.
ز چرخ کام به شکر دروغ نتوان یافت
که راه حیله سایل بخیل می داند
هوش مصنوعی: از دنیای خوشی‌ها و لذت‌ها نمی‌توان با ترفند و فریب به‌دست آوردن را انتظار داشت، زیرا افراد حریص و بخیل به خوبی می‌دانند چگونه از این روش‌ها استفاده کنند.
زبان راه بیابان اگر چه پیچیده است
به صد هزار روایت دلیل می داند
هوش مصنوعی: زبان بیابان هرچند در گزارش‌ها و روایت‌های متعدد پیچیده و متفاوت است، اما در هر یک از آن‌ها دلایل محکمی برای خود دارد.
امید رحم ز خورشید طلعتی است مرا
که خون شبنم گل را سبیل می داند
هوش مصنوعی: امید من به زیبایی و درخشندگی خورشید است که به من رحم می‌کند و مانند سبیلی می‌داند که خون شبنم گل را دارای ارزش و اهمیت است.
دلی که محرم اسرار غیب شد صائب
نسیم را نفس جبرئیل می داند
هوش مصنوعی: دلی که به رازهای نهانی و معنوی دست یافته است، به مانند این است که نسیم را به نفس جبرائیل تشبیه کند. به عبارتی، چنین دلی همواره به حقایق عمیق‌تری پی می‌برد و از لطافت و روحانیّت وجود بهره‌مند می‌شود.
