برگردان به زبان ساده
بغیر اشک که راه نگاه من بندد
که دیده قافله ای چشم راهزن بندد؟
هوش مصنوعی: این شعر به احساس عمیق و دردناکی اشاره دارد که باعث می‌شود تنها اشک و گریه، بتوانند نگاه و احساس شخص را محدود کنند. همچنین به تصویر قافله‌ای اشاره دارد که در انتظار چیزی است و چشمان آن از ترس یا ناامیدی بسته می‌شوند. به طور کلی، این بیت به احساساتی همچون حسرت و عدم توانایی در دیدن دنیای بیرون بیانگر است.
روا مدار خدایا که متحست زر می
به زور گیرد و بر گوشه کفن بندد
هوش مصنوعی: ای خدا، روا نیست که شخصی مست و طغیانی در حال مستی به زور چیزی را بگیرد و آن را به گوشه کفنش ببندد.
بغیر سوختن و گریه کردن و مردن
چه طرف شمع ازین تیره انجمن بندد؟
هوش مصنوعی: به جز سوختن، اشک ریختن و مردن، شمع در این محفل تاریک چه کار دیگری می‌تواند انجام دهد؟
نمی کند گله ام گوش، اگرچه بتواند
در هزار شکایت به یک سخن بندد
هوش مصنوعی: گله و شکایت من به جایی نمی‌رسد، حتی اگر بتواند در یک جمله به همه‌ی ناگفته‌هایم پاسخ دهد.
نسیم مصر به کوی تو گر گذار کند
عبیر خاک رهت را به پیرهن بندد
هوش مصنوعی: نسیم خنک و دلپذیر مصر، اگر از کنار تو عبور کند، بوی خوش خاک مسیرت را به لباس خود می‌سزد.
به انتقام دل پرخراش، جا دارد
که بیستون کمر قتل کوهکن بندد
هوش مصنوعی: برای انتقام دل پراز درد، از یک سنگ‌تراش این حق را داریم که مهره‌ای را به کمر کوه بیستون ببندند.
عجب مدار ز هر مو چو چنگ اگر نالم
که عشق زمزمه بر تار پیرهن بندد
هوش مصنوعی: مدح و ستایش عشق را بی‌دلیل ندان، زیرا هر گاه که از درد عشق نالیدم، آن عشق مانند نغمه‌ای بر روی تارهای زندگیم تاثیر می‌گذارد.
خزان ز سردی آهم چو بید می لرزد
اگرچه در نفسی نخل صد چمن بندد
هوش مصنوعی: درختان بید به خاطر سردی آهی که می‌کشم، می‌لرزند، هرچند در یک لحظه نخل‌ها قادرند صد باغ را پر از گلی کنند.
به این ثبات قدم شرم باد شبنم را
که صف برابر خورشید تیغ زن بندد
هوش مصنوعی: به این استقامت و پایمردی باید شرم کرد از شبنم، که در مقابل تابش خورشید تنها می‌تواند از خود دفاع کند.
ازین چه سود که دیوار باغ افتاده است؟
که شرم عشق همان در به روی من بندد
هوش مصنوعی: چه فایده‌ای دارد که دیوار باغ خراب شده است؟ زیرا شرم عشق باعث می‌شود که آن در هنوز بر روی من بسته بماند.
نکرد از زر گل بی نیاز بلبل را
کدام مرغ، دگر دل درین چمن بندد؟
هوش مصنوعی: بلبل به خاطر طلا و زر نیازمند نیست، بلکه کدام پرنده دیگری می‌تواند دلش را در این باغ به هیچ چیز دیگری گره بزند؟
که غیر شاعر شیرین سخن دگر صائب
بلند نام شود چون لب از سخن بندد؟
هوش مصنوعی: اگر غیر از شاعرانی که با شیرینی سخن می‌گویند، کسی دیگر بخواهد به شهرت و عالی‌تای نام برسد، چگونه می‌تواند وقتی که لب از سخن بندد، چنین موفقیتی کسب کند؟
